Grab

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rodzaju drzew. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Grab
Morfologia grabu pospolitego
Morfologia grabu pospolitego
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd bukowce
Rodzina brzozowate
Rodzaj grab
Nazwa systematyczna
Carpinus L.
Sp. Pl. 998. 1 Mai 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Starszy okaz grabu
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o grabie

Grab (Carpinus L.) – rodzaj drzew z rodziny brzozowatych (w niektórych systemach klasyfikacyjnych okrytonasiennych wyłączany w odrębną rodzinę Stylocerataceae lub leszczynowatych). W Polsce występuje jeden gatunek rodzimy i kilka introdukowanych, ale rzadko uprawianych (prawie wyłącznie w kolekcjach). Na świecie rośnie 25 gatunków, przede wszystkim w Azji Wschodniej i Ameryce Północnej. Gatunkiem typowym jest Carpinus betulus L.[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewa lub wysokie krzewy o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze.
Pąki
Ostrokończyste, pokryte licznymi łuskami zachodzącymi na siebie dachówkowato.
Liście
Opadające na zimę, skrętoległe, eliptyczne do jajowatych, o wyraźnie zaznaczonych nerwach bocznych ("harmonijkowate").
Kwiaty
Rośliny jednopienne, kwiaty męskie 6 – 12 pręcikowe, bez okwiatu, z jedną łuską. Kwiaty żeńskie podparte przysadkami, które po przekwitnieniu silnie się rozrastają tworząc trójklapowe okrywy, do nich przyrośnięte są orzeszki.
Owoc
Spłaszczony, żeberkowany orzeszek, po dojrzeniu opadający razem z okrywami.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonom.[2]

Ostrya J. Hill

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj z rodziny brzozowate z rzędu bukowców, należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych. W obrębie rodziny zaliczany do podrodziny Coryloideae J. D. Hooker[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophyta Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa oczarowe (Hamamelididae Takht.), nadrząd Juglandanae Takht. ex Reveal, rząd leszczynowce (Corylales Dumort.), rodzina Stylocerataceae (Pax) Takht. ex Reveal & Hoogland, plemię Carpineae A. DC., rodzaj grab (Carpinus L.)[3].

Gatunki flory Polski[4]
Inne gatunki (wybór)

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Drewno grabu ma szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach rzemiosła. Ze względu na swoją zwartość, dużą twardość i odporność na ścieranie stosowane m.in. do wytwarzania elementów drewnianych narzędzi stolarskich (korpusy strugów). Drewna grabu używa się również do produkcji pałek perkusyjnych.

Żywopłoty z przycinanych grabów były kiedyś w południowej Polsce powszechnie stosowane do grodzenia pól i sadów.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-07].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-22].
  3. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Carpinus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-22].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.