Gracjan (cesarz rzymski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gracjan
Imiona Flavius Gratianus
Panował jako Imperator Caesar Flavius Gratianus Augustus
Czas panowania 17 listopada 375 r.25 sierpnia 383 r.
Dynastia walentyniańska
Data urodzin 359 r.Sirmium
Data śmierci 25 sierpnia 383 r.Lugdunum
Moneta
158 Gratianus.jpg
Lista cesarzy rzymskich
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Gracjan, Gratianus, Flavius Gratianus Augustus (18 kwietnia 359 w Sirmium25 sierpnia 383 pod Lugdunum).

Urodzony w Sirmium, syn cesarza Walentyniana I i jego pierwszej żony – Sewery. Tytuł Augusta otrzymał w 367 roku, po śmierci ojca w 375 został cesarzem rzymskim na Zachodzie. Mianował swojego 4-letniego przyrodniego brata – Walentyniana II współcesarzem.

Był władcą chrześcijańskim; zwalczał tradycyjną religię: odmówił przyjęcia tytułu Pontifex Maximus, zniósł subwencje z kasy państwowej na tradycyjne kulty, a w 382 roku usunął ołtarz bogini Wiktorii z sali posiedzeń senatu[1]. W 383 wybuchł bunt legionów stacjonujących w Brytanii pod dowództwem Magnusa Maximusa. Inwazja powstańców na Galię doprowadziła do bitwy, z której Gracjan jako niedoświadczony dowódca chciał zbiec. Został pochwycony i zamordowany przez oddziały Magnusa Maximusa pod Lugdunum (obecnie Lyon), 25 sierpnia 383 roku.


Imię Gratianus nosił również uzurpator z Brytanii, 407 rok n.e.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 18 IV 359 r. – Narodziny Gracjana syna Walentyniana i Sewery w Sirmium.
  • 26 II 364 r. – Walentynian ogłoszony cesarzem przez armię zebraną w Nicei.
  • 1 I 365 r. – Walentynian w Mediolan, a Walens w Konstantynopolu obejmują swój pierwszy konsulat.

W tym samym czasie Alamanowie najeżdżają Galię.

  • 366 r. – Dagalaifus i Jovinus, wodzowie Walentyniana prowadzą walki z Alamanami.
  • 1 I 367 r. - Gracjan obejmuje konsulat wraz z Dagalaifem.
  • 27 V 367 r. – Śmierć Prokopiusza.

Walentynian dochodzi do zdrowia po przebytej chorobie i ogłasza Gracjana cesarzem w Amiens.

  • 369 r. – Walentynian nadzoruje prace nad budową umocnień nad Renem. Do Trewiru przybywa poselstwo Senatu rzymskiego, by złożyć cesarzowi zwyczajowe dary z okazji pięciolecia rządów. Wziął w nim udział rzymski arystokrata i mówca Symmachus młodszy, który wygłosił panegiryki na cześć Walentyniana i Gracjana.
  • 370 r. – Walentynian obejmuje kolejny konsulat. Wydarzenie uczczone przez Symmachusa panegirykiem. Cesarz porozumiewa się z Burgundami w sprawie wspólnego uderzenia na Alamanów jednak ostatecznie nie dochodzi do współdziałania wojsk rzymskich i burgundzkich.

Teodozjusz starszy uderza na Alamanów od strony prowincji Recji.

Prawdopodobnie w tym roku Walentynian i Gracjan uczestniczą w wyprawie, która dociera do źródeł Dunaju. Wydarzenie to zostało opisane w poemacie Mozela przez Auzoniusza.

  • 371 r. – Gracjan sprawuje swój II konsulat wraz z Petroniuszem Probusem.

Narodziny przyszłego cesarza Walentyniana II syna Walentyniana i jego drugiej żony Justyny.

  • 373 r. – Konsulat Walentyniana i Walensa w 10 rocznicę (według rzymskiego sposobu liczenia) wspólnych rządów. Potępienie afrykańskiej schizmy donatystów.
  • 375 r. – Walentynian przekracza Dunaj i pustoszy terytoriów Kwadów.
  • 17 XI 375 r. – Walentynian umiera. Pięć dni później wojsko zgromadzone w Brigetio ogłasza cesarzem czteroletniego Walentyniana II.
  • 376 r. – Walentynian II obejmuje swój pierwszy konsulat. Retor Temistiusz przybywa do Rzymu i wygłasza panegiryk na cześć Gracjana
  • 377 r. – Gracjan wysyła komesa Frigeridusa do Tracji, by wspomóc Walensa w walce ze zrewoltowanymi Gotami.
  • 378 r. – Zwycięstwo Gracjana nad Alamanami pod Argentią. Gracjan wyrusza na wschód do walki z Gotami. Walens nie czekając na posiłki wydaje Gotom bitwę pod Adrianopolem.
  • 9 VIII 378 r. – Śmierć Walensa, Gracjan jedynowładcą Imperium Romanum.
  • 380 r. – Konsulat Gracjana i Teodozjusza. Walki z Gotami.
  • 381 r. - Gracjan przenosi się wraz z dworem do Mediolanu. Synod w Akwilei.
  • 382 r. – Usunięcie ołtarza bogini Wiktorii z sali posiedzeń Senatu, odebranie dotacji państwowych świątyniom pogańskim. Nieudane poselstwo Symmacha do Gracjana w sprawie ich przywrócenia.
  • 383 r. – Po śmierci Konstancji Gracjan żeni się z Letą.

Rewolta Magnusa Maksymusa. Wojska Gracjana spotykają armię uzurpatora pod Lutecją (Paryżem). Nie dochodzi do bezpośredniego starcia. Gracjan opuszczony przez armię ucieka na południe.

  • 25 VIII 383 r. – Śmierć Gracjana w Lugdunum z rąk Adragancjusza – współpracownika Maksymusa.
Poprzednik
Walentynian I i Walens
Imperatores Romani.svg Cesarz rzymski
(współrządy z Walensem, Walentynianem II i Teodozjuszem I)
375 - 383
Imperatores Romani.svg Następca
Walentynian II i Teodozjusz I

Przypisy

  1. Marian Banaszak, Historia Kościoła Katolickiego, tom 1, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1987, s. 136.