Gracjan (cesarz rzymski)

Gracjan
Imiona	Flavius Gratianus
Panował jako	Imperator Caesar Flavius Gratianus Augustus
Czas panowania	17 listopada 375 r. – 25 sierpnia 383 r.
Dynastia	walentyniańska
Data urodzin	359 r. – Sirmium
Data śmierci	25 sierpnia 383 r. – Lugdunum
Moneta
Lista cesarzy rzymskich
Multimedia w Wikimedia Commons

Gracjan, Gratianus, Flavius Gratianus Augustus (18 kwietnia 359 w Sirmium – 25 sierpnia 383 pod Lugdunum).

Urodzony w Sirmium, syn cesarza Walentyniana I i jego pierwszej żony – Sewery. Tytuł Augusta otrzymał w 367 roku, po śmierci ojca w 375 został cesarzem rzymskim na Zachodzie. Mianował swojego 4-letniego przyrodniego brata – Walentyniana II współcesarzem.

Był władcą chrześcijańskim; zwalczał pogaństwo. Odmówił przyjęcia tytułu Pontifex Maximus, zniósł subwencje z kasy państwowej na tradycyjne kulty, a w 382 roku usunął ołtarz bogini Wiktorii z sali posiedzeń senatu. W 383 wybuchł bunt legionów stacjonujących w Brytanii pod dowództwem Magnusa Maximusa. Inwazja powstańców na Galię doprowadziła do bitwy, z której Gracjan jako niedoświadczony dowódca chciał zbiec. Został pochwycony i zamordowany przez oddziały Magnusa Maximusa pod Lugdunum (obecnie Lyon), 25 sierpnia 383 roku.

---

Imię Gratianus nosił również uzurpator z Brytanii, 407 rok n.e.

Kalendarium

• 18 IV 359 r. – Narodziny Gracjana syna Walentyniana i Sewery w Sirmium.

• 26 II 364 r. – Walentynian ogłoszony cesarzem przez armię zebraną w Nicei.

• 28 III 364 r. – Na przedmieściu Konstantynopola zwanym Hebdomon Walentynian ogłasza swojego młodszego brata Walensa cesarzem.

• 1 I 365 r. – Walentynian w Mediolan, a Walens w Konstantynopolu obejmują swój pierwszy konsulat.

• 28 VIII 365 r. – Prokopiusz (krewny Juliana Apostaty) ogłoszony cesarzem w Konstantynopolu.

W tym samym czasie Alamanowie najeżdżają Galię.

• 366 r. – Dagalaifus i Jovinus, wodzowie Walentyniana prowadzą walki z Alamanami.

• 1 I 367 r. - Gracjan obejmuje konsulat wraz z Dagalaifem.

• 27 V 367 r. – Śmierć Prokopiusza.

Walentynian dochodzi do zdrowia po przebytej chorobie i ogłasza Gracjana cesarzem w Amiens.

• ok. 367 r. – retor i poeta Auzoniusz zostaje wychowawcą Gracjana na dworze w Trewirze.

• 368 r. – Wyprawa Walentyniana i Gracjana na Alamanów zakończona zwycięstwem pod Solicinium.

• 369 r. – Walentynian nadzoruje prace nad budową umocnień nad Renem. Do Trewiru przybywa poselstwo Senatu rzymskiego, by złożyć cesarzowi zwyczajowe dary z okazji pięciolecia rządów. Wziął w nim udział rzymski arystokrata i mówca Symmachus młodszy, który wygłosił panegiryki na cześć Walentyniana i Gracjana.

• 370 r. – Walentynian obejmuje kolejny konsulat. Wydarzenie uczczone przez Symmachusa panegirykiem. Cesarz porozumiewa się z Burgundami w sprawie wspólnego uderzenia na Alamanów jednak ostatecznie nie dochodzi do współdziałania wojsk rzymskich i burgundzkich.

Teodozjusz starszy uderza na Alamanów od strony prowincji Recji.

Prawdopodobnie w tym roku Walentynian i Gracjan uczestniczą w wyprawie, która dociera do źródeł Dunaju. Wydarzenie to zostało opisane w poemacie Mozela przez Auzoniusza.

• 371 r. – Gracjan sprawuje swój II konsulat wraz z Petroniuszem Probusem.

Narodziny przyszłego cesarza Walentyniana II syna Walentyniana i jego drugiej żony Justyny.

• 372 r. – W Afryce wybucha rewolta Firmusa.

• 373 r. – Konsulat Walentyniana i Walensa w 10 rocznicę (według rzymskiego sposobu liczenia) wspólnych rządów. Potępienie afrykańskiej schizmy donatystów.

• 374 r. – Konsulat Gracjana i Ekwicjusza. Najazd Kwadów i Sarmatów na Panonię. Małżeństwo Gracjana z Konstancją – pogrobową córką cesarza Konstancjusza II.

• 375 r. – Walentynian przekracza Dunaj i pustoszy terytoriów Kwadów.

• 17 XI 375 r. – Walentynian umiera. Pięć dni później wojsko zgromadzone w Brigetio ogłasza cesarzem czteroletniego Walentyniana II.

• 376 r. – Walentynian II obejmuje swój pierwszy konsulat. Retor Temistiusz przybywa do Rzymu i wygłasza panegiryk na cześć Gracjana

• 377 r. – Gracjan wysyła komesa Frigeridusa do Tracji, by wspomóc Walensa w walce ze zrewoltowanymi Gotami.

• 378 r. – Zwycięstwo Gracjana nad Alamanami pod Argentią. Gracjan wyrusza na wschód do walki z Gotami. Walens nie czekając na posiłki wydaje Gotom bitwę pod Adrianopolem.

• 9 VIII 378 r. – Śmierć Walensa, Gracjan jedynowładcą Imperium Romanum.

• 19 I 379 r. – Teodozjusz ogłoszony cesarzem.

• 380 r. – Konsulat Gracjana i Teodozjusza. Walki z Gotami.

• 381 r. - Gracjan przenosi się wraz z dworem do Mediolanu. Synod w Akwilei.

• 382 r. – Usunięcie ołtarza bogini Wiktorii z sali posiedzeń Senatu, odebranie dotacji państwowych świątyniom pogańskim. Nieudane poselstwo Symmacha do Gracjana w sprawie ich przywrócenia.

• 383 r. – Po śmierci Konstancji Gracjan żeni się z Letą.

Rewolta Magnusa Maksymusa. Wojska Gracjana spotykają armię uzurpatora pod Lutecją (Paryżem). Nie dochodzi do bezpośredniego starcia. Gracjan opuszczony przez armię ucieka na południe.

• 25 VIII 383 r. – Śmierć Gracjana w Lugdunum z rąk Adragancjusza – współpracownika Maksymusa.

Poprzednik Walentynian I i Walens

Cesarz rzymski (współrządy z Walensem, Walentynianem II i Teodozjuszem I) 375 - 383

Następca Walentynian II i Teodozjusz I