Graffiti Aleksamenosa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Graffiti Aleksamenosa
Graffiti Aleksamenosa - wersja retuszowana

Graffiti Aleksamenosagraffiti wyryte na murze Pałacu Cezarów na Palatynie w Rzymie, uważane za najstarsze znane wyobrażenie ukrzyżowanego Jezusa[1][2][3][4][5]. Zostało odkryte w 1857 roku[6]. Obecnie jest umieszczone w muzeum Antiquarium Forense e Antiquarium Palatino.

Rysunek przedstawia ukrzyżowanego człowieka z głową osła. Po jego lewej stronie stoi postać z uniesioną – prawdopodobnie w geście religijnym – ręką. Podpis w języku greckim głosi Αλεξαμενος ϲεβετε θεον (Alexamenos sebete theon), czyli Aleksamenos oddaje cześć bogu[7].

W 1870 roku na ścianie sąsiedniego budynku znaleziono dwujęzyczną inskrypcję w łacinie i grece o treści Aleksamenos fidelis, czyli Aleksamenos wierzący. Odnalezione graffiti są zatem szyderstwem z Aleksamenosa i jego religii.

Wiek graffiti jest nieznany; datuje się je na okres pomiędzy I a III wiekiem. W tym okresie w pismach pogańskich często zarzucano Żydom i chrześcijanom onolatrię (kult osła)[8], a popularnym sposobem ośmieszenia oponentów było przedstawianie ich mistrza jako postaci z oślą głową. Tertulian wspomniał o Żydzie, który w Kartaginie namalował na murze karykaturę chrześcijańskiego Boga jako istotę z oślimi uszami i kopytem u jednej nogi, trzymającego książkę[9]. Niektórzy usiłowali wykazać że graffiti może mieć związek z gnostycką sektą, której symbolem była głowa osła[10][11].

Wśród uczonych nie ma jednomyślności na temat tego, kogo przedstawia rysunek[12][13]. Na wizerunku z Palatynu widnieje po prawej stronie oślogłowca litera Y, która była symbolem pitagorejczyków i stąd wynika – zdaniem profesora Wunsch'a – że Aleksamenos z graffiti należał do sekty Setian[14][15]. Postać identyfikowana bywa jako egipski bóg Set, czyli grecki Tyfon[16][17]. Nie jest też wykluczone, iż karykatura z Palatynu może mieć związek z egipskim bogiem Anubisem[18][19].

Przypisy

  1. Walter Lowrie, Monuments of the Early Church, Macmillan, 1901, s. 238
  2. Dom Dunstan Adams, What is Prayer?, Gracewing Publishing, 1999, s. 48
  3. Father John J Pasquini, John J. Pasquini, True Christianity: The Catholic Way, iUniverse, 2003, str. 105
  4. Augustus John Cuthbert Hare, Walks in Rome, Volume 1, Adamant Media Corporation, 2005, s. 201
  5. Richard Viladesau: The Word in and Out of Season. Paulist Press, 1992, s. 46. ISBN 0809136260.
  6. Filippo Coarelli, Guida archeologica di Roma, Arnoldo Mondadori Editore, Verona 1984, s. 158
  7. Michael Green, Evangelism in the Early Church, Wm. B. Eerdmans Publishing, 2004, s. 244
  8. O onolatrii na Catholic Encyclopedia (dostęp 3 sierpnia 2009)
  9. Tertulian, Ad nationes, 1:11, 1:14
  10. John Denham Parsons, Non-christian cross, London 1896, s.38
  11. Tertulian, Do pogan, przyp.82, ATK, Warszawa 1983, s. 64
  12. Pierwsze znane przedstawienie Ukrzyżowania z suppedaneum to tzw. krucyfiks szyderczy o niechrześcijańskim pochodzeniu z ok. 240 roku z Muzeum Narodowego w Rzymie.(...) Wyobrażenie to nie ma pochodzenia chrześcijańskiego (Krzyż Chrystusa. Od znaku i figury do symbolu i metafory Stanisław Kobielus, IW PAX, Warszawa 2000 str. 118, 249)
  13. Magia antyczna, Andrzej Wypustek, Ossolineum, Wrocław 2001, s. 154, 155, 244
  14. Setianische Verfluchungstafeln aus Rom, Leipzig, 1898, p. 110
  15. Krzyż widlasty w kształcie litery Y wykorzystywali w swej filozofii pitagorejczycy. Odzwierciedlał on możliwość wyboru jednej z dwóch dróg w ludzkim życiu (Symbolika krzyża w arabskiej literaturze religijnej i obrzedów Koptów Iza Elżbieta Smolińska, Wydawnictwo Ibidem 2008, s.48)
  16. sekcja: Later Development of the Crucifix, wraz z biografią
  17. Those incredible Christians, Hugh Joseph Schonfield, B.Geis Associates; Distributed by Grove Press, 1968, s.20nn
  18. B. Hudson MacLean, An introduction to Greek epigraphy of the Hellenistic and Roman periods from Alexander the Great down to the reign of Constantine, University of Michigan Press, 2002, s. 209
  19. Non-christian cross, John Denham Parsons, London 1896, s. 38

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]