Grecki system liczbowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Grecki system liczbowyliczbowy system addytywny używający greckiego alfabetu do reprezentacji liczb. Obecnie w Grecji jego zastosowanie ogranicza się do reprezentacji liczebników porządkowych oraz w sytuacjach analogicznych do stosowania rzymskiego zapisu w kulturze zachodniej.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Każda liczba naturalna mniejsza od 10 (1, 2, …, 9), każda wielokrotność liczby 10 mniejsza od 100 (10, 20, …, 90) i każda wielokrotność liczby 100 mniejsza od 1000 (100, 200, …, 900) ma przypisaną oddzielną literę. Wymaga to 27 liter, więc 24-literowy alfabet grecki został rozszerzony o trzy archaiczne litery: digamma ϝ, (zamiennie z stigma ϛ lub, w greckim nowożytnym, στ) dla liczby 6, koppa ϟ dla 90, i sampi ϡ dla 900.[1] Jak widać, aby odróżnić liczby od liter są one zakończone przez keraia (gr. κεραία), symbol ( ʹ ) podobny do akcentu ostrego ( ´ ) ale mającego swój własny kod Unicode (U+0374).

Tak jak w większości alfabetycznych systemów liczbowych, wartość liczby zapisanej za pomocą liter alfabetu otrzymuje się przez zsumowanie wartości odpowiadającej każdej literze. Na przykład liczba 241 jest przedstawiana jako σμαʹ (200 + 40 + 1). Przykładem jest 666 (liczba Bestii), która jest zapisywana jako χξϛʹ (600 + 60 + 6) w średniowiecznych rękopisach Apokalipsy świętego Jana.

Aby zapisać liczby od 1000 do 999999, do oznaczenia wielokrotności 1000, 10000 i stu tysięcy używa się odpowiednio tych samych liter, przy czym umieszcza się przed nimi krótką dolną kreskę – tzw. lewą keraję (Unicode U+0375, gr. κεραíα, ang. Greek Lower Numeral Sign). Na przykład liczba 2010 jest zapisywana jako ͵βιʹ (2000 + 10).

Litera Wartość
αʹ 1
βʹ 2
γʹ 3
δʹ 4
εʹ 5
ϝʹ lub ϛʹ lub στʹ 6
ζʹ 7
ηʹ 8
θʹ 9
Litera Wartość
ιʹ 10
κʹ 20
λʹ 30
μʹ 40
νʹ 50
ξʹ 60
οʹ 70
πʹ 80
ϟʹ 90
Litera Wartość
ρʹ 100
σʹ 200
τʹ 300
υʹ 400
φʹ 500
χʹ 600
ψʹ 700
ωʹ 800
ϡʹ 900

W języku nowogreckim zaleca się stosowanie dużych liter, jak w Φίλιππος Βʹ = Filip II.

Przypisy