Grobia

Grobia
Jaroszewo
Państwo	Polska
Województwo	wielkopolskie
Powiat	międzychodzki
Gmina	Sieraków
Sołectwo	Grobia
Wysokość	104 (Góra Głazów) m n.p.m.
Liczba ludności (2010)	334
Strefa numeracyjna	(+48) 61
Kod pocztowy	64-410 (poczta: Sieraków)
Tablice rejestracyjne	PMI
SIMC	0594235
Położenie wsi
Położenie na mapie Polski Grobia
52°36′N 16°06′E
Multimedia w Wikimedia Commons

Grobia – wieś sołecka w zachodniej Polsce, położona w województwie wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, w południowej części gminy Sieraków. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Miejscowość jest położona jest ok. 4 km na południe od Sierakowa, nad jez. Jaroszewskim, w pobliżu jeziora Lutomskiego, na terenie Sierakowskiego Parku Krajobrazowego.

Układ przestrzenny wsi

Typ wsi

Wielodrożnica, której zabudowania stopniowo skupiały się wokół dwóch głównych dróg (dziś drogi powiatowe nr 32101 i 32119). We wsi dominują zadbane budynki jednorodzinne, o charakterystycznej rozproszonej zabudowie.

• Centrum – środkowa i wschodnia część sołectwa, o przewadze zwartej zabudowy ze ściśle wyznaczonym miejscem centralnym (staw, była szkoła, OSP, ruiny zabytkowej gorzelni) w części centralnej i zarysie tzw. ulicówki, na wschodniej granicy wioski.
• Jaroszewo – północno-zachodnia sołectwa, charakteryzująca się zwartą zabudową przy jeziorze Jaroszewskim.
• Sprzeczno – południowa część, którą cechuje duże rozproszenie wokół drogi powiatowej nr 101.

Podział sołectwa

Wieś dzieli się administracyjnie na 3 części:

• Grobia Centrum
• Jaroszewo – dawniej osobny przysiółek, dziś integralna część sołectwa. Położenie nad jez. Jaroszewskim spowodowało, że część ta jest najlepiej zagospodarowana turystycznie (Ośrodek Wypoczynkowo-Konferencyjny Energo-Tour i Ośr. Wyp. Arenda).
• Sprzeczno – południowa część wsi, dawniej osobny przysiółek, dziś integralna część sołectwa. Przy drodze powiatowej nr 101 w kierunku Kwilcza zlokalizowana jest jedna z większych atrakcji Grobi – Góra Głazów, liczące 104 m n.p.m. wzgórze z punktem widokowym. W północnej części, na pograniczu z Lutomkiem leży niewielkie jezioro Głęboczek.

Historia

Prehistoria

Osadnictwo na terenie wsi rozwinęło się już w epoce brązu (lata ok. 1800-700 l.p.n.e.). Na polach miejscowości, przy skrzyżowaniu drogi powiatowej Sieraków- Kwilcz oraz dróg gminnych z Przemyśla do Sprzeczna i z Przemyśla do Grobi, odkryto na terenie dawnej żwirowni 2 cmentarzyska z epoki brązu. W pierwszym znaleziono 12 grobów szkieletowych i szereg naczyń. W drugim, także szereg grobów z naczyniami oraz narzędzia i ozdoby. Charakterystyczne dla północnej Wielkopolski tego okresu wyposażenie tych cmentarzysk (odkryte w latach 1911-1914) dało podstawę do wyróżnienia tutaj dwóch kultur, określanych jako:

• kultura grobska I – naczynia tej kultury charakteryzują się m.in. jednym uchem na największej wydętości, uszatymi misami, garnkami o "esowatym" profilu;
• kultura grobska II – w tym wypadku naczynia wyróżniają się kształtem półbeczułkowatym lub doniczkowatym i dwóstożkowymi amforami.

Czasy wojen napoleońskich

Mogiła żołnierzy napoleońskich w Jaroszewie

Utarło się przeświadczenie, że w okolicach Grobi istnieje wiele mogił francuskich żołnierzy - maruderów pobitych przez sotnie kozackie. Fakty historyczne są jednak trochę inne.

Będąca od tygodni w odwrocie armia napoleońska, w skład w której wchodzili na terenie Wielkopolski dywizje i korpusy Bawarczyków, Saksończyków, Polaków, Francuzów, Westfalczyków, neapolitańczyków i Litwinów zamierzała tutaj przezimować, szykując się do wiosennej kontrofensywy. Brygada jazdy litewskiej gen. Romualda ks. Giedroycia ( 17 i 19 pułk ułanów) rozciągnęła się od Skwierzyny, przez Międzychód, do Szamotuł, z główną kwaterą w Sierakowie. W ramach przygotowań do kolejnego etapu ofensywy, jedna z rosyjskich „lotnych” pod dowodzeniem gen. Aleksandra hr. Czernyszewa, w sile 500 kozaków i 2 dział, dokonała ataku na Sieraków. W nocy z 13 na 14 lutego 1813 r. szybkim marszeem przybyła z Wielenia na przedpola Sierakowa. Stwierdziwszy, że zwodzony most na Warcie jest podniesiony, Czernyszew polecił, by część kozaków, stąpając po kruchym lodzie przeszła rzekę, by opuścić most. Mimo zaciekłej obrony kozacy opuścili go, a dostęp do miasta został otwarty. Wywiązała się zaciekła walka. Mimo, iż 17 Pułk miał w swym składzie 23 oficerów i 560 podoficerów i ułanów, został zmuszony do wycofania się. Odwrót odbywał się do Pniew i Międzychodu. Część sił Czernyszewa udała się również do Wronek. Zostali wzięci do niewoli min. ciężko ranni gen. Romuald ks. Giedroyć i jego syn, płk Józef Stefan, szef sztabu dywizji. Pojmano również 200 ułanów, wraz z końmi. Według szacunków Rosjan około 300 ułanów poległo. Nielicznym udało się zbiec. Generał Giedroyć wraz z synem, zostali uznani za zdrajców i zesłani nad Morze Białe. Następstwem przegranej bitwy pod Sierakowem, była pospieszna ewakuacja wszystkich sił Wielkiej Armii z Wielkopolski i opacie linii obrony na Odrze. Niebawem pierwsze pułki kozackie znalazły się w Berlinie. 17 Pułk Jazdy Litewskiej, utworzony został pod Wilnem i Kownem przez płk Michała hr. Tyszkiewicza (wziętego do niewoli rosyjskiej w grudniu 1912 r.). Po nim dowództwo przejął mjr Józef Leonard Kozłowski, uczestnik bitwy o Sieraków. Stanowi to wystarczający powód, by rozsiane po okolicy mogiły żołnierskie z okresu wojen napoleońskich (w Jaroszewie czy Chojnie), traktować jako mogiły żołnierzy polskich i litewskich.

Zabudowa wsi

Zabytki

• Centrum Grobi
  • Szkoła, murowana, ok. 1900., obecnie budynek mieszk. → stan bardzo dobry
  • Cegielnia (Gorzelnia), mur., 4 ćw. XIX. → stan zły
• Jaroszewo
  • Zagroda nr 60:

- dom, murowana, ok. 1900, - budynek gospodarczy, murowana, 4 ćw. XIX

• • Zagroda nr 61:

- dom, mur., 3 ćw. XIX, przebud. l. 20 XX, - budynek gospodarczy, murowana, 1 dek. XX, - magazyn, mur., ok. 1900

• Sprzeczno
  • Zagroda nr 35:

- dom, mur., 1 dek. XX, - budynek gospodarczy, murowano-drewn., 1 dek. XX

• • Zagroda nr 39:

- dom, murowana, ok. 1910, cz. przebud. - budynek gospodarczy, mur., 1 dek. XX.

Obiekty kultu religijnego

Figura Jezusa Chrystusa w Jaroszewie

We wsi nie ma kościoła. Sołectwo należy do parafii pw. NMP w Sierakowie.

• Zbiorowa mogiła "Krzyż w Grobi" W Grobi pochowano żołnierzy napoleońskich poległych w czasie odwrotu spod Moskwy (1812), w miesjcu tym obecnie wznosi się niewielki kopiec z krzyżem i tablicą pamiątkową z 1991 r.
• W części Jaroszewo znajduje się wyremontowana w 2005 figura Jezusa Chrystusa, zaś w Centrum metalowy krzyż.

Turystyka

Infrastruktura turystyki

Znajdują się tu:

• 2 ośrodki wypoczynkowe:

- Ośrodek Wypoczynkowy Arenda
- Centrum Konferencyjno-Wypoczynkowe Energo Tour

• 2 gospodarstwa agroturystyczne:

- "Pod Bukami"
- "Swoboda"

Aktywna turystyka

Szlaki piesze

• Szlak pieszy PTTK czerwony: Sieraków → Rezerwat przyrody Buki nad jeziorem Lutomskim → punkt widokowy "Góra Głazów" → Kurnatowice (gm. Kwilcz)
• Szlak pieszy PTTK czarny: Góra → Grobia: Jaroszewo – Sieraków → Lesionki → Lutom → Lutomek → Rezerwat przyrody Buki nad jeziorem Lutomskim (19,3 km)

Szlaki rowerowe

• Sierakowska sieć tras rowerowych czerwona: z Puszczy Noteckiej do Grobia: Jaroszewo (44 km)
• Sierakowska sieć tras rowerowych żółta: Tuchola → Lutom → Grobia → Góra (19,3km)

Użytkowanie gruntów

Gleby

Dominują zróżnicowane gleby brunatne i bielicowe (lokalnie w sąsiedztwie dolin cieków czarne ziemie), wytworzone z glin i piasków gliniastych na glinie lub częściej z piasków gliniastych lekkich lub nawet słabogliniastych, w przewadze kompleksu żytniego dobrego (5) lub słabego (6). Mimo wszystko grobskie gleby należą do najlepszych w gminie. Z tego powodu też w strukturze użytkowania przeważają użytki rolne (ponad 500 ha), co w porównaniu do gminy (28,5%), jest bardzo wysokim wskaźnikiem.

Wody

Jeziora

Jezioro Lutomskie

Miejscowość leży nad jeziorem Jaroszewskim i Lutomskim. W obręb sołectwa włączone jest jednak tylko niewielkie jezioro Głęboczek w pobliżu Lutomka. Na zachodniej granicy z sołectwem Góra, leży porównywalne areałem jezioro Bukowieczko.

Stawy

We wsi zlokalizowanych jest kilka stawów, które spełniają funkcje retencyjno-hodowlane. Najważniejszy jest około hektarowy staw w Centrum wsi, który wg "Planu Odnowy Miejscowości Grobia" będzie ważnym ośrodkiem kulturalno-rekreacyjnym miejscowości. Plan miejscowy przewiduje dla tego terenu budowę nowoczesnego kompleksu, łączącego funkcje sportowe, kulturowe, czy rozrywkowe.

Cieki

Cała wieś ogólnie znajduje się w zlewni Warty. Podzielona jest pomiędzy dwa działy wodne:

• Cz. Zachodnia → bezpośredni dział wodny rzeki Warty, przez który płynie między innymi Struga Jaroszewska;
• Cz. Wschodnia → dział wodny Oszczynicy, rzeki przecinającej Jezioro Lutomskie.

Ochrona przyrody

Formy ochrony przyrody

Zejście do rezerwatu Buki nad j. Lutomskim

• Przyrodnicze walory wsi, doceniono już w połowie XX wieku, kiedy to w 1958 roku, nad brzegiem jeziora Lutomskiego utworzono RP „Buki n. j. Lutomskim”. Liczący 55,17 ha rezerwat leśny chroni las liściasty, tzw. buczynę. W Strategii Rozwoju Turystyki w województwie wielkopolskim, "Buczyna Lutomska" wymieniona została jako jeden z najciekawszych rezerwatów regionu.
• Od 1991 r. wieś leży na terenie Sierakowskiego Parku Krajobrazowego, chroniącego unikalny polodowcowy krajobraz Pojezierza Międzychodzko-Sierakowskiego.
• W 2002 roku cała gmina Sieraków została włączona także w obszar specjalnej ochrony ptaków „Natura 2000” - Puszcza Notecka (PLB300015).

Ciekawostki przyrodnicze

Na terenie południowej części wsi (Sprzeczno) przy drodze do Kwilcza) znajduje się punkt widokowy "Góra Głazów", z ogromnym polodowcowym głazem granitowym typu rapakiwi (obw. około 9 m) i mniejszymi obiektami.

Galeria "Góra Głazów"

• 

  Głaz narzutowy na szczycie Góry Głazów

• 

  Widok na wieś Przemyśl z Góry Głazów

• 

  "U stóp" Góry Głazów

Komunikacja

W układzie drogowym wsi funkcjonuje 2-stopniowa hierarchia dróg: drogi powiatowe i gminne.

• Drogi powiatowe biegnące przez Grobię to:
  • nr 1738P: Lutomek – Grobia – do skrzyżowania z drogą powiatową nr 1736P,
  • nr 1736P: Upartowo – Jaroszewo – Sieraków,
  • nr 1737P: Sieraków – Góra – Przemyśl – do skrzyżowania z drogą nr 1736P.
• Drogi gminne:
  • Upartowo – Grobia – Lutomek – do drogi wojewódzkiej nr 186,
  • Sprzeczno – Grobia Centrum,
  • Grobia – Góra – do skrzyżowania z drogą 1736P.

Demografia

Ludność Grobi

rok	1970	1978	1998	1999	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010
ludność	317	335	335	337	347	363	354	341	339	348	346	332	334

Grobia jest trzecim pod względem ludności sołectwem gminy Sieraków. Według danych z 1 października 2010 mieszkają tu 334 osoby. Powierzchnia wsi wynosi 9,70 km², co daje średnią gęstość zaludnienia na km² rzędu 34,4 osoby w 2010 r.

Stowarzyszenia i organizacje

Remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Grobi

• Gminny Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych :
  • Kółko rolnicze
  • Koło gospodyń wiejskich

• Ochotnicza Straż Pożarna w Grobi – powstała w 1909 r. W 1979 r. jednostce nadano sztandar związkowy. W 1984 r. otrzymała Złoty Medal "Za Zasługi dla Pożarnictwa". W 1986 r. rozpoczęto rozbudowę remizy, którą oddano do użytku rok później. W listopadzie 1987 r. Ochotnicza Straż Pożarna w Sierakowie przekazała do Grobi samochód pożarniczy marki Star 25. Jednak starania o nowy samochód rozpoczęły się dużo wcześniej i zostały uwieńczone sukcesem w 2001 r., gdy zakupiono wóz strażacki marki Magirus- samochód uterenowiony przeznaczony do zadań w Puszczy. W 2009 roku OSP Grobia obchodziła 100-lecie powstania. Jednostka zajmuje się ratownictwem gaśniczym i technicznym. Znajduje się blisko ośrodków wczasowych i kempingów.

Imprezy kulturowe

Coroczne majówki są już kilkuletnim zwyczajem wsi. Co roku, w ostatnią sobotę maja odbywa się impreza taneczna na świeżym powietrzu, która cieszy się zainteresowaniem ludności z pobliskich wsi i Sierakowa. Oprócz zabawy tanecznej organizowane są także zawody wędkarskie dla juniorów (do lat 15) i seniorów (od 15 lat), turniej rywalizacji dzielnic Grobi oraz poczęstunek na Dzień Dziecka dla miejscowych dzieci.

Administracja samorządowa

Obecnym sołtysem wsi (kadencja 2007-2011) jest Ewa Kolan. Oprócz tego w Grobi zamieszkują: Mieczysław Trafis- burmistrz gminy Sieraków oraz jego zastępca Arkadiusz Świderski. Sołectwo należy do 3. okręgu wyborczego w wyborach parlamentarnych i do 6. w samorządowych gminy Sieraków.

Linki zewnętrzne

• Góra Głazów- galeria
• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi