Grocholice (Bełchatów)

Grocholice dzielnica Bełchatowa
Grocholice
Status	dzielnica
Założono	XI wiek
W granicach Bełchatowa	1977
Ludność (2009)  • liczba ludności  • gęstość	2000 400 os./km²
Strefa numeracyjna	44
Kod pocztowy	97-400
Tablice rejestracyjne	EBE
51°19′54″N 19°22′39″E

Grocholice – dawne miasto (1420-1870), od 1977 dzielnica w południowej części Bełchatowa. Do 1953 roku siedziba gminy Łękawa, a w latach 1953-54 i 1973-77 gminy Grocholice. Grocholice liczą ok. 2 tys. mieszkańców.

Kościół w Grocholicach

Położone nad rzeką Rakówką (prawy dopływ Widawki). Przez miejscowość przechodził trakt z Piotrkowa Trybunalskiego na Śląsk.

Grocholice Centrum

Osiedla

W skład dzielnicy Grocholice wchodzi 5 osiedli mieszkalnych:

• Grocholice – Śródmieście
• Nowe Grocholice
• Grocholice – Zamoście
• Grocholice – Piotrkowska
• Grocholice – Wojska Polskiego

Grocholice Nowe Osiedle

Historia

Miejscowość jako wieś istniała już w XI wieku, a z roku 1136 pochodzi pierwsza pisemna wzmianka o Grocholicach. W 1420 roku Grocholice otrzymały przywilej lokacyjny. W 1485 roku lokowano tu miasto przez króla Kazimierza Jagiellończyka. Należało do majątku arcybiskupstwa gnieźnieńskiego. Zniszczone przez wojska Szwedów w czasie potopu szwedzkiego. Odbudowane ponownie na przełomie XVII i XVIII wieku. W 1806 miała tu miejsce epidemia cholery, w wyniku której zmarło 638 osób. W 1811 roku powstała szkoła początkowa. W 1827 roku było tu 109 domów i 650 mieszkańców, a w 1861 roku liczono już 170 domów i 1860 mieszkańców. W XVIII wieku pod bokiem Grocholic, które były miastem zamkniętym, wyznaniowym, mała osada magnacka Bełchatów przekształcała się w miasto otwarte, które przyjmowało kolonistów z zachodu i Żydów. W 1855 roku urodził się w Grocholicach Dominik Teofil Konopacki, syn Józefa i Józefy Skalskiej. Był właścicielem młyna wodnego na Rakówce. W 1857 miasteczko liczyło 1382 mieszkańców. W 1781 wybuch pożar, który strawił 13 budynków wraz z zabudowaniami. W roku 1870 Grocholice utraciły prawa miejskie i zostały włączone do gminy Łękawa. W 1977 roku Grocholice zostały włączone do Bełchatowa i obecnie stanowią jego najstarszą dzielnicę.

Grocholice – wieś wzmiankowana na początku XII wieku, leżąca na trakcie pomiędzy Kamieńskiem a Bełchatowem, nad rzeką Rakówką (dawniej zwaną Rakarką lub Rzonsawą). Wraz z przyległościami należały od początku państwowości polskiej do tzw. "KLUCZA" należącego do bogatych i rozległych dóbr Arcybiskupa Gnieźnieńskiego. Stwierdzenie to można znaleźć w Bulli Papieża Innocentego II wyłożonej w 1136 roku w Padwie. Potwierdza to pierwsza fundacja kościelna pochodząca z lat 1220-1233 informująca, iż został wybudowany z fundacji Arcybiskupa Gnieźnieńskiego kościół parafialny.

Za zgodą Władysława Łokietka Grocholice przeniesiono w 1314 roku z prawa polskiego na niemieckie. Dzięki temu ich właściciel Wolimir (syn Oracza) otrzymał pełny immunitet gospodarczy na okres 30 lat.

W 1336 roku Florian z Kazanowa zamienił Grocholice na inną wieś kościelną. Od tego czasu do końca XVIII wieku Grocholice należały do dóbr stołowych Arcybiskupa Gnieźnieńskiego i organizacyjnie włączone były do tenuty w Sędziejowicach dekanatu Szadkowskiego, archidiakonatu Uniejowskiego. Staraniem arcybiskupa gnieźnieńskiego Zbigniewa Oleśnickiego w 1485 roku Grocholice zostały podniesione do godności miasta przez króla Kazimierza Jagiellończyka. Akt erekcyjny podpisany został w zamku arcybiskupim w Łowiczu. Najazd Szwedów prawie doszczętnie zniszczył miasto. Odbudowane spłonęło następnie w czasie wielkiego pożaru w 1781 roku. W 1870 roku Grocholicom odebrano prawa miejskie i przyłączono do gminy Łękawa. Była to forma represji za sprzyjanie powstańcom walczącym w Powstaniu Styczniowym. Decyzja władz carskich spowodowała zubożenie miasteczka, a także utratę znaczenia administracyjnego. Próbę odzyskania praw miejskich podjęto w latach 1925 - 1927, lecz bez powodzenia.

Zabytki

W Grocholicach znajduje się murowany, rzymskokatolicki kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych, gotycka świątynia wzniesiona w początkach XII wieku z fundacji arcybiskupa gnieźnieńskiego Wincentego z Czarnkowa (1220-1232), później wielokrotnie przebudowywany, w tym w latach 1898-1908 w stylu neogotyckim. Parafię w Grocholicach erygowano ok. 1230 r. Przy kościele znajduje się skwer imienia ks. Teodora Kwarto – proboszcza parafii Grocholice z lat 1945 – 1956.

Instytucje działające w Grocholicach

• Klub Sportowy Grocholice – Bełchatów, Rynek Grocholski 8
• Szkoła Podstawowa Nr 5 im. Żołnierzy Wojska Polskiego, ul. Szkolna 10
• Przedszkole Samorządowe Nr 8, ul. Szkolna 18
• Ochotnicza Straż Pożarna Grocholice, ul. Szkolna 1
• Miejskie Centrum Kultury- oddział Grocholice, Rynek Grocholski 18
• Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna, Rynek Grocholski 18
• NZOZ "Wola-Med" ul. Częstochowska 28
• Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Archidiecezji Łódzkiej oddział w Grocholicach, Rynek Grocholski 5

Linki zewnętrzne

• Mapa
• Encyclopedia of Jewish Grocholice
• Grocholice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II (Derenek – Gżack) z 1881 r.