Gromada Trapez
Współrzędne: 
05h35m24,00s; -05°27'00,00"
| Trapez (θ Orionis) | |
 Gromada otwarta Trapez |
|
| Odkrywca | Galileusz |
| Data odkrycia | 4 lutego 1617 |
| Dane obserwacyjne (J2000) | |
| Gwiazdozbiór | Orion |
| Typ | otwarta, I 3 p |
| Rektascensja | 05h 35m 24s |
| Deklinacja | −05° 27' 00" |
| Odległość | 1600 ly (490 ps) |
| Jasność obserwowana | 4,0m |
| Rozmiar kątowy | 47" |
Gromada Trapez (również θ Orionis) – gromada otwarta leżąca w sercu Wielkiej Mgławicy w Orionie. Znajduje się w gwiazdozbiorze Oriona. Początkowo została sklasyfikowana jako gwiazda θ Orionis, jako gromada została odkryta przez Galileusza, który 4 lutego 1617 roku narysował zarys 3 gwiazd (A, C, D), lecz bez otaczającej je mgławicy. Odkrycie to nie zostało opublikowane za jego życia. Czwarty składnik (B) został zaobserwowany przez wielu obserwatorów w 1673 roku. Do 1888 roku znanych już było osiem gwiazd. Z czasem kilka z nich określono jako układy podwójne. W roku 1931 Robert Trumpler zauważył, że gwiazdy znajdujące się w obrębie Trapezu tworzą gromadę. On też zaproponował jej nazwę.
Jest to stosunkowo młoda gromada, powiązana bezpośrednio z mgławicą. Pięć najjaśniejszych gwiazd tej gromady ma masę rzędu 15-30 mas Słońca i leży w obrębie 1,5 ly oświetlając otaczającą mgławicę. Gromada Trapez może być częścią większej gromady w Wielkiej Mgławicy w Orionie składającej się z około 2000 gwiazd położonych w obszarze o średnicy 20 lat świetlnych.
Nazwa gromady pochodzi od układu czterych najjaśniejszych składników przypominających trapez. Zostały one określone jako A, B, C, oraz D w kolejności rosnącej rektascensji. Składniki A oraz B zostały zidentyfikowane jako gwiazdy zmienne zaćmieniowe. Najjaśniejszym z czterych głównych składników jest C, oficjalnie nazwana theta1 Orionis C, o jasności wizualnej 5,13m. W 2009 roku stwierdzono, że jest ona ciasnym układem podwójnym[1].
Obrazy gromady Trapez wykonane w podczerwieni lepiej penetrują otaczające chmury pyłu i ukazują o wiele więcej gwiazd. Około połowy gwiazd w gromadzie posiada dyski protoplanetarne, w których mogą formować się planety. Ponadto zidentyfikowano brązowe karły oraz gwiazdy o niewielkiej masie.
Przypisy
- ↑ Rozdzielone rodzeństwo. AstroNEWS, 8 kwietnia 2009.
Zobacz też[edytuj]
Bibliografia[edytuj]
- Obserwatorium Chandra odkrywa gorące gwiazdy, MIT Press Release, 2000. (ang.)
- Szczgółowy opis gromady Trapez (ang.)
