Grujecznik japoński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grujecznik japoński
Grujecznik w Parku Oliwskim
Grujecznik w Parku Oliwskim
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd skalnicowce
Rodzina grujecznikowate
Rodzaj grujecznik
Gatunek grujecznik japoński
Nazwa systematyczna
Cercidiphyllum japonicum Siebold & Zucc.
Abh. Math.-Phys. Cl. Königl. Bayer. Akad. Wiss. 4(3):238. 1846[2]
Synonimy
  • Cercidiphyllum ovale Maxim.[3]
Mapa zasięgu
Distribution.cercidiphyllum.japonicum.png
Kategoria zagrożenia
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Grujecznik japoński, Katsura[5] (Cercidiphyllum japonicum Siebold & Zucc.) – gatunek drzewa należącego do rodziny grujecznikowatych. Występuje w Chinach oraz Japonii[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Gałęzie wyrastają prawie od samej ziemi. Pokrój najczęściej stożka lub walca. Osiąga ok. 30 m wysokości w ojczyźnie i 20 m w Polsce. Po 6-8 latach osiąga wysokość 4-5 metrów. Zdarza się, że drzewo ma czasem wiele pni.
Liście
Naprzeciwległe o długości 6-12 cm i szerokości do 6 cm, całobrzegie, szerokie i owalne do okrągławych, z przodu bardzo krótko zaostrzone, a u nasady głęboko sercowato wcięte. Niekiedy brzegi znaczą bardzo delikatne, tępe ząbki. Z wierzchu liści są matowe, zielone albo szarozielone i nagie, a pod spodem - wyraźnie niebiaskawozielone. Ogonki liściowe mają 3-6 cm długości i są ciemnoczerwonej barwy[5]. Wiosną są czerwonawe, latem niebieskawozielone, a jesienią jaskrawożółte, pomarańczowe lub czerwone[6].
Kwiaty
Drzewo dwupienne. Kwiaty męskie składają się prawie wyłącznie z pęczków czerwonawych pręcików i stoją licznie w pachwinach pączków. Kwiaty żeńskie tak samo w pęczkach, stojące w pachwinach pączków, zwracają uwagę swoimi skręconymi czerwonymi znamionami, długości około 5 milimetrów. Pojawiają się przed rozwojem liści[5]. Kwitnie od marca do maja.
Owoce
Błyszczące, jasnozielone i pozaginane mieszki długości 1,5-2 cm, zawierają dużą ilość oskrzydlonych nasion w kolorze brązowym.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Na naturalnych stanowiskach tworzy górne piętro lasu[7]. Osobliwą cechą katsury, która jednak często pozostaje nie zauważona, są dwie formy liścia. Tylko na długopędach liście są naprzeciwległe i pierzasto unerwione. Stanowią one większość. Na krótkopędach natomiast liście stoją skrętolegle, a ich unerwienie jest dłoniaste. Ta różnolistność jest uważana za cechę stosunkowo pierwotną. Podobnie muszą być ocenione cechy kwiatów. Kwiaty są jednopłciowe i rozdzielone na różne osobniki (dwupienność). Kwiaty żeńskie składają się z jednego owocolistka, który przy dojrzewaniu rozwija się w jeden wielonasienny mieszek. Otwiera się on na szwie brzusznym i uwalnia mnóstwo małych, płaskich, oskrzydlonych nasion. Takiego nagromadzenia cech pierwotnych nie znajdujemy u żadnej innej rodziny wśród dwuliściennych[5]. Niesamowitą cechą grujecznika japońskiego jest to, że żółknące liście wydzielają aromat przyprawy do pierników lub karmelu, ale tylko póki są na gałęziach. Gdy opadną, stają się bezwonne[7]. Ten interesujący aromat liści nie może być jednak wykorzystany, ponieważ znika podczas suszenia liści. Jego struktura chemiczna nie została poznana[5].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina ozdobna
Z powodu swych wyrafinowanych kwiatów i wspaniałego jesiennego przebarwienia liści należy do najbardziej atrakcyjnych drzew liściastych, które z Azji Wschodniej dotarły na Zachód i mogą być tutaj uprawiane[5]. Pozostałe na gałęziach owoce przywabiają zimą ptaki[8]. Sadzony w parkach i kolekcjach.
Uprawa
Najlepiej czuje się w miejscach nieco ocienionych, w pełnym słońcu wolniej rośnie. Wymaga podłoża żyznego i wilgotnego, o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym (pH 6-7). Nie zagrażają mu choroby i szkodniki. Mróz może zaszkodzić tylko młodym roślinom, dlatego w pierwszych latach warto je okrywać. Nie trzeba przycinać[7].
Odmiany
'Pendula' - o zwisających pędach.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-12-14].
  2. 2,0 2,1 Cercidiphyllum japonicum (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-12-14].
  3. The Plant List. [dostęp 2011-12-14].
  4. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (ang.). [dostęp 14 grudnia 2011].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Bruno T. Kremer: Drzewa. Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 250. ISBN 83-7129-141-8.
  6. Rośliny efektowne w paździrniku. „Kwietnik”, s. 60, 10.2006. Agora. ISSN 1233-3808. 
  7. 7,0 7,1 7,2 Drzewo do małego ogrodu. „Ogrody”, s. 71, 11.2006. Agora. ISSN 1507-4161. 
  8. Zinkernagel Gisela: Duży ogród na małej powierzchni. Warszawa: KDC, 2006, s. 96. ISBN 83-7404-320-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Grujecznik (Cercidiphyllum) - zdjęcia i opis drzewa (pol.). [dostęp 2010-08-06].
  2. FlorLang - GRUJECZNIK JAPOŃSKI - Cercidyphylum japonicum (pol.). [dostęp 2010-08-06].
  3. OCZ ARJK - Grujecznik japoński - Cercidiphyllum japonicum (pol.). [dostęp 2010-08-06].