Urząd do Walki z Lichwą i Spekulacją

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Grupa 13)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Urząd do Walki z Lichwą
i Spekulacją
Rok założenia 1940
Rok likwidacji 1941
Prezes Abraham Gancwajch
Adres ul. Leszno 13
brak współrzędnych
Kamienica przy alei „Solidarności” 93 (dawniej ul. Leszno 13), siedziba Urzędu do Walki z Lichwą i Spekulacją w getcie warszawskim

Urząd do Walki z Lichwą i Spekulacją, „Trzynastka” – instytucja żydowska będąca półoficjalną agenturą niemiecką w getcie warszawskim. Przez cały okres istnienia była kierowana przez Abrahama Gancwajcha. Z uwagi na adres przez mieszkańców dzielnicy zamkniętej była zwyczajowo nazywana „Trzynastką”.

Oficjalnym celem działalności Urzędu było zwalczanie przemytu oraz spekulacji. Faktycznie służyła kontrolowaniu działalności Judenratu oraz infiltrowaniu podziemnych organizacji działających w dzielnicy zamkniętej.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Założona w grudniu 1940 roku, swoją nieoficjalną nazwę nosiła od budynku na ul. Leszno 13 (obecnie aleja „Solidarności” 93), gdzie znajdowała się jej siedziba. Liczyła 300–400 osób. Wykonywała wyłącznie polecenia Gestapo, będąc faktycznie jednostką niezależną od Judenratu. Przy pomocy „Trzynastki” władze niemieckie m.in. poszukiwały mienia ukrytego przez mieszkańców getta[1].

Urząd posiadał własne uniformy oraz własne więzienie. Pod naciskiem szefa Judenratu, Adama Czerniakowa, wskutek małej użyteczności dla Niemców, w sierpniu 1941 roku włączona do Żydowskiej Służby Porządkowej. Sam Gancwajch oraz niektórzy jego współpracownicy działali także za zgodą Gestapo na stronie aryjskiej, udając bojowników żydowskiego ruchu oporu.

Członkowie trzynastki byli likwidowani jako kolaboranci zarówno przez Żydowską Organizację Bojową, Żydowski Związek Wojskowy, jak i podziemie polskie. Wyroku na Gancwajcha jednak nie udało się wykonać, a on sam zaginął.

Kamienica przy ul. Leszno 13 przetrwała wojnę, straciła jednak najwyższe piętro oraz dekoracje fasady. Obecnie w budynku mieści się m.in. Teatr Kamienica.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ruta Sakowska: Ludzie z dzielnicy zamkniętej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993, s. 48. ISBN 83-01-11146-X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013, s. 233–242. ISBN 978-83-63444-27-3.