Grupa Galów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gal zabijający żonę
Umierający Gal

Grupa Galów – pomnik wystawiony ok. 228 p.n.e. przez Attalosa I w Pergamonie dla uczczenia zwycięstwa nad Galatami.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Oryginał pomnika był odlany w brązie. Do dnia dzisiejszego zachowały się marmurowe kopie dwóch oryginalnych rzeźb: Gal zabijający żonę i Umierający Gal. Obydwie przechowywane są w muzeach w Rzymie – pierwsza w Muzeum delle Therme a druga w Muzeach Kapitolińskich. Oba zabytki znane są od 1623 r. jako część kolekcji Ludovisi. Zostały odkopane na terenie ogrodów Ludovisi, które w okresie starożytności wchodziły w skład ogrodów Salustiusza. W Pergamonie zachowały się resztki podmurowania pod pomnik, który znajdował się na środku dziedzińca sanktuarium Ateny Nikeforos na tamtejszym akropolu. Okrągły postument pomnika miał wysokość 2,48 m, średnicę u dołu 5,25 m, a u góry ok. 3,3 m wraz z gzymsem. Krąg, który obejmował dwie znane rzeźby, miał 3,15 m średnicy. Z pomnikiem jest związana zachowana we fragmentach inskrypcja upamiętniająca zwycięstwo nad Kaikiem (240–230 p.n.e.). Druga inskrypcja, pochodząca prawdopodobnie z pierścienia okalającego bazę u dołu, pochodzi z czasów cesarza Augusta i odnosi się do jego pomnika ustawionego na postumencie w Pergamonie.

Według relacji Pliniusza Neron przewiózł pomnik z Pergamonu do Rzymu dla udekorowania Domus Aurea, natomiast Wespazjan ustawił go na Forum Pacis. W Pergamonie ustawiono kopie, z którymi wiąże się inskrypcję Ti. Iulius Rufus. Zachowane do dziś kopie są wykonane z marmuru z Azji Mniejszej i są datowane na I w. p.n.e.

Rzeźba Gal zabijający żonę[edytuj | edytuj kod]

Główny akcent grupy stanowiła rzeźba Gal zabijający żonę. Przedstawia ona wojownika, który zabił własną żonę, by uchronić ją od losu niewolnicy, a następnie sam popełnia samobójstwo. W ostatniej chwili życia podnosi dumnie głowę chcąc zamanifestować wyzwolenie poprzez śmierć. Celem artysty było ukazanie życia i śmierci. Rzeźba jest powtórzeniem tematu unoszenia rannego z pola bitwy (np. Achilles i Pentesilea lub Artemida z Ifigenią). Jednak w odróżnieniu od wcześniejszych dzieł, w których wrogowie różnią się od Greków tylko uzbrojeniem lub odzieniem, tu przedstawiono w sposób realistyczny cechy fizyczne i moralne Galów. W ten sposób król Attalos I chciał podkreślić własne zasługi i potęgę państwa.

Rzeźba Umierający Gal[edytuj | edytuj kod]

Rzeźba Umierający Gal przedstawia Gala leżącego na tarczy, który z trudem opiera się na prawej ręce. Na szyi jest widoczny torques, obok mężczyzny leży złamany miecz i trąbka. Umierający Gal jest zapewne identyczny ze wzmiankowanym przez Pliniusza trębaczem, którego wyrzeźbił Epigonos, syn Chariasa. Artysta ten był być może autorem całego pomnika, a na pewno wykonał wymienioną przez Pliniusza rzeźbę przedstawiającą młodą ranną kobietę galijską karmiącą dziecko. Dzieło to nie jest jednak znane z późniejszych kopii.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M.L. Bernhard: Sztuka hellenistyczna. Warszawa: 1993, s. 256–264.