Grupa Laokoona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Grupa Laokoona
Laocoon Pio-Clementino Inv1059-1064-1067.jpg
Grupa Laokoona
Technika marmur
Wysokość 2,42 m[1]
Miejsce
przechowywania
Muzea Watykańskie
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wygląd rzeźby przed renowacją w 1906 roku

Grupa Laokoonastarożytna rzeźba, będąca według części badaczy dziełem greckim z okresu hellenistycznego, według innych – rzymską kopią hellenistycznego oryginału. W związku z tymi wątpliwościami datowanie dzieła jest różne i rozciąga się między II wiekiem p.n.e. a I wiekiem n.e. Istnieje także hipoteza, uznająca Grupę Laokoona za fałszerstwo autorstwa Michała Anioła[2]. Obecnie rzeźba znajduje się w Muzeach Watykańskich (Museo Pio-Clementino).

Grupa Laokoona jest jednym z najsłynniejszych i najbardziej kontrowersyjnych dzieł greckich[3]. Stanowiła wielokrotnie przedmiot studiów i inspiracji innych twórców, podziwiających jej realizm i ekspresję. Nawiązywali do niej zarówno pisarze i teoretycy, tacy jak Gotthold Ephraim Lessing, autor tekstu Laokoon (1766), jak i malarze, np. Tycjan, któremu przypisywana jest karykatura Grupy Laokoona, w której zamiast ludzi przedstawione są małpy[4], czy El Greco, autor obrazu Laokoon (1604-1614).

Temat i forma[edytuj | edytuj kod]

Dzieło przedstawia historię Laokoona i jego synów, zabitych przez węże morskie, opisaną w księdze II Eneidy. Przedstawione w nim zostały trzy akty tragedii. Podczas gdy umieszczony z prawej strony starszy syn, znajdujący się jeszcze w sytuacji dającej szansę ratunku, wyobraża początek akcji, a umieszczony po lewej stronie młodszy zginął już w uściskach węży, w ojcu – figurze środkowej – pokazano energię w obliczu nieuchronnej śmierci, obraz pełen wzniosłości i grozy.

Dzieło to, poprzez swój patos, wybujałość form, dynamizm, gwałtowne poruszenie, żywą mimikę i podkreślenie muskulatury ciał, stanowi przykład "barokowych" tendencji, występujących w sztuce hellenistycznej.

Dzieje nowożytne i współczesne[edytuj | edytuj kod]

Rzeźba została odkryta przypadkowo 14 stycznia 1506 r. podczas prac w należącej do Felice Fredi winnicy, położonej koło Sette Saie na Eskwilinie[5].

Znalezisko stało się wielkim wydarzeniem w ówczesnym Rzymie, gromadząc tłum gapiów. Wśród nich znajdował się Giuliano da Sangallo, który rozpoznał w zabytku rzeźbę opisaną przez Pliniusza (starożytny pisarz grupę uznał za arcydzieło rzeźby, a jako jej autorów wymienił trzech rzeźbiarzy z Rodos: Agesandera i jego synów, Polidora i Atenadora).

Rzeźbę odkupił papież Juliusz II i umieścił ją w Belwederze. Tam została złożona z kawałków, zaś Giovanni Angelo di Montorsoli zrekonstruował w ceramice jej brakujące części. Montorsoli podczas rekonstrukcji dokonał jednak naruszenia pierwotnego układu rzeźby. Postać młodszego syna została przesunięta o około 15° w lewo, a postaciom zmieniono układ rąk[5].

Dopiero gdy w 1906 roku Ludwig Pollak odnalazł marmurowe ramię ojca, usunięto dodatki Montorsoliego i przywrócono rzeźbie jej pierwotny wygląd[5].

Przypisy

  1. Muzea Watykańskie, Rzym. Warszawa: HPS/Rzeczpospolita, 2007, s. 12-15, seria: Wielkie muzea. ISBN 978-83-60688-25-0.
  2. L. Catterson, Michelangelo's "Laocoön?", "Artibus et Historiae", t. 26, nr 52 (2005), s. 29-56.
  3. E. Papuci-Władyka: Sztuka starożytnej Grecji. Warszawa-Kraków: PWN, 2001, s. 412. ISBN 83-01-13525-5.
  4. H. W. Janson, Titian's Laocoon Caricature and the Vesalian-Galenist Controversy, "The Art Bulletin", t. 28, nr 1 (marzec 1946), s. 49-53.
  5. 5,0 5,1 5,2 Muzea Watykanu. Warszawa: Arkady, 1983, s. 35. ISBN 83-213-3144-0.