Grupa hydroksylowa
Z Wikipedii
| Grupa hydroksylowa | |||
|
|||
| Ogólne informacje | |||
| Nomenklatura systematyczna (IUPAC): | |||
| hydroksyl | |||
| Inne nazwy | oksydanek (grupa oksydankowa) wodorotlenek (grupa wodorotlenowa) |
||
| Wzór sumaryczny | –OH | ||
| Masa molowa | 17,01 g/mol | ||
| Identyfikacja | |||
| Numer CAS | 14280-30-9 | ||
| Podobne związki | |||
| Inne kationy | wodorotlenek potasu woda amoniakalna wodorotlenek magnezu wodorotlenek wapnia |
||
| Pochodne alkohole i fenole | metanol etanol propanol izopropanol fenol hydrochinon |
||
Grupa hydroksylowa, grupa wodorotlenowa (-OH) – jednowartościowa grupa funkcyjna zbudowana z atomu tlenu i wodoru.
W związkach nieorganicznych grupa hydroksylowa związana z atomem metalu tworzy wodorotlenki i hydroksysole. W wodorotlenkach metali o małej elektroujemności grupa hydroksylowa związana jest z metalem wiązaniem jonowym i oddysocjowuje pod wpływem wody tworząc anion wodorotlenowy OH-.
Grupa hydroksylowa związana z niemetalami tworzy kwasy, w których wiązanie jonowe występuje między atomem tlenu i wodoru grupy hydroksylowej. Pod wpływem wody z kwasów oddysocjowuje jon wodorowy.
W chemii organicznej jest to grupa funkcyjna alkoholi i fenoli oraz stanowi fragment grupy karboksylowej, charakterystycznej dla kwasów karboksylowych.
Jeśli grupa -OH połączona jest z tetraedrycznym atomem węgla, to związek taki nosi nazwę alkoholu. W cząsteczkach alkoholi wielowodorotlenowych grupy -OH muszą być związane z różnymi atomami węgla. Układ zawierający dwie grupy -OH związane z tym samym atomem węgla są zazwyczaj nietrwałe. Tracą one cząsteczkę wody, przechodząc w związki zawierające wiązanie karbonylowe (>C=O).
Jeśli grupa -OH jest przyłączona do atomu węgla połączonego wiązaniem podwójnym z innym atomem węgla (oprócz układów aromatycznych), to wówczas takie połączenia nazywa się enolami. Enole są jednak bardzo nietrwałe i ulegają przegrupowaniu do związków zawierających grupy karbonylowe. Związki aromatyczne zawierające grupy hydroksylowe to fenole i polifenole.
Jeżeli atom węgla oprócz grupy hydroksylowej zawiera grupę karbonylową, to ugrupowanie takie nazywa się grupą karboksylową -COOH, charakterystyczną dla kwasów karboksylowych.
Związki, w których występują grupy hydroksylowe i inne grupy funkcyjne, nazywa się przez dodanie przedrostka hydroksy-. Np. hydroksykwas, hydroksyamina itd.
