Grzbiet Łomonosowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa batymetryczna Oceanu Arktycznego z grzbietem Łomonosowa w centrum

Grzbiet Łomonosowa (ang. Lomonosov Ridge, fr. Dorsale de Lomonossov, ros. Хребет Ломоносова)[1]grzbiet podmorski na dnie Oceanu Arktycznego.

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Grzbiet został odkryty przez ekspedycję radziecką w 1948 roku. Jego nazwę zaakceptowano w kwietniu 1987 roku na posiedzeniu IHO[2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Grzbiet Łomonosowa ciągnie się od Wyspy Ellesmere’a pod biegunem północnym do Wysp Nowosyberyjskich. Rozdziela dwa głębokie baseny oceanu, Basen Eurazjatycki i Basen Kanadyjski. Jego długość wynosi 1800 km, szerokość waha się od 60 do 200 km, wysokość od 3000 do 3700 m ponad dnem oceanu. Minimalna głębokość, to 975 m p.p.m. Stoki grzbietu są stosunkowo strome, pokryte warstwami mułu i poprzecinane przez głębokie doliny i kaniony.

Zbudowany jest ze skał skorupy kontynentalnej, nie jest grzbietem śródoceanicznym związanym ze strefą spreadingu – rozrostu dna oceanicznego, jakim jest Grzbiet Gakkela, w przybliżeniu równoległy do Grzbietu Łomonosowa. Takie położenie wskazuje, że powstanie ryftu odłączyło ten grzbiet od szelfu Eurazji około 57 milionów lat temu (paleocen)[3].

Kwestie polityczne[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na przebieg przez biegun północny Ziemi i centralną część oceanu, grzbiet jest obiektem zainteresowania politycznego krajów posiadających terytoria w Arktyce. Uznanie tego podmorskiego grzbietu za „naturalne przedłużenie” któregokolwiek szelfu miałoby duże konsekwencje prawne i ekonomiczne: naukowcy sądzą, że w tym obszarze znajdują się duże złoża ropy i gazu. Pretensje co do własności tego grzbietu zgłaszają Dania (do której należy Grenlandia)[4], Rosja[5] i Kanada[6]; wszystkie te kraje twierdzą, że opierają się na danych naukowych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Broken ship halts Russian expedition to claim Arctic seabed. CBC News, 2007-07-25. [dostęp 2012-10-07].
  2. IHO-IOC GEBCO Gazetteer. Międzynarodowa Organizacja Hydrograficzna / Międzynarodowa Komisja Oceanograficzna, wrzesień 2007. [dostęp 2008-05-24].
  3. T.C. Moore, i inni. Sedimentation and subsidence history of the Lomonosov Ridge. „Proceedings of the Integrated Ocean Drilling Program”. 302, 2006. 
  4. Jan M. Olsen: Denmark claims North Pole via Greenland ridge link. Phys.org, 2014-12-15. [dostęp 2014-12-15].
  5. Russia Claims the North Pole. Time, 2007-07-12. [dostęp 2014-12-15].
  6. Canada makes North Pole claim. Fox News, 2013-12-11. [dostęp 2014-12-15].