Grzegorz Brzęczyszczykiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Grzegorz Brzęczyszczykiewicz – fikcyjne nazwisko postaci filmowej, które dzięki filmowi pt. Jak rozpętałem drugą wojnę światową stało się, obok frazy Jana Brzechwy „W Szczebrzeszynie chrząszcz brzmi w trzcinie”, znanym polskim łamańcem językowym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Grzegorz Brzęczyszczykiewicz jest fikcyjnym nazwiskiem filmowej postaci Franciszka Dolasa z polskiej komedii pt. Jak rozpętałem drugą wojnę światową. Bohater filmu podaje je podczas przesłuchania funkcjonariuszowi Gestapo (w tej roli Emil Karewicz, co jest aluzją do postaci Hermanna Brunnera z serialu Stawka większa niż życie), aby wprowadzić go w błąd. Franek Dolas celowo podaje to nazwisko wiedząc, że będzie ono sprawiało trudności w wymowie Niemcom, jednocześnie utrudniając im identyfikację aresztanta. Dodatkowo Dolas podaje trudną do wymówienia nazwę miejsca urodzenia: „Chrząszczyżewoszyce, powiat Łękołody”. Film powstał na podstawie powieści Kazimierza Sławińskiego pt. Przygody kanoniera Dolasa, w której nie było wątku z nazwiskiem Brzęczyszczykiewicza. Dodał je w scenariuszu do filmu reżyser Tadeusz Chmielewski, opierając się na fragmentach powieści C.K. Dezerterzy, napisanej przez Kazimierza Sejdę w 1937 roku. Nazwisko Brzęczyszczykiewicza wywodzi się z nazwiska podanego przez jednego z bohaterów tej powieści (Brzęczyszczewski)[1].

W powieści K. Sejdy jest opisana sytuacja (analogiczna do sceny z filmu T. Chmielewskiego), w której Polak – frajter[2] Stefan Kania – przedstawia się zugsführerowi („cugsfirerowi”) jako Szczepan Brzęczyszczewski[1]:

Z kolei Kania przysporzył zmęczonemu cugsfirerowi roboty ze swoim skomplikowanym nazwiskiem.

– Pszkszbsz… Herr Gott im Himmel! (Panie Boże w niebie)! Jak to można takiego szeleszczącego tasiemca wymówić? Kto tym Polakom takie straszliwe nazwiska ponadawał? Powtórz pan jeszcze raz!
– Szczepan Brzę-czysz-czewski – wyskandował z zadowoleniem Kania.
– Przencisieski… Przensisieski… Język drętwieje od tego.
Aby go pocieszyć, podał Kania jako miejsce urodzenia miejscowość wprawdzie nie istniejącą, ale za to niemożliwą do wymówienia dla Niemca
– Mszczonowieścice, gmina Grzmiszczosławice, powiat Trzcinogrzechotnikowo.

Kazimierz Sejda, C.K. Dezerterzy 1937[1].

Dzięki popularności internetu nazwisko Grzegorz Brzęczyszczykiewicz stało się znane – wymówienie tego trudnego polskiego łamańca językowego jest ambicją wielu obcokrajowców[3][4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Kazimierz Sejda: C.K. Dezerterzy. Wydawnictwo MON, 1987.
  2. Frajter – stopień wojskowy lub żołnierz, mający ten stopień; zobacz: Hasło: Frajter (pol.). W: Słownik języka polskiego [on-line]. PWN. [dostęp 2012-01-09].
  3. Udana próba wymówienia nazwiska Grzegorza Brzęczyszczykiewicza przez obcokrajowca, papyjojo: Re. Grzegorz Brzęczyszczykiewicz (pol.). www.youtube.com, 7 maja 2007. [dostęp 2012-01-09].
  4. Mniej udana próba wymówienia nazwiska Grzegorza Brzęczyszczykiewicza przez obcokrajowca, nevesleo: Brazilian Grzegorz Brzęczyszczykiewicz (pol.). www.youtube.com, 22 wrz 2007. [dostęp 2012-01-09].