Grzegorz z Nyssy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Grzegorz z Nyssy
biskup
nieoficjalnie doktor Kościoła
St. Gregory of Nyssa.jpg
Data urodzenia ok. 335
Cezarea Kapodacka
Data śmierci 10 stycznia ok. 395
Kościół/
wyznanie
katolicki, prawosławny
Wspomnienie 10 stycznia lub 19 lipca (kat.)
10/23 stycznia (praw. według kal. greg.)
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Grzegorz z Nyssy, cs. Swiatitiel Grigorij, jepiskop Nisskij (ur. ok. 335 w Cezarei, Kapadocja, zm. 10 stycznia między 394 - 395) - biskup Nyssy, przez niektórych utożsamianej z dzisiejszym Nevşehir k. dawnej Cezarei kapadockiej. Jeden z ojców Kościoła, święty Kościołów: katolickiego[1], anglikańskiego, ewangelickiego, ormiańskiego, koptyjskiego, syryjskiego i prawosławnego[2].

Żywot świętego[edytuj | edytuj kod]

De virginitate

Grzegorz był bratem św. Bazylego, św. Piotra z Sebasty i św. Makryny Młodszej. Tradycja rodzinna, jego ojciec był retorem, ukierunkowała go w dzieciństwie na drogę nauki, a także głębokiego życia religijnego (obydwoje rodzice zostali wpisani do katalogu świętych). Po śmierci żony, za namową swego brata przyjął święcenia kapłańskie i poświęcił się życiu ascetycznemu. Wszechstronnie wykształcony Grzegorz stał się jednym z najwybitniejszych teologów tamtych czasów. Pozostawił po sobie bardzo bogatą spuściznę pisarską, na którą złożyły się rozprawy teologiczne zwalczające błędy arianizmu, komentarze do Pisma św., dzieła ascetyczne oraz wiele kazań i listów. Wstąpił do klasztoru nad Morzem Czarnym. W roku 371 (według innych źródeł w 372) został powołany na biskupa Nyssy (dziś Nevşehir) w Kapadocji. Początki jego urzędowania nie były łatwe, bowiem, jak mówił o tym św. Bazyli, Grzegorz był zbyt pobłażliwy i łatwowierny, a przy tym pozbawiony taktu. W późniejszym okresie na dwa lata został odsunięty od urzędu pod fałszywym zarzutem sprzeniewierzenia majątku Kościoła. W roku 380 został wybrany metropolitą Sebasty.

Uczestniczył w soborze w Konstantynopolu (381), gdzie bronił nicejskiego wyznania wiary, przeciw arianom. Miał być tam głównym autorem projektu nowego, ogłoszonego przez ten Sobór nicejsko-konstantynopolitańskiego wyznania wiary, który uzupełnieniu do Nicejskiego symbolu wiary definiował boską naturę Ducha Świętego. Nazywano go "kolumną Kościoła" i "Filarem Ortodoksji". Dla potomnych pozostał w pamięci jako człowiek otwarty i miłujący pokój, współczujący biednym i chorym.

Walczącego z herezją Arian hierarchę z powodu ich intryg pozbawiono katedry i skazano na wygnanie. Dopiero po ośmiu latach zrehabilitował go cesarz Gracjan.

Święty Grzegorz zmarł w wieku ok. 60 lat.

Kult[edytuj | edytuj kod]

Wraz z Bazylim Wielkim i Grzegorzem z Nazjanzu jest zaliczany do tzw. ojców kapadockich, trzech ojców Kościoła z IV wieku, którzy pochodzili z Kapadocji. Bronili oni Kościoła przed herezjami skierowanymi przeciwko Świętej Trójcy.

Papież św. Pius V zaliczał Grzegorza z Nyssy do czterech wielkich doktorów Kościoła wschodniego, jednak na żadnej oficjalnej liście doktorów Kościoła św. Grzegorz nie figuruje[1].

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim i ewangelickim obchodzone jest 10 stycznia, w anglikańskim 19 lipca.

Kościoły wschodnie z uwagi na liturgię według kalendarza juliańskiego wspominają Świętego:

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Do naszych czasów zachowały się kazania i traktaty napisane przez św. Grzegorza w obronie nauki ortodoksyjnej od herezji arian i macedonian.

  • 379 - 394 r. - O stworzeniu człowieka (De opificio homini); przeł. Marta Przyszychowska,WAM Źródła Myśli Teologicznej 39, Kraków 2006, s. 152, ISBN 83-7318-687-5; tekst grecki: PG 44, 123-256; SCh 6, wyd.Jean-Jacques Courtiau /1944/[3].
  • Wielka Katecheza, przeł. Wojciech Kania, [w:] Grzegorz z Nyssy, Wybór pism, Warszawa 1974 ATK PSP 14, s. 128-183; tekst grecki: Sources chrétiennes (SCh) 453, (oprac. Raymond Winling).
  • 370 r. - O dziewictwie, SCh 119, wyd. M. Aubineau /1966/.

Inne dzieła:

  • Komentarz do Pieśni nad Pieśniami (In Canticum Canticorum Homiliae, PG 44, 873nn; )
  • Homilie do Błogosławieństw. M. Przyszychowska (przekład, wstęp i przypisy). Kraków: WAM, 2005, s. 101, seria: ŹMT 34. ISBN 83-7318-504-6.
  • Homilie do Eklezjastesa. M. Przyszychowska (przekład, wstęp i przypisy). Kraków: WAM, 2009, s. 106, seria: ŹMT 51. ISBN 978-83-7505-197-1.
  • O chrzcie Chrystusa (In baptismum Christi; PG 46, 592nn)
  • O duszy i zmartwychwstaniu
  • O tych, którzy odkładają przyjęcie chrztu (De iis qui baptismum differunt; PG 46, 420nn)
  • Przeciwko przeznaczeniu
  • 379-381 r. - Życie Makryny, SCh 178, wyd. P. Maraval /1971/.
  • 379 - 383 r. - Przeciw Eunomiuszowi; cz.1, Sources chrétiennes 521, wyd. W. Jaeger /2008/[4].
  • 391 - 394 r. - Żywot Mojżesza (Vita Moisis, PG 44, 361nn; Sources chrétiennes 1, /3 wyd. 2000/; Żywot Mojżesza. S. Kalinkowski (przekład). Kraków: WAM, 2009, s. 104, seria: ŹMT 50.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Święty Grzegorz z Nyssy, biskup i doktor Kościoła.
  2. 2,0 2,1 Gregor von Nyssa - Ökumenisches Heiligenlexikon (niem.)
  3. Por. streszczenie tomu i dane wydania francuskiego: Création de l'homme (fr.)
  4. Por. streszczenie tomu i dane wydania francuskiego: Contre Eunome I (fr.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Całe dzieła:

Fragmenty: