Gwajakowiec lekarski
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Guaiacum officinale)
| Gwajakowiec lekarski | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | parolistowce |
| Rodzina | parolistowate |
| Rodzaj | gwajakowiec |
| Gatunek | gwajakowiec lekarski |
| Nazwa systematyczna | |
| Guaiacum officinale L. Sp. pl. 1:381. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Gwajakowiec lekarski (Guaiacum officinale L.), zwany także gwajakowym drzewem lub gwajakiem właściwym – gatunek niewielkiego drzewa z rodziny parolistowatych (Zygophyllaceae). Jest rośliną wolno rosnącą w suchych, równinnych lasach. Występuje w Ameryce Środkowej. Gatunek od wieków jest eksploatowany, dlatego obecne zasoby są mocno ograniczone. Gatunek uznawany za zagrożony, chroniony konwencją CITES.
Spis treści |
[edytuj] Występowanie
Zasięg naturalny obejmuje obecnie Małe Antyle, Portoryko i Kolumbię. Gatunek wymarł na wyspach Antigua i Barbuda.
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Drzewo o wysokości do 12 m.
- Liście
- Pierzaste, składające się z 4 jajowatych listków.
- Kwiaty
- Wyrastają po 8-10 na szczytach gałązek. Mają głęboko i nierównodzielny 5-krotny kielich, 5-płatkową, dość dużą, błękitną koronę w której 1 płatek jest inny od pozostałych, oraz i słupek i 10 pręcików.
- Owoc
- Skórzasta i nieco mięsista, czerwonożółta torebka z czarnymi nasionami.
[edytuj] Zastosowanie
- Drewno ciężkie, twarde i przyjemnie pachnące. Wytwarza się z niego części maszyn, używane jest też w budownictwie okrętowym.
- Drewno zawiera duże ilości żywicy, z której wytwarza się substancję o właściwościach wykrztuśnych (gwajakol), a także nalewkę gwajakową. Z drewna tego drzewa otrzymuje się lignum vitae (t.j. "drewno życia") używane tradycyjnie w Ameryce Południowej do leczenia różnych dolegliwości – od kaszlu do artretyzmu.
- W medycynie gwajakowiec znajduje wszechstronne zastosowanie, dlatego też zwany jest już od czasów starożytnych lignum vitae, czyli drzewem życia. Np. gumę z drewna gwajakowca używano w leczeniu syfilisu. Żywica ma również działanie przeciwartretyczne i przeciwkaszlowe. W Polsce dostępny jest m.in. syrop o specyficznym smaku, Guajazyl. Podobny ma wino Campari.
- Roślina nazywana też bywa in. palo santo czyli święte drzewo, a jej drewno wykorzystuje się także na drzewce włóczni i trzonki narzędzi. Natomiast tradycyjne naczynia (mate) do zaparzania yerba mate wykonuje się z drzewa Bursera graveolens, które również (podobnie jak Bulnesia sarmientoi) jest po hiszpańsku nazywane palo santo.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-28].
[edytuj] Bibliografia
- Janet Marinelli (red.): Wielka Encyklopedia Roślin. Warszawa: Świat Książki, 2006. ISBN 83-7391-888-4.
- Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
