Gubernatorzy generalni Australii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gubernator generalny Australii
Governor-General of Australia
Sztandar gubernatora generalnego Australii
Sztandar gubernatora generalnego Australii
Obecny gubernator
Peter Cosgrove, gubernator generalny Australii
Peter Cosgrove, gubernator generalny Australii
Stanowisko
Państwo  Australia
Data utworzenia 1901
Pierwszy gubernator lord Hopetoun
Długość kadencji nieokreślona (zwyczajowo ok. 5 lat)
Obecny gubernator Peter Cosgrove
Obecny od 28 marca 2014
Siedziba Government House, Canberra
Admiralty House, Sydney
Strona internetowa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Australia
Godło Australii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Australii

Gubernator generalny Związku Australijskiego (ang. Governor-General of the Commonwealth of Australia) – formalnie najwyższe stanowisko władzy wykonawczej na szczeblu federalnym w Australii. W praktyce jego rola jest głównie ceremonialna, zaś od zajmującej ten urząd osoby oczekuje się apolitycznego realizowania funkcji "Ojca (lub Matki) Narodu".

Charakterystyka urzędu[edytuj | edytuj kod]

Istnienie tego urzędu wiąże się z faktem, iż Australia pozostaje w unii personalnej z Wielką Brytanią, w związku z czym królowa Australii, będąca zarazem królową Wielkiej Brytanii i pozostałych Commonwealth realms, przez zdecydowaną większość czasu pozostaje poza terytorium kraju. W czasie jej nieobecności większość obowiązków i kompetencji, które w klasycznym modelu westminsterskim spoczywają na monarsze, jest realizowana przez gubernatora generalnego.

Gubernator ma prawo mianowania ministrów i sędziów, rozwiązania parlamentu oraz sygnowania ustaw. Przewodniczy Federalnej Radzie Wykonawczej i jest nominalnym dowódcą Australijskich Sił Zbrojnych. W praktyce jednak wszystkie swoje kompetencje realizuje w ścisłym porozumieniu z gabinetem federalnym, a zwłaszcza z premierem Australii, któremu jest faktycznie podporządkowany. Gubernator generalny ma prawo użyć swych szczególnych prerogatyw samodzielnie tylko w zupełnie wyjątkowych sytuacjach. Ostatni raz zdarzyło się to w 1975 roku podczas kryzysu konstytucyjnego, jednak do dziś zasadność ich użycia w tamtej sytuacji budzi liczne kontrowersje.

Stołeczną rezydencją gubernatora jest Government House w Canberze, popularnie zwany Yarralumla. Inną oficjalną rezydencją jest Admirality House w Sydney.

Powoływanie i kadencja[edytuj | edytuj kod]

Formalnie powołanie gubernatora generalnego jest osobistym aktem królewskim, jednak zwyczajowo królowa jest zobowiązana do mianowania kandydata wskazanego przez premiera Australii. Długość kadencji gubernatora nie jest prawnie uregulowana, zależy głównie od decyzji premiera oraz samego gubernatora, jednak historycznie gubernatorzy urzędowali zwykle od 4 do 7 lat.

Lista gubernatorów generalnych Australii[edytuj | edytuj kod]

lp. osoba od do
1 John Hope, 7. hrabia Hopetoun 1901 1903
2 Hallam Tennyson, 2. baron Tennyson 1903 1904
3 Henry Northcote, 1. baron Northcote 1904 1908
4 William Ward, 2. hrabia Dudley 1908 1911
5 Thomas Denman, 3. baron Denman 1911 1914
6 Ronald Munro-Ferguson 1914 1920
7 Henry Forster, 1. baron Forster 1920 1925
8 John Baird, 1. baron Stonehaven 1925 1931
9 Isaac Isaacs 1931 1936
10 Alexander Hore-Ruthven, 1. baron Gowrie 1936 1945
11 Henryk Windsor, książę Gloucester 1945 1947
12 William McKell 1947 1953
13 William Slim 1953 1960
14 William Morrison, 1. wicehrabia Dunrossil 1960 1961
15 William Sidney, 1. wicehrabia De L'Isle 1961 1965
16 Richard Casey, baron Casey 1965 1969
17 Paul Hasluck 1969 1974
18 John Kerr 1974 1977
19 Zelman Cowen 1977 1982
20 Ninian Stephen 1982 1989
21 Bill Hayden 1989 1996
22 William Deane 1996 2001
23 Peter Hollingworth 2001 2003
24 Michael Jeffery 2003 2008
25 Quentin Bryce 2008 2014
26 Peter Cosgrove od 2014

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]