Gubernia augustowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb guberni augustowskiej w latach 1837-1844
Herb guberni augustowskiej w latach 1845-1866

Gubernia augustowska (ros. Августовская губерния) – jednostka administracyjna Królestwa Polskiego w latach 1837-1866 ze stolicą w Suwałkach.

Nazwy guberni wzięte zostały od miast gubernialnych, z wyjątkiem guberni augustowskiej, w której Rząd Gubernialny mieścił się w Suwałkach.[1] Gubernię utworzono 23 lutego 1837 w miejsce województwa augustowskiego[2]. Gubernia augustowska zlikwidowana została na mocy ustawy o reorganizacji urzędów gubernialnych z 31 grudnia 1866 r unifikujących administrację w Imperium Rosyjskim. W jej miejsce utworzono gubernię suwalską i łomżyńską. Suwałki odzyskały statut miasta gubernialnego, a cały kraj podzielono na 10 guberni i 85 powiatów[3].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Znak graniczny Guberni augustowskiej

Gubernia dzieliła się na 5 obwodów i 7 powiatów – od 23 lutego (7 marca) 1837 r. do 29 września (11 października) 1842 r.:

Gubernia dzieliła się na 5 powiatów – od 29 września (11 października) 1842 r. do 19 (31) grudnia 1866 r.:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na mocy ukazu Mikołaja I z 23 lutego (7 marca) 1837 r. dokonano przemianowania województw na gubernie. Komisje Wojewódzkie zostały przemianowane na Rządy Gubernialne, a prezesi Komisji Wojewódzkich na gubernatorów cywilnych. Miało to dostosować podział administracyjny kraju do obowiązującego w Cesarstwie. Gubernie – w liczbie ośmiu – przejęły herby dotychczasowych ośmiu województw; na pieczęciach Rządów Gubernialnych nadal był używany herb Królestwa Polskiego. Ukazem z 29 września (11 października) 1842 r. obwody nazwano powiatami, których liczbę zwiększono do 85 (w 1866 r.), kierowane były przez naczelników powiatowych (powiaty dzieliły się na okręgi–okrągi).

Dalsze zmiany organizacyjne i terytorialne na szczeblu guberni nastąpiły w 1844 r. Na podstawie ukazu z 9 (21) sierpnia 1844 r. zamiast dotychczasowych ośmiu utworzono pięć guberni. Łączono je po dwie na zasadzie wspólnych granic: sandomierską i kielecką (do 1841 r. krakowską) – w radomską; lubelską i podlaską – w lubelską; kaliską i mazowiecką – w warszawską; w dotychczasowych granicach utrzymano gubernię płocką i augustowską[5].

W 1841 r. wprowadzono rosyjski system monetarny: ruble i kopiejki. Bank Polski utracił prawa instytucji emisyjnej, a mennicę warszawską ograniczono do bicia bilonu. W 1847 r. wprowadzono w Królestwie rosyjski kodeks karny. W ostatnim dziesięcioleciu nastąpiło zagęszczenie jednostek podziału terytorialnego, co miało m.in. służyć rusyfikacji centralnych ziem Polski[6].

Herb guberni jest przedstawiony na karteczce petersburskiego wydziału kartografii[7]. Narodowość oraz wyznanie mieszkańców guberni augustowskiej jest ukazana na mapie będącej w zasobach Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie[8].

Przypisy

  1. Historia państwa i prawa Polski pod redakcją J. Bardacha i M. Senkowskiej-Gluck. Tom III: Od rozbiorów do uwłaszczenia. Wydawnictwo PWN, Warszawa1981 r. s. 355.
  2. Dziennik Praw Królestwa Polskiego, nr 70. T. 20. Warszawa: 1837, s. 413-417.
  3. Gubernia augustowska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  4. A. Połujański, Wędrówki po Gubernji Augustowskiej w celu naukowym odbyte. Warszawa 1859 r. s. 333-334. dostępna na: Google books. (2012-11-02).
  5. S. K. Kuczyński, Herby miast polskich w okresie zaborów (1772-1918), Oficyna Wydawnicza Włocławskiego Towarzystwa Naukowego, Włocławek 1999 r. s. 18-19, 41.
  6. Cz. Brodzicki, D. Godlewska, Łomża w latach 1794-1866. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1987 r. s. 163-165.
  7. Gubernia augustowska 1856 r., karteczka petersburskiego wydziału kartografii. dostępna na: wariag.blip.pl. (2012-11-02).
  8. Karta Augustowskiej Guberni, Archiwum Główne Akt Dawnych Warszawa, zbiór kartograficzny sygn. Teka 8 nr planu 5