Gubernia grodzieńska
Gubernia grodzieńska (ros. Гродненская губерния; biał. Гродзенская губерня lub Гарадзенская губэрня; lit. Gardino gubernija[1]) – jedna z guberni Imperium Rosyjskiego w latach 1796–1915, utworzona na ziemiach zabranych I Rzeczypospolitej.
Spis treści |
Historia [edytuj]
W latach 1796-1801 gubernia była znana jako słonimska. Od 1819 roku gubernia grodzieńska pozostawała pod naczelnym zarządem administracyjnym wielkiego księcia Konstantego[2]. W 1842 roku do guberni grodzieńskiej włączono tereny zlikwidowanego obwodu białostockiego.
W 1891 ludność guberni liczyła 1 509 728 mieszkańców. W wyniku przeobrażeń terytorialnych, jakie nastąpiły po klęsce wojennej Rosji w czasie I wojny światowej, jej terytorium stało się przedmiotem sporów między Polakami, Litwinami, Białorusinami i Ukraińcami. Ostatecznie teren guberni wszedł w latach 1919-1921 w całości w skład II Rzeczypospolitej tworząc w większości województwo białostockie. Na skutek agresji sowieckiej na Polskę w 1939 jej terytorium w całości znalazło się w składzie Białoruskiej SRR (w 1940 okręg Druskienik przekazano Litewskiej SRR). Podczas II wojny światowej jej terytorium podzielono między obwód białostocki a Komisariaty Rzeszy Białoruś i Ukraina. Po 1945 w mniejszej części (głównie d. obwód białostocki) znalazła się po stronie polskiej, w większej po sowieckiej.
Podział administracyjny [edytuj]
Początkowo w skład guberni wchodziło 8 ujezdów (powiatów), a od 1843 było ich 9:
Oświata [edytuj]
Według spisu z 1897 roku, w guberni umiejętność czytania i pisania posiadało 39% ludności powyżej 9 roku życia[3].
Ludność według rosyjskiego spisu z 1897 roku [edytuj]
Według rosyjskiego spisu ludności z 1897 roku Gubernie zamieszkiwało 1 603 409 osób, podział etniczny populacji przedstawiał się następująco[4]:
- Rosjanie (w spisie jako Rosjan określano także Ukraińców i Białorusinów) - 1 141 714 (71,1%) w tym:
- Białorusini - 705 045 (43,9%)
- Żydzi - 278 542 (17,3%)
- Polacy - 161 662 (10,1%)
- Inni - 21 491 (1,6%)
Przypisy
- ↑ Oficjalny status miała jedynie nazwa rosyjska.
- ↑ Wacław Tokarz, Wojna polsko-rosyjska 1830 i 1831, Warszawa 1993, s. 55-56.
- ↑ Rozdział I. Białoruś i jej mieszkańcy w XIX i na początku XX wieku. W: Białoruska Republika Ludowa…. s. 48.
- ↑ Demoscope Weekly - Annex. Statistical indicators reference
Bibliografia [edytuj]
- Dorota Michaluk: Białoruska Republika Ludowa 1918–1920. U podstaw białoruskiej państwowości. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2010, s. 597. ISBN 978-83-231-2484-9.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Gubernia Grodno (ang.)
- Gubernia grodzieńska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II (Derenek – Gżack) z 1881 r.
|
||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
