Gubernia mińska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
mińska
Ми́нская губе́рния
Herb
Herb
Państwo  Rosja
Siedziba Mińsk
Powierzchnia 91 213 km²
Populacja (1903)
• liczba ludności

2 539 100
• gęstość 27,84 os./km²
Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba powiatów 9
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
mińska
mińska
Ziemia 53°54′08,1″N 27°33′42,6″E/53,902246 27,561837
Portal Portal Rosja
Mappa generalna gubernii mińskiey, Petersburg 1821

Gubernia mińska (ros. Ми́нская губе́рния, Minskaja gubiernija) – jedna z guberni Imperium Rosyjskiego utworzona na ziemiach zabranych I Rzeczypospolitej po II rozbiorze Polski w 1793. Istniała do 1917. W 1903 powierzchnia guberni wynosiła 91 213 km², a ludność 2 539 100 mieszkańców. Od 1819 roku gubernia mińska pozostawała pod naczelnym zarządem administracyjnym wielkiego księcia Konstantego[1].

Administracja i samorząd[edytuj | edytuj kod]

W 1885 składała się z następujących powiatów:

Na terenie guberni, podobnie jak na innych terenach ziem zabranych, władze rosyjskie szczególnie długo opóźniały utworzenie samorządu terytorialnego, tzw. ziemstw. Wynikało to z obawy przed zdominowaniem ich przez miejscową ludność nierosyjską, szczególnie Polaków. Podczas gdy w innych częściach Imperium Rosyjskiego ziemstwa tworzone były już w drugiej połowie XIX wieku, w guberni mińskiej ich namiastka powstała dopiero 2 kwietnia 1903 roku. Członkowie ziemstw byli jednak wyznaczani przez administrację carską i mieli skrajnie ograniczone kompetencje. Samorząd w guberni uległ wzmocnieniu 14 marca 1911 roku, gdy ta została objęta ukazem carskim z o wprowadzeniu ziemstw z 12 czerwca 1890 roku. Była to jednak jego zmodyfikowana wersja, gwarantująca dominującą pozycję Rosjan[2].

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Według spisu z 1897 roku, w guberni umiejętność czytania i pisania posiadało 24% ludności powyżej 9 roku życia[3]. 23 kwietnia 1913 roku miński gubernator Aleksiej Girs wydał tajne rozporządzenie, zalecające, by dzieci mówiące w języku białoruskim uczyć religii tylko w języku rosyjskim[4].

W wyniku rewolucji lutowej nastąpiła legalizacja polskiej oświaty na ziemiach zabranych. W roku szkolnym 1917/1918 w guberni mińskiej powstały 243 polskie szkoły, w tym średnie w Kojdanowie i Nieświeżu. Według oficjalnych danych uczyło się w nich 11 199 dzieci, czyli prawie 1/4 wszystkich uczniów na terenie tej guberni. Poza Mińskiem polskie szkolnictwo szczególnie rozwinęło się w powiatach: ihumeńskim, słuckim i borysowskim[5].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Lachowiccy muzycy, powiat słucki guberni mińskiej, 1913 rok

Według rosyjskiego spisu ludnościowego z 1897 roku Gubernie zamieszkiwało 2 147 621 osób, podział etniczny populacji przedstawiał się następująco[6]:

  • Rosjanie (w spisie jako Rosjan określano także Ukraińców i Białorusinów) - 1 727 159 (80,4%) w tym:
    • Białorusini 1 633 091 (76%)
  • Żydzi - 343 466 (15,9%)
  • Polacy - 64 617 (2,9%)
  • Inni - 12 379 (0,8%)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wacław Tokarz, Wojna polsko-rosyjska 1830 i 1831, Warszawa 1993, s. 55-56.
  2. W walce o prymat w kraju. Samorząd lokalny. W: Między nadzieją... s. 165–166.
  3. Rozdział I. Białoruś i jej mieszkańcy w XIX i na początku XX wieku. W: Białoruska Republika Ludowa…. s. 48.
  4. Życie społeczno-kulturalne. Oświata. W: Między nadzieją…. s. 33.
  5. Życie społeczno-kulturalne. Oświata. W: Między nadzieją…. s. 46.
  6. Demoscope Weekly - Annex. Statistical indicators reference

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]