Gubernia sankt-petersburska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Gubernia petersburska)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
sankt-petersburska
Санкт-Петербургская губерния
Herb
Herb guberni petersburskiej
Państwo  Imperium Rosyjskie
Siedziba Sankt Petersburg
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Portal Portal Rosja

Gubernia sankt-petersburska (ros. Санкт-Петербургская губерния) – historyczna jednostka administracyjna Rosji, gubernia ze stolicą w Sankt Petersburgu, obejmująca tereny na północnym zachodzie europejskiej części Imperium Rosyjskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Jako jedna z ośmiu guberni, na które Piotr I Wielki podzielił państwo rosyjskie w 1708 roku powstała gubernia ingermanlandzka (ze stolicą w Szlisselburgu), nazwana tak od używanej wtedy nazwy Ingermanlandia na określenie Ingrii (po rosyjsku nazywanej też Iżora). W związku z rozwojem Petersburga, gubernia ingermanlandzka w 1710 r. została przekształcona w sankt-petersburską (ros. Санкт-Петербургская губерния) poprzez zmianę nazwy i przeniesienie siedziby władz gubernialnych.

Później konsekwentnie przemianowywano gubernię wraz ze zmianami nazwy jej stolicy:

  • w 1914 na piotrogrodzką (ros. Петроградская губерния),
  • w 1924 na leningradzką (ros. Ленинградская губерния).

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Na czele guberni stał gubernator. W latach 1719-1781 gubernia dzieliła się na 11 prowincji (z wojewodami na czele), prowincje dzieliły się na dystrykty (z komisarzami ziemskimi), w miastach wprowadzono magistraty o kompetencjach sądowych i administracyjnych[1]. W 1727 zlikwidowano dystrykty i w ich miejsce utworzono ujezdy. Caryca Katarzyna II Wielka odebrała gubernatorom władzę sądowniczą oraz nadzór nad wojskiem, a na czele ujezdów postawiła isprawników wybieranych przez szlachtę[2].

Obszar[edytuj | edytuj kod]

Porównanie obszaru guberni petersburskiej (w granicach z 1914) (kolor różowy) i obecnego obwodu leningradzkiego (kolor szary)

Obszar guberni petersburskiej częściowo pokrywał się z obecnym obwodem leningradzkim. W związku ze zmianami w podziale terytorialnym Rosji kilkakrotnie zmieniały się granice i powierzchnia guberni.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Spis przeprowadzony w Rosji w roku 1897 wykazał , że gubernie zamieszkiwało 2 112 033. Według spisu podział narodowościowy przedstawiał się następująco[3]:

  • Rosjanie (w spisie jako Rosjanie występowali też Ukraińcy i Białorusini) - 1 741 395 (82,4%)
  • Finowie - 130 413 (6,1%)
  • Estończycy - 64 116 (3%)
  • Niemcy - 63 457 (2,9%)
  • Polacy - 45 009 (2,1%)
  • Żydzi - 16 061 (0,75%)
  • Łotysze - 10 251 (0,47%)
  • Inni - 41 331 (2,28%)

Ludność guberni w ujezdach według deklarowanego języka ojczystego 1897[4][edytuj | edytuj kod]

Ujezd Rosjanie Finowie Estończycy Niemcy Polacy Łotysze Ukraińcy Iżorowie
Gubernia ogółem 81,9 % 6,2 % 3,0 % 3,0 % 2,1 % 1,3 %
Gdowski 88,9 % 10,5 %
Łuski 91,7 % 3,6 % 1,3 %
Nowoładoski 99,1 %
Peterhofski 67,7 % 13,2 % 6,2 % 2,4 % 1,9 % 1,0 % 4,7 %
Sankt-Petersburski 85,4 % 2,9 % 4,0 % 2,8 %
Carskosiolski 65,5 % 25,7 % 2,5 % 2,1 % 1,9 %
Szlisselburski 55,3 % 39,3 % 1,8 % 1,7 %
Jamburski 50,9 % 14,2 % 21,9 % 2,6 % 7,8 %


Według rosyjskiego spisu z 1897 roku, w guberni umiejętność czytania i pisania posiadało 62% ludności powyżej 9 roku życia[5].

Od 1914 gubernia piotrogrodzka, od 1924 - gubernia leningradzka. Gubernia leningradzka istniała do 1 sierpnia 1927 r., kiedy została zlikwidowana postanowieniem Prezydium WCIK.

Przypisy

  1. Jaworski I., Zarys powszechnej historii państwa i prawa. Historia ustroju i źródeł prawa, Warszawa 1978, s. 222-223
  2. Jaworski I., op.cit., s. 226-227
  3. Demoscope Weekly - Annex. Statistical indicators reference
  4. Pierwszy powszechny spis ludności Imperium Rosyjskiego 1897 – Gubernia sankt-petersburska - ludność według deklarowanego języka ojczystego
  5. Rozdział I. Białoruś i jej mieszkańcy w XIX i na początku XX wieku. W: Dorota Michaluk: Białoruska Republika Ludowa 1918–1920. U podstaw białoruskiej państwowości. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2010, s. 48. ISBN 978-83-231-2484-9.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]