Gulasz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pörkölt z dużą ilością sosu

Gulasz - (węg. pörkölt, , słow. perkelt) – węgierskie danie narodowe, które składa się z mięsa, cebuli i papryki. Nazwa pörkölt wywodzi się od dawnego węgierskiego słowa pergelt, co dziś oznacza przypieczony, przyrumieniony. Pörkölt podawany jest na płytkim talerzu jako drugie danie.

Dania pokrewne[edytuj | edytuj kod]

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od pasterzy, którzy wypasali od wiosny do jesieni bydło na nizinach. Bydło nazywano gulya, a pasterza, który je wypasał – gulyás [wym. gujasz]. Danie pasterskie, które sobie przyrządzali, nazwano więc gulaszem. Dopiero później przejęto z języka ludowego wyraz pörkölt.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przez wiele lat danie to było podstawowym daniem pasterzy, a dopiero z biegiem lat stało się daniem narodowym. Rolnicy i pasterze smażyli początkowo kawałki mięsa z posiekaną cebulą na kawałku słoniny. Brakowało wtedy dzisiejszego głównego składnika – papryki. Kiedy papryka zawitała do Europy, zaczęła się jednocześnie kariera pörkölt w jego dzisiejszej postaci.
Początkowo pörkölt znany był tylko na Wielkiej Nizinie Węgierskiej (węg. Alföld). Z końcem XIX wieku danie to staje się popularne w pozostałych rejonach kraju, jednak nadal jest daniem pasterskim i nie zyskuje uznania w wyższych sferach, aż do czasu. Stało się bowiem jednym z podstawowych dań na każdym weselu, bez względu na grupę społeczną. Z czasem, kiedy wesela skrócono do jednego dnia, skróciła się też lista dań, które tam podawano. Pörkölt wyparł wtedy wiele dań i stał się daniem podstawowym, powszechnym. Przygotowywano go w garnku, a w przypadku większej liczby gości – w kociołku (węg. bogrács) na świeżym powietrzu.

Odmiany gulaszu węgierskiego[edytuj | edytuj kod]

Różnią się jedynie rodzajem mięsa, który został użyty do jego przygotowania.

  • Marhapörkölt – z wołowiny
  • Borjúpörkölt – z cielęciny
  • Birkapörkölt – z baraniny
  • Csirkepörkölt – z kurczaka
  • Halpörkölt – z ryby
  • Vaddisznópörkölt – z dzika
  • Nyúlpörkölt – z królika
  • Őzpörkölt – z sarny

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]