Gustaw Zieliński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gustaw Zieliński
Gustaw Zieliński
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1809
Markowice
Data i miejsce śmierci 23 listopada 1881
Skępe
Zawód pisarz, poeta
Okres romantyzm
Gatunki powieść poetycka, poemat
Ważne dzieła Kirgiz
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Gustaw Zieliński w Wikiźródłach
Wikicytaty Gustaw Zieliński w Wikicytatach

Gustaw Zieliński (ur. 1 stycznia 1809 w Markowicach, zm. 23 listopada 1881 w Skępem) – polski pisarz i poeta okresu romantyzmu, uczestnik powstania listopadowego, zesłaniec syberyjski. Zaliczany do "ukraińskiej szkoły poetów".

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie o bogatych tradycjach niepodległościowych. Jego ojciec Norbert Zieliński (1768-1834) był pułkownikiem kościuszkowskim. Matka Kazimiera Zielińska (1783-1819) była córka Jana Zielińskiego, posła Sejmu Wielkiego. Dwukrotnie żonaty. Pierwsza żona Urszula Ramocka (1827-1853) urodziła troje dzieci: Józefa, Stanisława i Marię. Druga żona Aniela Ramocka urodziła 11 dzieci.

Uczęszczał do szkół w Toruniu, Warszawie i Płocku. W 1830 skończył wydział prawa i administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W powstaniu listopadowym brał udział jako szeregowiec, po bitwie pod Warszawą zaś otrzymał stopień oficerski. Uniknął represji, uchodząc z korpusem generała Rybińskiego do Prus, ale wrócił do kraju w 1832, korzystając z amnestii. Zawiązał się z ówczesnym literackim środowiskiem warszawskim.

W 1833. został mimowolnie zaangażowany w tzw. "sprawę Zaliwskiego", za co został uwięziony i zesłany na Syberię. Przebywał w Tobolsku i Iszymiu, gdzie wszedł w środowisko filomatów i dekabrystów. Wrócił do kraju w 1842 i zajął się gospodarką. Nawiązał też znajomości z literatami warszawskimi. Po 1848 współredagował „Bibliotekę Warszawską”. W proteście wobec planów wywołania powstania styczniowego wyjechał za granicę i nie brał w nim udziału. Zgromadził duży księgozbiór, który stał się podstawą obecnej Biblioteki Towarzystwa Naukowego w Płocku. Patron Szkoły Podstawowej w Skępem. Został pochowany w Skępem.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

W 1839 debiutował fragmentem poematu napisanego w Tobolsku pt. Samobójca, wydrukowanym w „Tygodniku Literackim”.

Twórczość Zielińskiego zalicza się do drugiego pokolenia romantyków polskich. Najbardziej znanymi utworami są:

Z nich największą popularność uzyskał Kirgiz, który idealnie trafiał w gusta ówczesnych odbiorców, oferując orientalny kostium, apologię wolności, dychotomię miłości i zemsty. Była to ostatnia w literaturze polskiej manifestacja klasycznej powieści poetyckiej, zbudowana na bajronicznym modelu zemsty. W utworze można odnaleźć nawiązania do mickiewiczowskich Sonetów krymskich, Marii Malczewskiego, a także – Puszkina czy Lermontowa. Wolność w Kirgizie ma wymiar nie tylko jednostkowy, ale jest alegorią każdej wolności i protestem przeciw jej dławieniu.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gustaw Zieliński Życie i dzieło,pod red. Mirosława Krajewskiego, Rypin 1988.
  • Gustaw Zieliński, Kirgiz. Powieść, wstępem poprzedził, przypisami uzupełnił i druku przygotował Mirosław Krajewski, Rypin-Skępe-Płock 2011.
  • Mirosław Krajewski, Dobrzyński słownik biograficzny. Ludzie europejskiego regionu, Włocławek 2002, s. 719-724.
  • G. Zieliński, Kirgiz, wstęp i opr. M. Krajewski
  • Alina Witkowska, Ryszard Przybylski: Romantyzm. Wyd. VIII - 3 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 472, 678, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13848-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]