Gustaw Zieliński
Gustaw Zieliński (ur. 1 stycznia 1809 w Markowicach, zm. 23 listopada 1881 w Skępem) – polski pisarz i poeta okresu romantyzmu, uczestnik powstania listopadowego, zesłaniec syberyjski. Zaliczany do "ukraińskiej szkoły poetów".
[edytuj] Biografia
Urodził się w rodzinie o bogatych tradycjach niepodległościowych. Jego ojciec był pułkownikiem kościuszkowskim. Uczęszczał do szkół w Toruniu, Warszawie i Płocku. W 1830 r. skończył wydział prawa i administracji Uniwersytetu Warszawskiego. W powstaniu listopadowym brał udział jako szeregowiec, po bitwie pod Warszawą zaś otrzymał stopień oficerski. Uniknął represji, uchodząc z korpusem generała Rybińskiego do Prus, ale wrócił do kraju w 1832 r., korzystając z amnestii. Zawiązał się z ówczesnym literackim środowiskiem warszawskim. W 1833 r. został mimowolnie zaangażowany w tzw. "sprawę Zaliwskiego", za co został uwięziony i zesłany na Syberię. Przebywał w Tobolsku i Iszymiu, gdzie wszedł w środowisko filomatów i dekabrystów. Wrócił do kraju w 1842 r. i zajął się gospodarką. Po 1848 r. współredagował "Bibliotekę Warszawską". W proteście wobec planów wywołania powstania styczniowego wyjechał za granicę i nie brał w nim udziału. Zgromadził duży księgozbiór, który stał się podstawą obecnej Biblioteki Towarzystwa Naukowego w Płocku. Patron Szkoły Podstawowej w Skępem.
[edytuj] Twórczość
Twórczość Zielińskiego zalicza się do drugiego pokolenia romantyków polskich. Najbardziej znanymi utworami są:
- Samobójca – poemat (wyd. w 1836 r.),
- Kirgiz. Powieść – powieść poetycka (wyd. w 1842 r.),
- Stepy – poemat (wyd. w 1856 r.),
- Czarnoksiężnik Twardowski – dramat (wyd. w 1856 r.)
- Manuela – romans (wyd. pośmiertnie w 1910 r.)
Z nich największą popularność uzyskał Kirgiz, który idealnie trafiał w gusta ówczesnych odbiorców, oferując orientalny kostium, apologię wolności, dychotomię miłości i zemsty. Była to ostatnia w literaturze polskiej manifestacja klasycznej powieści poetyckiej, zbudowana na bajronicznym modelu zemsty. W utworze można odnaleźć nawiązania do mickiewiczowskich Sonetów krymskich, Marii Malczewskiego, a także – Puszkina czy Lermontowa.
[edytuj] Bibliografia
- Gustaw Zieliński Życie i dzieło,pod red. Mirosława Krajewskiego, Rypin 1988.
- Gustaw Zieliński, Kirgiz. Powieść, wstępem poprzedził, przypisami uzupełnił i druku przygotował Mirosław Krajewski, Rypin-Skępe-Płock 2011.
- Mirosław Krajewski, Dobrzyński słownik biograficzny. Ludzie europejskiego regionu, Włocławek 2002, s. 719-724.
