Gwadelupa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy francuskiego departamentu zamorskiego. Zobacz też: Gwadelupa – wyspa na Karaibach, należąca do tego departamentu.

Na mapach: 16°15′N 61°35′W / 16.25, -61.583333333333

Région Guadeloupe
Gwadelupa
Flaga Gwadelupy
 Godło Gwadelupy
Flaga Gwadelupy Godło Gwadelupy
Hymn: La Marseillaise
(Marsylianka)
Położenie Gwadelupy
Język urzędowy francuski
Stolica Basse-Terre
Status terytorium Departament zamorski
Zależne od Francji
Głowa terytorium prezydent François Hollande
Szef rządu Prezydent Gwadelupy Victorin Lurel
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
1 628 km²
0,26%
Liczba ludności (2010)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
404 394
248 osób/km²
Jednostka monetarna euro (EUR, €)
Rok utworzenia wydzielenie z Antyli Francuskich
1775
Strefa czasowa UTC -4
Kod ISO 3166 GP/GLP/312
Domena internetowa .gp
Kod telefoniczny +590
Mapa Gwadelupy

Gwadelupa (fr. Guadeloupe) – departament zamorski Francji[1] w Ameryce Środkowej, położony na kilku większych i kilkudziesięciu mniejszych wyspach w Małych Antylach m.in.:

Do 22 lutego 2007 w skład terytorium wchodziła również wyspa Saint-Barthélemy oraz północna część wyspy Saint-Martin, obecnie będące osobnymi terytoriami zależnymi Francji.

Spis treści

Historia [edytuj]

Swoją nazwę zawdzięcza Kolumbowi, który w 1493 odkrył ją podczas swojej drugiej podróży do "nowego świata". W 1635 wyspę zdobyli piraci francuscy, tworząc tu jedną ze swoich baz. Wyspa została wkrótce własnością Kompani Zachodnioindyjskiej, a w 1674 przechodzi pod zarząd państwowy Francji. Na przełomie XVIII i XIX wieku Wielka Brytania wielokrotnie zajmowała terytorium Gwadelupy. Od 1946 roku Gwadelupa i sąsiednie wyspy, m.in. część Saint-Martin i Saint-Barthélemy, stała się departamentem zamorskim Francji[2].

Z inspiracji komunistycznych władz kubańskich od 2 połowy lat 60. XX wieku zaczęły aktywnie działać na wyspie ugrupowania o orientacji lewicowej, których celem jest niepodległość wyspy. W latach 70. i 80 cieszyły się poparciem nawet kilkunastu procent Gwadelupczyków. Ugrupowania te do końca lat 80. XX wieku zorganizowały łącznie kilkanaście demonstracji proniepodległościowych. By rozładować społeczne napięcie, władze francuskie w roku 1982 zdecydowały się na ograniczone reformy decentralizacyjne i samorządowe. W ich wyniku Gwadelupa, będąc departamentem zamorskim Francji, uzyskała również status regionu. Z budżetu centralnego Francji wydzielono znaczne środki na rozwój tego biednego i przeludnionego terytorium. W 1998 roku wyspa uzyskała dodatkowe, ograniczone uprawnienia autonomiczne, m.in. powołano do życia Radę Regionalną. Działania te przyniosły skutek w postaci zaniku żądań niepodległościowych (popiera je 2-4% obywateli). Skuteczność działań władz francuskich potwierdziły wyniki referendum z 7 grudnia 2003 roku. Przy frekwencji wynoszącej 50,34% uprawnionych, większość z głosujących bo 72,98%, opowiedziała się za politycznym i administracyjnym status quo wyspy (departament i region zamorski Francji — DOM i ROM). Za autonomią wewnętrzną w ramach tzw. zbiorowości zamorskiej (collectivité d'outremer) na wzór innych francuskich terytoriów zależnych: Majotty, Polinezji Francuskiej, Saint-Pierre i Miquelon oraz Wallis i Futuny opowiedziało się tylko 27,02% głosujących. W tym samym referendum mieszkańcy podległych wówczas administracji na Gwadelupie wysp: Saint-Barthélemy i Saint-Martin, głosowali jednak za zmianą statusu (na zbiorowość zamorską) i odłączeniem od Gwadelupy. Gwadelupa wchodzi w skład Unii Europejskiej (jest jej regionem peryferyjnym).

Geografia [edytuj]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Gwadelupy.

Grupa 8 wysp pochodzenia koralowego i wulkanicznego w archipelagu Małych Antyli. Czynny wulkan La Soufrière na wyspie Gwadalupie (1467 m n.p.m.); Lasy tropikalne stanowią ok. 39% powierzchni.

Klimat [edytuj]

  • Podrównikowy wilgotny
  • Opady od lipca do października (roczna suma opadów 1800mm)
  • Średnia temp. w styczniu +25 °C, w lipcu +29 °C.
  • Częste burze tropikalne i cyklony

Gospodarka [edytuj]

Główną gałęzią gospodarki Gwadelupy jest turystyka (ok. 300 tys. rocznie) i rolnictwo; uprawa trzciny cukrowej, bananów, melonów, ananasów; hodowla bydła i trzody chlewnej oraz rybołówstwo; produkcja cukru z trzciny, rumu, mebli oraz cementu. Handel w głównej mierze z Francją oraz Martyniką.

Demografia [edytuj]

Zobacz też [edytuj]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Gwadelupa w Wikisłowniku

Przypisy

  1. ↑ Nowa Encyklopedia Podręczna PWN, Wydawnictwo naukowe PWN, Warszawa, marzec 2006
  2. ↑ Gwadelupa. W: Halina Kowalczyk, Jan Łysek, Ryszard Najderski, Ewa Rybarska: Polityczny atlas świata. Warszawa: Nowe Czasy, 1988, s. 54.
p • d • e
Podział administracyjny Francji
Regiony metropolitalne Flaga Francji
Regiony zamorskie
Gujana Francuska • Gwadelupa • Majotta • Martynika • Reunion
p • d • e
Terytoria zależne Francji
Departamenty zamorskie
Gwadelupa (971) • Majotta (985) • Martynika (972) • Gujana Francuska (973) • Reunion (974)
 Flaga Francji
Zbiorowości zamorskie
Nowa Kaledonia
Terytoria bez stałej ludności
Zobacz też: Podział administracyjny Francji
p • d • e
Okręgi regionu/departamentu Gwadelupa (971)
Arrondissement Coat of arms of Guadeloupe.svg
p • d • e
Unia Europejska
Państwa członkowskie
Austria (1995) • Belgia (1958) • Bułgaria (2007) • Cypr (2004) • Czechy (2004) • Dania (1973) • Estonia (2004) • Finlandia (1995) • Francja (1958) • Grecja (1981) • Hiszpania (1986) • Holandia (1958) • Irlandia (1973) • Litwa (2004) • Luksemburg (1958) • Łotwa (2004) • Malta (2004) • Niemcy (1958/1990) • Polska (2004) • Portugalia (1986) • Rumunia (2007) • Słowacja (2004) • Słowenia (2004) • Szwecja (1995) • Węgry (2004) • Wielka Brytania (1973) • Włochy (1958)
 Flaga Unii Europejskiej

Mapa Unii Europejskiej
Terytoria specjalne
wchodzące w skład Unii
na podst. art. 349 TFUE
Athos (gr.) • Azory (port.) • Büsingen am Hochrhein (niem.) • Campione d'Italia (wł.) • Ceuta (hiszp.) • Gibraltar (bryt.) • Gujana Francuska (fr.) • Gwadelupa (fr.) • Livigno (wł.) • Helgoland (niem.) • Madera (port.) • Martynika (fr.) • Melilla (hiszp.) • Reunion (fr.) • Saint-Martin * (fr.) • Wyspy Alandzkie (fiń.) • Wyspy Kanaryjskie (hiszp.)
Oficjalni kandydaci
Państwa aplikujące
Terytoria, które
wchodziły w skład EWG/UE
Algieria (1958-1962 jako de iure część Francji) • Grenlandia (1973-1985) • Saint-Pierre i Miquelon (1976-1985 jako departament zamorski Francji) • Saint-Barthélemy ** (1.12.2009-31.12.2011)
* do 22 lutego 2007 wchodził w skład UE jako integralna część Gwadelupy, ponownie jako część Unii od 1 grudnia 2009
* do 22 lutego 2007 wchodził w skład UE jako integralna część Gwadelupy
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Gwadelupa&oldid=35962865”