Gwara góralska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Indeks:Polski - Gwara góralska w Wikisłowniku

Gwary góralskie – nieprecyzyjny, potoczny termin określający gwary mieszkańców Polskich Karpat, zwykle jednak utożsamiany z gwarą podhalańską.

Według językoznawców nie istnieje jedna gwara góralska, ale kilka odmiennych gwar:

Górale polscy posługują się gwarami małopolskimi (m.in. podhalańska i sądecka) i śląskimi (m.in. cieszyńska i jabłonkowska). Gwary góralskie zalicza się do dialektu małopolskiego, niektórzy jednak twierdzą, że można byłoby je zaliczyć do dialektów śląskich[1]. Zaliczana jest ona do szerszej grupy gwar góralskich, które, pomimo przynależności do różnych dialektów (gwary góralskie śląskie, gwary góralskie małopolskie) posiadają pewne cechy wspólne związane ze specyfiką gospodarki na tych terenach (kolonizacja wołoska), z sąsiedztwem języka słowackiego a także z izolacją od dużych ośrodków centralnej Polski. I tak np., kolonizacja wołoska przyniosła wyrazy baca (gwara śląska z Istebnej baczia) czy sałas (śl. sałasz), język słowacki - końcówkę -me w 1 os. l. mn., zaś izolacji od centralnej Polski można przypisać zachowanie różnych wyrażeń staropolskich, np. wiecerza (śl. wieczierza), czy też zachowanie archaicznej wymowy po staropolskich spółgłoskach miękkich cz, sz, ż, np. cisty (śl. czisty.). Gwara ta zaczęła ewoluować w XIII, XIV wieku, kiedy ludność niemiecka porozumiewała się ze słowiańską. W późniejszym czasie, wpływ na nią mieli Wołosi. Najsilniejszy wpływ na tę gwarę wykazał jednak w ostatnich stuleciach Język słowacki. Gwara ta może mieć również wiele cech wspólnych z językiem staropolskim.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Przypisy

  1. Ksiądz Wiesław. Przyczyna