Gwiazdnica pospolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gwiazdnica pospolita
Stellaria media BW44.jpg
Systematyka[1].
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj gwiazdnica
Gatunek gwiazdnica pospolita
Nazwa systematyczna
Stellaria media (L.) Vill.
Hist. pl. Dauphiné 3:615. 1789 (D. M. L. Cirillo, Essent. pl. char. comment. xxxvi. 1784
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Morfologia
Nasiona

Gwiazdnica pospolita (Stellaria media (L.) Vill.) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae). Gatunek kosmopolityczny, występuje w stanie dzikim na całym niemal świecie[2]. W Polsce jest pospolita na całym obszarze.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina tworząca łany, drobna i delikatna.
Łodyga
Rozesłane łodygi, podnoszące się lub wzniesione, długie na 3–40 cm, obłe, z pojedynczym szeregiem włosków. Łamliwe, często silnie rozgałęzione[3].
Korzeń
Słaby korzeń główny, liczne korzenie boczne, ukorzenia się płytko[3].
Liście
Drobne, jajowate, zaostrzone, naprzeciwległe. Górne prawie siedzące, dolne długoogonkowe[3]. Nerwacja liścia pierzasta.
Kwiaty
Białe, drobne, ustawione wierzchołkowo lub widlasto. Płatki korony głęboko rozcięte, nie dłuższe od kielicha, płatki korony i działki kielicha długości 2 mm, często ich brak[3].
Owoce
Podługowata torebka zawierająca szarobrunatne, nerkowate nasiona, długości ok. 1,5 mm.
Gatunki podobne
Możylinek trójnerwowy – odróżnia go od gwiazdnicy pospolitej nerwacja liścia: blaszki mają 3 wyraźnie widoczne nerwy.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna lub dwuletnia[3]. Ziele zawiera pinit i saponiny, witaminę C, prowitaminę A.[2]. Kwitnie od maja do października (często cały rok). Na jednej roślinie dojrzewa kilka tysięcy nasion (do 25 tysięcy[4]). Nasiona zachowują zdolność kiełkowania przez 20 lat. Kiełkuje przez cały rok, także pod śniegiem[3][4]. Rośnie w miejscach ruderalnych, na polach, w ogrodach, winnicach. Gatunek o zasięgu okołobiegunowym. W Europie środkowej występuje od niżu po położenia górskie, wyjątkowo nawet po piętro subalpejskie. Roślina azotolubna. Uważana za niepożądany chwast[3][5]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Stellarietea mediae[6]. Świadczy o żyzności gleby, przede wszystkim o dużej zawartości w niej azotu. Jej liście i nasiona stanowią pożywienie dla ptaków[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina używana była dawniej jako dobra pasza dla kurcząt i indyków. Młode ziele nadaje się także na sałatki dla ludzi[2]. Jej zielona masa nadaje się na kompost[3].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. 2,0 2,1 2,2 Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Ursula Stichmann-Marny, Erich Kretzschmar: Przewodnik. Rośliny i Zwierzęta. Warszawa: Multico, 1997, s. 282. ISBN 83-7073-092-2.
  4. 4,0 4,1 Czesław Bańkowski, Jan Serwatka: O chwastach i ich zastosowaniu. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1972.
  5. Włodzimierz Tymrakiewicz: Atlas chwastów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1976, s. 88.
  6. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ursula Stichmann-Marny, Erich Kretzschmar: Przewodnik. Rośliny i Zwierzęta. Warszawa: Multico, 1997. ISBN 83-7073-092-2.