Gwiazdonos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gwiazdonos
Condylura cristata[1]
(Linnaeus, 1758)
Gwiazdonos
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd Soricomorpha
Rodzina kretowate
Rodzaj Condylura
Illiger, 1811
Gatunek gwiazdonos
Podgatunki
  • C. c. cristata (Linnaeus, 1758)
  • C. c. nigra Smith, 1940
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Condylura cristata

Gwiazdonos (Condylura cristata) – gatunek owadożernego ssaka z rodziny kretowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Condylura.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gwiazdonos występuje w Ameryce Północnej (Kanada i północno-wschodnie Stany Zjednoczone)[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Jego ryjek składa się z dwóch mięsistych, czerwonych lub różowych, ruchliwych wyrostków, które świetnie sprawdzają się podczas szukania żywności. Gwieździsty twór, przypominający otwartą dłoń składa się z 22 wypustek służących mu jako narząd dotyku. Podczas wyszukiwania żywności gwiazdonos porusza wszystkimi wypustkami oprócz dwóch znajdujących się na samej górze. Prawdopodobnie te dwie wypustki wykorzystywane są jako narząd dotyku, a pozostałych 20 służy zwierzęciu do chwytania ofiary. 10 i 11 wyrostek są krótsze i służą do naprowadzania i popychania pokarmu do otworu gębowego. Badania prowadzone przy użyciu mikroskopu skaningowego wykazały, że tylko nabłonek na powierzchni przydatków pokryty jest brodawkami układającymi się na kształt plastrów miodu, nazywanymi narządami Eimer'sa (jest ich około 25000). Na 10 i 11 wyrostku jest ich najmniej. Niezwykłą cechą nosa Condylura cristata jest to, że zarówno za ruchy jego lewą jak i prawą częścią odpowiadają obie półkule mózgowe, a nie jak w przypadku wszystkich ssaków - opozycyjne [3]. Gwiazdonos przypomina kreta, ma również ciemnobrunatną sierść i podobną budowę jest jednak jedynym przedstawicielem podrodziny gwiazdonosów (Condylurinae). Dorosłe osobniki mają 12-13 centymetrów długości, ogon (5 cm – 8,5 cm) i ważą 35-80 gramów. Gwiazdonos jest światowym rekordzistą, najszybszym łowcą na naszym globie. Znalezienie larwy owada lub nicienia, stwierdzenie czy nadaje się on do spożycia i połknięcie swojej ofiary zajmuje mu 1/5 sekundy. Wzór zębowy: I 3/3, C 1/1, P 4/4, M 3/3 = 44[4].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Prowadzi podziemny tryb życia, ale do tego stylu życia przywiązny jest mniej niż inne krety. Podobnie jak swoi "kuzyni" (krety) kopie nory, jednak większość pożywienia zdobywa na powierzchni oraz w wodzie. Jest świetnym pływakiem. Żywi się larwami owadów wodnych, dżdżownicami, skorupiakami i mięczakami. W wodzie poluje na bezkręgowce, a nawet drobne ryby. W zimie potrafi znaleźć pożywienie pod lodem. Gwiazdonosy budują system podziemnych korytarzy, z czego część posiada nawet ujście do wody. Od końca maja do czerwca gwiazdonos powiększa swoją rodzinę. W jednym miocie może być od dwóch do siedmiu młodych osobników.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono dwa podgatunki gwiazdonosa[5]:

  • C. cristata cristata
  • C. cristata nigra

Przypisy

  1. Condylura cristata w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 Condylura cristata. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. K.C. Catania, J.H. Kaas. The unusual nose and brain of the star-nosed mole: A star in the brain. „BioScience”, s. 578-586, 1996. 
  4. K. E. Petersen, T. L. Yates. Condylura cristata. „Mammalian Species”. 129, s. 1-4, 1980 (ang.). 
  5. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Condylura cristata. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 18 lipca 2010]