Gwiazdozbiór Bliźniąt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bliźnięta
Bliźnięta
Nazwa łacińska Gemini
Dopełniacz łaciński Geminorum
Skrót nazwy łacińskiej Gem
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 7 h
Deklinacja +20°
Charakterystyka
Powierzchnia 514 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 4
Najjaśniejsza gwiazda Polluks (β Geminorum – 1,16m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Roje meteorów
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 70° S a 90° N.

Bliźnięta (łac. Gemini, dop. Geminorum, skrót Gem) – jeden z bardziej charakterystycznych gwiazdozbiorów. Przez gwiazdozbiór przebiega w naszych czasach 27,8° ekliptyki – niemal cały znak Raka, wraz z punktem przesilenia letniego. Słońce przebywa na tle tego gwiazdozbioru od 21 czerwca do 20 lipca. W Polsce widoczny od jesieni do wiosny, a w szczególności w grudniu i styczniu, kiedy góruje około północy. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 70.

Pochodzenie nazwy gwiazdozbioru Bliźniąt[edytuj | edytuj kod]

Konstelacja ta znana była już od starożytności, przedstawia parę bliźniąt trzymających się za ręce, Kastora i Polluksa. Należeli oni do załogi statku Argonautów, byli synami Ledy, a ojcem każdego z nich był kto inny: Kastora – król Sparty Tyndareos, Polluksa – sam Zeus. Po śmierci Kastora jego brat Polluks poprosił Zeusa o obdarzenie brata nieśmiertelnością. Najważniejszy z greckich bogów postanowił wtedy umieścić obu braci na niebie. W Egipcie dwie najjaśniejsze gwiazdy identyfikowano z parą kiełkujących ziaren, natomiast w kulturze fenickiej przypisywano im postać pary kozłów.

Gwiazdy w gwiazdozbiorze Bliźniąt[edytuj | edytuj kod]

Wybrane najjaśniejsze gwiazdy, w tym podwójne, wielokrotne i zmienne:

  • Kastor (Alfa Geminorum), gwiazda wielokrotna, składająca się z sześciu składników: układu dwóch gwiazd spektralnie podwójnych oraz niezwiązanego fizycznie z nimi układu podwójnego z czerwonym karłem, który jest gwiazdą podwójną zaćmieniową.
  • Polluks (Beta Geminorum), najjaśniejsza gwiazda w Bliźniętach (1,16 wielkości gwiazdowej). W 2006 roku odkryto krążącą wokół niej planetę HD 62509 b.
  • Gamma Geminorum (Alhena), o jasności 1,93m
  • Mi Geminorum (Tejat Posterior), o jasności 2,87m
  • Epsilon Geminorum (Mebsuta), jasność 3,06m
  • Eta Geminorum (Tejat Prior), również podwójna i zmienna półregularna, o jasności zmieniającej się w granicach 3,1-3,9m co 230 dni, z towarzyszem o jasności 8m
  • Ksi Geminorum (Alzirr), jasność 3,35m
  • Delta Geminorum (Wasat), jasność 3,50m z towarzyszem o jasności 8,1m
  • Kappa Geminorum, podwójna – jasności składników 3,6m i 9,5m
  • Lambda Geminorum, jasność 3,57m
  • Theta Geminorum, jasność 3,6m
  • Jota Geminorum, jasność 3,78m
  • Dzeta Geminorum (Mekbuda), gwiazda podwójna i zmienna jednocześnie (cefeida o jasności 3,7-4,1m i okresie 10,2 dnia)
  • Ni Geminorum, jasność 4,2m
  • 38 Geminorum, gwiazda podwójna, jasności składników 4,7m i 7,7m.
  • HD 50554, gwiazda ciągu głównego. Oddalona od Ziemi o 101,21 lat świetlnych, a jej jasność widzialna 6,86m. Jej masa to 1,04 masy Słońca, a promień to 1,11 promienia Słońca. W 2002 roku odkryto wokół niej planetę krążącą po ekscentrycznej orbicie o mimośrodzie 0,5 i półosi wielkiej 2,41 AU. Szacunkowa masa planety wynosi 5,16 masy Jowisza, o okres obiegu -1293 dni[1].

Inne wybrane gwiazdy zmienne:

Obiekty niegwiazdowe w gwiazdozbiorze Bliźniąt[edytuj | edytuj kod]

Oto wybrane gromady gwiazd i mgławice:

Roje meteorów[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu Kastora (α Gem) znajduje się radiant jednego z bogatszych rojów meteorów, znanego jako Geminidy. Rój powstał w wyniku rozpadu planetoidy (3200) Phaethon. Jego aktywność trwa przeciętnie od 7 do 19 grudnia, z maksimum zazwyczaj w nocy z 14 na 15 grudnia (do 60 meteorów na godzinę).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Bliźnięta w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Tomasz Szymański: Kosmos. Poznań: 2011, s. 22-23. ISBN 978-83-252-1266-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Desselberger, J. Szczepanik: Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach. Bielsko-Biała: Wydawnictwo PARK, 2002, s. 67–69. ISBN 83-7266-156-1.