Gwiazdozbiór Hydry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Hydra
Hydra
Nazwa łacińska Hydra
Dopełniacz łaciński Hydrae
Skrót nazwy łacińskiej Hya
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 10 h
Deklinacja -20°
Charakterystyka
Powierzchnia 1303 stopnie kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 2
Najjaśniejsza gwiazda Alphard (1,99m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 70° N.

Hydra (łac. Hydra, dop. Hydrae, skrót Hya) – największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór, po podziale Okrętu Argonautów, spośród wszystkich 88 i rozciąga się na ponad 1/4 drogi dookoła nieba. Głowa Hydry leży na południe od Raka i trochę na północ od równika niebieskiego, a ogon między Wagą i Centaurem, na południowej półkuli. Pomimo swojej wielkości Hydra nie ma wielu ciekawych obiektów, poza sześcioma gwiazdami tworzącymi jej głowę. W Polsce widoczny wiosną. Liczba gwiazd widocznych nieuzbrojonym okiem: około 130.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od Hydry lernejskiej, mitycznego potwora, z którym walczył Herakles podczas drugiej ze swych prac, pokonując ją w końcu dzięki pomocy łucznika Jolaosa. W mitologii greckiej Hydra była śmiertelnie groźnym potworem zamieszkującym bagna w pobliżu miasta Lerna. Przemierzała łąki w tych okolicach, żywiąc się bydłem i siejąc postrach wśród mieszkańców wsi. Heros miał trudne zadanie, ponieważ za każdym razem na miejscu odciętej głowy wyrastały dwie kolejne. Jolaos wypalił rany po odciętych głowach, zapobiegając tym samym ich odradzaniu się. Podczas zmagań do Hydry dołączył krab, ale został zgnieciony nogą przez Heraklesa; później został upamiętniony jako gwiazdozbiór Raka. Mimo iż Hydra miała dziewięć głów, na niebie jest przedstawiona z jedną, prawdopodobnie z tą nieśmiertelną. W wyniku tej walki heros zdobył zatrute we krwi hydry strzały, na które nie było odtrutki.

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Najjaśniejszą gwiazdą w tym gwiazdozbiorze jest alfa Hydrae (α Hya) – Alphard, co oznacza „samotna” i nazwa odzwierciedla położenie gwiazdy w pustym obszarze nieba. Jest pomarańczowym olbrzymem o jasności 1,99m i leży w odległości 177 lat świetlnych.
  • Ciekawy układ podwójny wizualny to ε Hya o okresie obiegu około 1000 lat. Para gwiazd o jasności 3,4m i 6,7m oddalona jest od siebie o zaledwie trzy sekundy kątowe.
  • Na zachód od Alpharda znajduje się układ wielokrotny 27 Hya. Druga gwiazda układu o jasności 7m, obok trzecia o jasności 11m. W Hydrze jest kilka innych układów wielokrotnych – na przykład 54 Hya, N Hya czy też Struve 1270[1].
  • Na granicy z gwiazdozbiorem Panny znajduje się gwiazda zmienna R Hya – obiekt typu Mira Ceti, pulsujący czerwony olbrzym, który z okresem 389 dni zmienia swoją jasność w przedziale 3,2-11m. Jest to stara i relatywnie chłodna gwiazda, wyrzucająca w przestrzeń gaz i pył.
  • Z kolei na granicy z gwiazdozbiorem Kruka znajduje się V Hya, świecąca czerwonym blaskiem, jedna z najbardziej czerwonych gwiazd na niebie. Jest to również gwiazda zmienna typu Mira Ceti u kresu swojego istnienia.
  • M 48 (NGC 2548) to gromada otwarta leżąca na granicy z Jednorożcem, w odległości prawie 2000 lat świetlnych. Ma rozmiar większy od Księżyca w pełni. W pierwszym katalogu Messiera jej położenie było błędnie oznaczone; poprawki dokonała Caroline Herschel (aż o pięć stopni).
  • Nisko na południu – na granicy z Centaurem znajduje się galaktyka M 83 (Południowy Wiatraczek). Jest to jasna galaktyka spiralna z poprzeczką, jedna z najbliższych Drogi Mlecznej. Znajduje się o odległości około 15 milionów lat świetlnych.
  • Natomiast galaktyka spiralna NGC 2590, oglądana przez niewielki teleskop przypomina rozmytą gwiazdę.
  • Na wschodzie pod μ Hya znajduje się mgławica planetarna NGC 3242 zwana Duchem Jowisza, leży w środkowej części gwiazdozbioru. Została odkryta w XVIII wieku przez angielskiego astronoma Williama Herschela. Obiekt o jasności 8,6m jest mgławicą o dużych rozmiarach (25 sekund kątowych), zwłaszcza biorąc pod uwagę, że znajduje się w odległości 1400 lat świetlnych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Hydra w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Kamil Złoczewski: Kosmos. Tajemnice Wszechświata.. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2013, s. 20-21. ISBN 978-83-252-1918-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ian Ridpath, Wil Tirion: Collins Stars and Planets Guide (Collins Guide). London: Collins, 2007. ISBN 978-0-00-725120-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]