Gyges

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy króla Lidii. Zobacz też: imię jednego ze sturękich.
Gyges
Gyges.jpg
król Lidii
Okres panowania od ok. 680 p.n.e.
do 652 p.n.e.
Poprzednik Kandaules
Następca Ardys II
Dane biograficzne
Dynastia Mermnadzi
Urodziny VII wiek p.n.e.
Śmierć 652 p.n.e.
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Król Lidii Kandaules pokazujący swoją żonę GygesowiWilliam Etty

Gyges (716678 p.n.e. lub 680644 p.n.e.[1]) był królem Lidii i założycielem dynastii Mermnadów (Sokołów), do której należał m.in. Krezus. W zasadzie Gyges był uzurpatorem, gdyż władzę nad Lidią przejął po zamordowaniu jej króla Kandaulesa, przedstawiciela dynastii Heraklidów, nie mając do tego żadnych legitymistycznych podstaw.

Gyges prowadził agresywną politykę wobec miast greckich w Azji Mniejszej: Smyrny, Magnezji, Miletu i Kolofonu. Jednakże jego celem nie było ich zniszczenie, ani całkowite pozbawienie niezależności politycznej (czego dowodem może być, fakt, iż nie utrzymywał tam swoich załóg wojskowych), lecz czerpanie z nich dochodów m.in. poprzez nakładanie danin. Przyczynił się do dobrobytu Lidii poprzez rozwój handlu, przedłużając na wschód trakt handlowy z Efezu i wykorzystując dogodne położenie stolicy – Sardesu.

Gyges lawirował także między ówczesnymi mocarstwami: najpierw związał się z Asyrią, a później przeszedł na stronę Egiptu, popierając Psametycha I, który walczył o uwolnienie Egiptu spod okupacji asyryjskiej.

Gyges poległ w roku 652 p.n.e. w trakcie bitwy pod Ligdamis (asyryjskie Tugdamme) podczas najazdu Kimmerów (Kimmeryjczyków)[2].

Król Gyges w legendzie[edytuj | edytuj kod]

Gyges przejął władzę po zamordowaniu króla Kandaulesa. Istnieją dwie wersję okoliczności w jakich doszło do zabójstwa: wersja Platona i wersja Herodota.

  • Według Platona: Gyges był początkowo prostym pasterzem w służbie króla Lidii. Pewnego dnia miał znaleźć w przepaści konia z brązu i ciało zmarłego. Po założeniu pierścienia zdjętego z palca zmarłego stał się niewidzialny. Wykorzystując ten fakt zabił króla Lidii i sam został monarchą.
  • Według Herodota: Gyges był zaufanym doradcą króla Kandaleusa i jego przyjacielem. Pewnego razu król zaczął wychwalać przed nim urodę swojej żony, twierdząc, że jest najpiękniejszą kobietą na świecie. Zaproponował Gygesowi ukrycie się w jej sypialni, aby ten mógł przekonać się o słuszności królewskich słów. Gyges posłuchał króla i udał się do królewskiej sypialni. Jednak królowa spostrzegła go i następnego dnia wezwała do siebie. Postawiła mu ultimatum: albo zostanie ukarany śmiercią za złamanie prawa, albo zabije króla i ją poślubi. Gyges wybrał to drugie.

Król Gyges w mitologii[edytuj | edytuj kod]

Według jednej z wersji popularnego mitu greckiego: Gyges był początkowo pasterzem, jednak któregoś razu dostał się do starożytnego grobu, skąd wydobył cudowny pierścień. Ów pierścień, jeśli go odpowiednio obrócić, dawał niewidzialność osobie go noszącej. Z tym pierścieniem Gyges dotarł do króla Kandaulesa, od którego dostał pracę: w formie niewidzialnej miał szpiegować spiskowców na życie króla. W nagrodę za wierną służbę i doniesienie o wszystkich spiskach, Kandaules wyznaczył Gygesa na swojego następcę. Już jako król, Gyges żył długo i mądrze rządził krajem, wszystkie spiski na swoje życie rozwiązując starą metodą – z pomocą pierścienia. Podobno zmarł nikomu o tej tajemnicy nie mówiąc, zabierając ją do grobu.

Przypisy

  1. Brian Haughton: Skarby z przeszłości. Wyd. I. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2013, s. 59. ISBN 978-83-7818-412-6.
  2. Evelyn i Horst Klengel Hetyci i ich sąsiedzi, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1974, tłum. Bolesław i Tadeusz Baranowscy ss. 134