Gyula Krúdy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Krudy.jpg

Gyula Krúdy (ur. 21 października 1878, zm. 12 maja 1933) – węgierski pisarz i publicysta.

Gyula Krúdy urodził się w węgierskiej Nyíregyházie. Jego ojciec był prawnikiem, a matka służącą, zatrudnioną przez arystokratyczną rodzinę Krúdyich. Jego rodzice pobrali się dopiero, gdy ich syn osiągnął 17 lat. Jako nastolatek, Gyula publikował artykuły w gazetach i zaczął pisać krótkie opowiadania. Choć ojciec chciał, by został prawnikiem, Gyula rozpoczął pracę w gazecie, a po paru latach przeniósł się do Budapesztu. Choć wydziedziczony, dzięki wydaniu dwóch zbiorów opowiadań, zdołał utrzymać żonę (również pisarkę) i dzieci. Jego Młodość Sindbada, opublikowana w 1911 (w Polsce ukazał się jedynie wybór opowiadań o Sindbadzie – Sindbad, tłum. Aleksander Nawrocki, Warszawa 1988), okazała się sukcesem, a Krudy używał jeszcze tej postaci wiele razy w całej swej karierze. Mimo że jego powieści o Budapesztcie były popularne podczas I wojny światowej i rewolucji węgierskiej, z powodu licznych pijatyk, hazardu oraz przygodnych romansów miał problemy finansowe. Wkrótce jego pierwsze małżeństwo rozpadło się. Pod koniec lat 20. i na początku 30., podupadł poważnie na zdrowiu, zaniedbując pracę twórczą. Po śmierci jego twórczość zapomniano aż do 1940, gdy powieściopisarz Sándor Márai wydał Sindbad wraca do domu, literackie sprawozdanie z ostatniego dnia Krúdyego, którego sukces przywrócił jego dzieła pamięci węgierskich czytelników. W swojej twórczości łączył jawę ze snem, tworząc słodko-gorzki klimat przemijającej epoki. Na gruncie polskim może być porównany z Brunonem Schulzem.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Üres a fészek (1897)
  • Az aranybánya (1900)
  • A podolini kísértet (1906)
  • Szindbád ifjúsága és utazásai (1911)
  • Francia kastély (1912)
  • A vörös postakocsi (1913)
  • Palotai álmok (1914)
  • Szindbád: A feltámadás (1915)
  • Aranykéz utcai szép napok (1916)
  • Őszi utazások a vörös postakocsin (1917)
  • Napraforgó (1918)
  • Asszonyságok díja (1919)
  • N. N. (1920)
  • Mit látott Vak Béla szerelemben és bánatban (1921)
  • Nagy kópé (1921)
  • Hét bagoly (1922)
  • Az utitárs (1922)
  • Valakit elvisz az ördög (1928)
  • Boldogult úrfikoromban (1930)
  • Az élet álom (1931)
  • A kékszalag hőse (1931)
  • A tiszaeszlári Solymosi Eszter (1931)
  • Purgatórium (1933)
  • Rezeda Kázmér szép élete (1933)