Hồ Chí Minh

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
To jest biografia osoby noszącej wietnamskie nazwisko Hồ.
Hồ Chí Minh
Ho Chi Minh 1946.jpg
Data urodzenia 19 maja 1890
Data śmierci 2 września 1969
Prezydent Demokratycznej Republiki Wietnamu
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Wietnamu
Okres urzędowania od 2 września 1945
do 2 września 1969
Poprzednik nowy urząd
Następca Tôn Đức Thắng
Premier Demokratycznej Republiki Wietnamu
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Wietnamu
Okres urzędowania od 2 września 1945
do 20 września 1955
Poprzednik nowy urząd
Następca Phạm Văn Đồng
Odznaczenia
Order Lenina
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Dom Hồ Chí Minha w Hanoi
Hồ Chí Minh ze wschodnioniemieckimi marynarzami

Hồ Chí Minh (chữ nôm 胡志明; wym. [hô̤ tɕǐmɪŋ] i; ur. 19 maja 1890 w prowincji Nghệ An, zm. 2 września 1969 w Hanoi) − pseudonim polityczny Nguyễn Sinh Cunga, znanego również jako Nguyễn Tất Thành i Nguyễn Ái Quốc − wietnamski polityk komunistyczny, założyciel i przywódca polityczny Komunistycznej Partii Indochin, premier (1954) i prezydent (1954-1969) Demokratycznej Republiki Wietnamu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Hồ Chí Minh urodził się prawdopodobnie[1] w roku 1890 w prowincji Nghệ An, w rodzinie konfucjańskiego uczonego Nguyễn Sinh Sắca. Początkowo otrzymał imię Sinh Cung, które, gdy miał 10 lat, zmieniono mu zgodnie z miejscowym obyczajem na Tất Thành. Po ukończeniu szkoły otrzymał uprawnienia nauczycielskie pozwalające mu pójść śladami ojca. Jednak powiązania jego rodziny z ruchem Đông Kinh Nghĩa Thục sprawiły, że Hồ Chí Minh wcześnie zetknął się z działaczami narodowo-wyzwoleńczymi, co skierowało go w innym kierunku. W 1911 r. zamustrował na statek jako Văn Ba, pomocnik kucharza i wyruszył w podróż do Francji, a potem do Stanów Zjednoczonych i Anglii.

Trzy lata spędził na morzu zwiedzając cały świat. W 1913 r. przybył do Stanów Zjednoczonych. Po roku popłynął do Londynu, gdzie pracował jako pomocnik kucharza. Prawdopodobnie wrócił wtedy do nazwiska Nguyễn Tất Thành. Uczył się angielskiego i poznawał poglądy socjalistów, irlandzkich separatystów i różnego pochodzenia nacjonalistów. W 1917 r. podobno wrócił do Francji, data ta jednak nie jest niczym udokumentowana. Według oficjalnych danych władz francuskich do Francji przybył dopiero w 1919 r. jako Nguyễn Ái Quốc (Nguyễn Patriota)[2].

W Paryżu wstąpił do SFIO − francuskiej partii socjalistycznej. 19 czerwca 1919 r. napisał petycję do uczestników konferencji wersalskiej nawołującą do uznania praw narodu wietnamskiego do wolności i samostanowienia. Po zapoznaniu się z leninowskimi Tezami w kwestii narodowej i kolonialnej doszedł do wniosku, że komuniści mogą mu pomóc w wyzwoleniu Wietnamu. W grudniu 1920 r. wziął udział w kongresie SFIO w Tours, gdzie po rozłamie został jednym z założycieli Francuskiej Partii Komunistycznej.

W 1921 wystawił w jednym z klubów swój monodram "Bambusowy Tygrys", w którym portretował skorumpowaną wietnamską marionetkę, cesarza Khải Địnha. Podobno był to spektakl "w stylu Arystofanesa, nie pozbawiony werwy i wartości scenicznych"[3]. Pisywał artykuły do gazet, nawet recenzje filmowe (w magazynie "Cinegraph", pod pseudonimem Guy N'Qua). W 1921 r. utworzył Związek Międzykolonialny i zaczął wydawać czasopismo La Paria. Poznał wielu ówczesnych wpływowych działaczy i stał się popularny. Latem 1923 r. wyjechał po kryjomu do Berlina, a następnie do ZSRR. 27 stycznia 1924 r., tydzień po śmierci Lenina, moskiewska Prawda opublikowała jego artykuł: "Lenin i kolonie". Latem 1924 r. wziął udział w V kongresie Kominternu, gdzie wybrano go na członka Biura Dalekowschodniego i wysłano do Kantonu - miał tam pomóc w organizacji ruchu komunistycznego. W Kantonie Nguyễn Ái Quốc założył Stowarzyszenie Wietnamskiej Młodzieży Rewolucyjnej, które wkrótce zdominowało wietnamski ruch rewolucyjny.

Po przejęciu władzy w Chinach przez Czang Kaj-szeka Nguyễn Ái Quốc wrócił do ZSRR. Przez kilka miesięcy podróżował, biorąc udział w różnych zjazdach i kongresach. Na jesieni przyjechał do Syjamu, gdzie założył czasopismo Amity przeznaczone dla wietnamskich emigrantów. Do ogarniętego niepokojem kraju wrócić nie mógł. 10 października 1929 r. Sąd Cesarski na sesji w Vinh (prowincja Nghệ An) uznał go winnym zamieszek i w procesie zaocznym skazał na karę śmierci. W czasie jego nieobecności wśród działaczy partyjnych doszło do rozłamu, w wyniku którego utworzono kilka różnych organizacji i partii komunistycznych. Na początku 1930 r. przyjechał do Hongkongu, gdzie zorganizował spotkanie przywódców wietnamskich organizacji komunistycznych. W wyniku tej konferencji powołano Komunistyczną Partię Wietnamu (Đảng Cộng sản Việt Nam), którą w październiku tegoż roku przemianowano na Komunistyczną Partię Indochin (Đảng Cộng sản Đông Dương).

6 czerwca 1931 r. władze brytyjskie aresztowały Nguyễn Ái Quốca. Do ekstradycji jednak nie doszło. Rozgłoszona fałszywa wiadomość o jego śmierci odwróciła od niego uwagę władz francuskich i za cichym przyzwoleniem Brytyjczyków w styczniu 1933 r. udało mu się uciec do Chin[4]. Wiosną 1934 dotarł do ZSRR. Okres pobytu w Moskwie jest bardzo słabo udokumentowany, jeśli nie liczyć jego własnych wspomnień wydanych w 1963 r. Wiadomo jednak, że nie ominęły go stalinowskie czystki i że w latach 1934-38 był politycznie nieaktywny[5]. Pod koniec 1938 roku powrócił do Chin.

W drugiej połowie 1940 roku po krótkich walkach francuski rząd Vichy podpisał z Japonią traktat, na mocy którego Japończycy gwarantowali suwerenność i integralność kolonii francuskich w Indochinach, a w zamian otrzymywali pełną swobodę działań militarnych. Zachęcona tym projapońska, nacjonalistyczna Liga Odrodzenia Narodowego Wietnamu zorganizowała powstanie skierowane przeciwko władzom kolonialnym. Komuniści początkowo poparli powstanie, organizując własne oddziały partyzanckie, ale po klęsce powstańców w Kochinchinie uznali wystąpienia za przedwczesne i wycofali się.

28 stycznia 1941 roku Nguyễn Ái Quốc wrócił do Wietnamu, gdzie w górach prowincji Cao Bằng w jaskini Pác Bó zaczął organizować Ligę Walki o Niepodległość Wietnamu, zbrojną organizację zwaną w skrócie Việt Minh. Z tą organizacją miał się kojarzyć kolejny pseudonim przywódcy: Hồ Chí Minh (pol. 'Ten, który oświeca', 'Ten, który niesie światło').

W sierpniu 1942 r., przekradając się do Chin, Nguyễn Ái Quốc został aresztowany przez lokalne władze prowincji Guangxi i przetrzymywany w różnych więzieniach do 10 września 1943 r., po czym osadzony w areszcie domowym. W więzieniu spędza czas na pisaniu wierszy[6]. W marcu władze Kuomintangu zdecydowały się go uwolnić. 9 sierpnia 1944 r. powrócił do jaskini Pác Bó, by kontynuować swoją działalność. W sierpniu 1945 r., już jako Hồ Chí Minh, został szefem Tymczasowego Rządu Rewolucyjnego Wietnamu, a 2 września na wiecu w Hanoi proklamował niepodległość.

Po konferencji genewskiej i podziale kraju został prezydentem DRW. Zmarł 2 września 1969 r. na atak serca w swoim domu w Hanoi.

Ocena działalności[edytuj | edytuj kod]

Po trwającej w latach 1946-1954 pierwszej wojnie indochińskiej i ustanowionym na konferencji w Genewie podziale Wietnamu na dwa państwa, został prezydentem Demokratycznej Republiki Wietnamu. Od 1953 do 1954 r. na północ od 17 równoleżnika zostaje przeprowadzona „reforma rolna”, wzorowana na chińskiej z lat 1946-52.

Hồ zaangażował wszystkie środki DRW do walki o przejęcie wspieranego przez Stany Zjednoczone Wietnamu Południowego, którą rozumiał jako naczelny cel swej polityki. Na terenie sąsiednich Laosu i Kambodży powstały bazy zaopatrzeniowe Wietkongu, który 20 grudnia 1960 ogłosił utworzenie Narodowego Frontu Wyzwolenia Wietnamu Południowego, rzucając wyzwanie rządowi Ngô Đình Diệma. W 1965 Hồ zdecydował o wysłaniu do Wietnamu Południowego, na pomoc tamtejszym komunistom, regularnych oddziałów Armii Północnowietnamskiej. Pierwsze uderzenie na siły USA w regionie nastąpiło zresztą już w sierpniu 1964.

Głównym następstwem zwycięstwa komunistów pod wodzą Hồ Chí Minha było zjednoczenie Wietnamu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W literaturze występuje wiele różnych, często sprzecznych danych dotyczących biografii Hồ Chí Minha. Olszewski podkreśla: „iż w ogóle niewiele dat, liczb czy nazwisk z dziejów Wietnamu (a zwłaszcza wietnamskiego ruchu rewolucyjnego) można uznać za całkowicie pewne. Zazwyczaj fakty tego rodzaju ukrywano przed postronnymi, posługując się umownymi, wielokrotnie potem korygowanymi. Wynikało to zarówno ze względów konspiracyjnych, jak i pewnej praktyki tego kraju – nieinformowania ogółu o sprawach dotyczących władzy czy też przywódców, monarchów”. Wiesław Olszewski: Historia Wietnamu. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 293. ISBN 83-04-03550-2.
  2. Według Quinn-Judge dane biograficzne z okresu 1911-19 dot. Hồ Chí Minh, jakkolwiek podawane przez wielu autorów, nie są potwierdzone. Sophie Quinn-Judge: Ho Chi Minh: the missing years, 1919-1941. London: Hurst Co., 2002, s. 11-27. ISBN 0-520-23533-9.
  3. Cytat za Stanley Karnow: Vietnam: A History. Pimlico, 1994, s. 131. ISBN 0-7126-5965-X.
  4. Brocheux pisze, że na statek do Amoy (Xiamen) podrzucił go "osobisty tender wicegubernatora" ( Pierre Brocheux: Ho Chi Minh : a biography. Cambridge [etc.]: Cambridge University Press, 2007, s. 57. ISBN 978-0-521-85062-9.)
  5. Quinn-Judge pisze, że usunięto go z VII kongresu Kominternu, prowadzono przeciwko niemu jakieś śledztwo i grożono egzekucją (Sophie Quinn-Judge: Ho Chi Minh: the missing years, 1919-1941. London: Hurst Co., 2002, s. 8,207. ISBN 0-520-23533-9.). Oficjalne biografie pomijają ten okres milczeniem lub ograniczają się do podania, że był obserwatorem na kongresie kominternu (New Ho Chi Minh biography. „Translations On North Vietnam”. 751, s. 29-30, lipiec 1970. JPRS (ang.). [dostęp 14.05.2010]. )
  6. Wydanie polskie: Ho Chi Minh, Dziennik więzienny, PIW, 1962

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]