HMS Clas Fleming

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Clas Fleming
Clas Fleming
Historia
Stocznia Finnboda Varv
Położenie stępki 1910
Wodowanie 14 grudnia 1912
 Svenska marinen
Wejście do służby 1914
Los okrętu złomowany w 1960
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 1640 t
pełna: 1850 t
Długość 80 m
(po przebudowie w 1940: 86 m)
Szerokość 10,4 m
Zanurzenie 4,3 m
Prędkość 20 węzłów
Napęd
8 kotłów wodnorurkowych typu Yarrow, 2 turbiny parowe Parsonsa o mocy łącznej 6500 KM, 2 śruby
Uzbrojenie
1914:
4 działa kal. 120 mm
4 karabiny maszynowe kal. 6,5 mm
do 200 min morskich
1940:
4 działa kal. 120 mm
3 działa plot. kal. 40 mm
2 miotacze bomb głębinowych
do 200 min morskich
Załoga 160 osób

HMS Clas Fleming - szwedzki stawiacz min (oficjalnie klasyfikowany jako minkryssare - krążownik minowy), noszący nazwę na cześć szwedzkiego admirała Clasa Larssona Fleminga.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

W związku z zapotrzebowaniem dowództwa szwedzkiej marynarki wojennej na ofensywny stawiacz min, w 1910 roku złożono zamówienie na tego typu okręt w zakładach Bergsunds Mekaniska Verkstads AB. Okręt został zwodowany w stoczni Finnboda Varv w Sztokholmie 14 grudnia 1912 roku, zaś do czynnej służby wszedł w maju 1914 roku. Stosunkowo niewielki kadłub został przystosowany do stawiania w ruchu min morskich na otwartym morzu, także w trudnych warunkach pogodowych oraz w nocy. Okręt miał też współdziałać z pancernikami obrony wybrzeża w ochronie szwedzkich wód terytorialnych.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Kadłub krążownika minowego „Clas Fleming” miał 80 m długości i był podzielony na 14 przedziałów wodoszczelnych. Pancerz chroniący newralgiczne części okrętu miał grubość od 16 do 25 mm. Przed sterówką zabudowane zostało bojowe stanowisko dowodzenia, o pancerzu dochodzącym do 75 mm.

Napęd krążownika stanowiło 8 kotłów parowych typu Yarrow, opalanych węglem, oraz dwie turbiny Parsonsa o łącznej mocy 6500 KM, napędzające (początkowo bez przekładni redukcyjnych) dwie śruby. Zapewniało to jednostce prędkość 20 węzłów.

Uzbrojenie artyleryjskie okrętu stanowiły cztery działa m/11 kal. 120 mm, umieszczone w osi symetrii okrętu, po dwa na dziobie i rufie oraz cztery karabiny maszynowe m/10 kal. 6,5 mm. Działa były naprowadzane na cel za pomocą dalmierza optycznego o bazie 3 m. „Clas Fleming” mógł zabierać na pokład do 200 min morskich. Do 130 mieściło się na torach minowych zamontowanych na międzypokładzie, pozostałe były magazynowane na pokładzie dennym.

Załoga krążownika składała się początkowo z 23 oficerów i podoficerów oraz 137 marynarzy. Oficerowie zakwaterowani byli w osobnych kabinach, marynarze mieli wydzielone miejsce do spania w hamakach na międzypokładzie.

Modernizacje[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą poważną modernizację okrętu przeprowadzono po zakończeniu I wojny światowej, w latach 1918 - 1919. Była ona spowodowana zbyt niskim umieszczeniem furt minowych na międzypokładzie, co uniemożliwiało prowadzenie operacji minowania przy wzburzonym morzu. Aby temu zaradzić, zmieniono konstrukcję rufy krążownika, podnosząc zakończenia torów minowych i wyloty furt. Zmieniono równocześnie konfigurację artylerii głównego kalibru, pozostawiając na dziobie i rufie po jednym dziale, pozostałe dwa przenosząc na burty.

W 1926 roku „Clas Fleming” ponownie trafił do stoczni. Tym razem wymieniono trzy przestarzałe karabiny maszynowe kal. 6,5 mm na działka przeciwlotnicze Vickers 25 mm oraz zainstalowano nowy dalmierz.

„Clas Fleming” po zakończeniu II wojny światowej

Kolejna przebudowa, przeprowadzona w Göteborgu w latach 1939 - 1940, związana była z wymianą nieekonomicznych, opalanych węglem kotłów i turbin parowych na nowy zespół napędowy. Składał się on z czterech sześciocylindrowych silników wysokoprężnych, służących jako generatory gazu dla dwóch turbin gazowych De Laval, o mocy obliczeniowej 3600 KM każda. Ponadto pozostawiono dwa kotły parowe (opalane mazutem) jako źródło pary dla urządzeń pomocniczych i grzewczych. Aby uzyskać miejsce dla nowej siłowni, wstawiono dodatkową sekcję kadłuba na śródokręciu, wydłużając okręt o 6 m. Dla odprowadzenia gazów z siłowni ustawiono dwa nowe, szerokie kominy. Przedni odprowadzał spaliny z kotłów, tylny z maszyn napędowych. Po przeprowadzeniu prób morskich ustawiono pomiędzy nimi dodatkowy komin, atrapę mającą na celu zmianę sylwetki okrętu.

Zmodernizowane zostało także uzbrojenie krążownika. Działa kal. 120 mm otrzymały osłony przeciwodłamkowe, jako artylerię przeciwlotniczą zainstalowano trzy działka Bofors kal. 40 mm, na rufie ustawiono dwa miotacze bomb głębinowych z zapasem 100 bomb. Dodano również drugi dalmierz o bazie 1,5 m.

Służba operacyjna[edytuj | edytuj kod]

„Clas Fleming” wszedł do służby w marynarce szwedzkiej tuż przed wybuchem I wojny światowej. Ponieważ był to pierwszy szwedzki okręt budowany dla prowadzenia ofensywnych operacji minowych, posłużył w pierwszej kolejności do prób, mających na celu ustalenie taktyki takich działań. Ponadto brał udział w patrolach ochrony neutralności Szwecji w czasie wojny, głównie na wodach wokół Wysp Alandzkich i w okolicy Sztokholmu.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego „Clas Fleming” wchodził w skład oddziału rozpoznawczego floty. Jednak wskutek zużycia mechanizmów napędowych jego użycie podlegało coraz większym ograniczeniom. Planowana od początku lat 30. modernizacja nie dochodziła do skutku z powodu ograniczania budżetu armii przez kolejne rządy. Dopiero w 1934 roku, dzięki wykorzystaniu środków na zwalczanie bezrobocia, zamówiono nowe maszyny. Kłopoty techniczne sprawiły, że jesienią 1939 roku, po ogłoszeniu mobilizacji w obliczu II wojny światowej, okręt nie nadawał się do służby operacyjnej.

Po ponownym wejściu do służby w 1940 roku „Clas Fleming” wszedł, obok krążownika lotniczego HMS „Gotland”, w skład 2 Dywizjonu Krążowników stacjonującego w Hasfjärden niedaleko Sztokholmu. Do zadań okrętów należała ochrona szwedzkich wód terytorialnych przed naruszeniami neutralności przez walczące strony. Od lata 1944 roku „Clas Fleming” został przydzielony do szkolnego oddziału minowego.

Po zakończeniu II wojny światowej rozbrojony krążownik został przycumowany na stałe w stoczni marynarki w Sztokholmie. Oficjalne wycofanie okrętu ze służby nastąpiło w 1959 roku, zaś rok później „Clas Fleming” został sprzedany na złom firmie Persöner AB w Ystad.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Adam Fleks, Szwedzki stawiacz min Clas Fleming, w: Morza, Statki i Okręty nr 1/2002, ISSN 1426-529X