HMS Clyde (1935)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
HMS Clyde (N12)
HMS Clyde (N12)
Klasa okręt podwodny
Historia
Stocznia Vickers-Armstrongs, Barrow-in-Furness
Położenie stępki 15 maja 1933
Wodowanie 15 marca 1934
 Royal Navy
Wejście do służby 12 kwietnia 1935
Wycofanie ze służby 30 lipca 1946
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

2260 ts
2723 ts
Długość 105,1 m
Szerokość 8,6 m
Zanurzenie testowe 95 m
Rodzaj kadłuba dwukadłubowy
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

22 w
10 w
Napęd
dwa silniki wysokoprężne po 5000 KM oraz dwa silniki elektryczne o mocy 1750 KM każdy, dwie śruby
Zasięg 2400 Mm (przy prędkości maks.)
6260 Mm przy prędkości 12,4 w.
10 000 Mm przy prędkości 8,4 w
16 100 Mm przy prędkości 5 w
111 Mm przy prędkości 4 w pod wodą
13 Mm przy prędkości 10 w pod wodą
Wyrzutnie torpedowe 6 wyrzutni torpedowych 533 mm
Uzbrojenie
1 x 120 mm armata L/45 QF Mk IX (do 1935 r.)
1 x 102 mm L/40 (po 1935 r.)
Załoga 61 oficerów i marynarzy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

HMS Clyde (N12) - okręt podwodny Royal Navy, wybudowany w latach 30. XX wieku, należący do typu Thames zwanego również typem River.

Historia[edytuj | edytuj kod]

1939 - 1940[edytuj | edytuj kod]

Po wcieleniu do służby okręt początkowo stacjonował w Portsmouth a w latach 1935-1939 operował na Morzu Śródziemnym. Po wybuchu II wojny światowej "Clyde" wraz z siostrzanym okrętem HMS "Severn" (N57) popłynął do Freetown w Afryce Zachodniej, skąd obydwa osłaniały linie żeglugowe na południowym Atlantyku. Na początku 1940 roku okręty powróciły do Wielkiej Brytanii. Po wybuchu walk w Norwegii "Clyde", który stacjonował wówczas w Blyth w składzie 6. Flotylli Okrętów Podwodnych, rozpoczął patrole na Morzu Północnym. 13 maja 1940 roku w rejonie Bergen okręt zaatakował ogniem z działa duży frachtowiec, który początkowo próbował uciekać a następnie odpowiedział silnym ogniem na atak brytyjskiej jednostki, zmuszając "Clyde" do zanurzenia. Przeciwnikiem okazał się być niemiecki krążownik pomocniczy HSK "Widder", który później posłał na dno wiele alianckich statków na Atlantyku i Oceanie Indyjskim. 20 czerwca "Clyde" zaatakował pancernik "Gneisenau", uszkadzając torpedą dziób okrętu, który musiał powrócić do Trondheim w celu dokonania pilnej naprawy. Akcja ta zakończyła dopiero co rozpoczęty rajd pancernika na Północny Atlantyk a dowódcy okrętu podwodnego D.C. Ingramowi dała awans na stopień komandora porucznika. 20 lipca w drodze do swojego rejonu patrolowania "Clyde" wykonał atak torpedowy na niezidentyfikowany okręt podwodny. Atak okazał się nieudany, a owym okrętem był HMS "Truant".

1941 - 1942[edytuj | edytuj kod]

W maju 1941 roku "Clyde" i "Severn" zostały przeniesione na Gibraltar, gdzie weszły w skład stacjonującej tam 8 Flotylli Okrętów Podwodnych. 1 czerwca okręt odniósł swój pierwszy sukces zatapiając niedaleko przylądka Carbonara na Sardynii włoski statek "San Marco" (3076 GRT), tydzień później ogniem armaty posłał na dno w Zatoce Policastro, niedaleko miejscowości Maratea, włoski kabotażowiec "Sturla" (1195 GRT). 14 czerwca zatopił inną włoską jednostkę "Giovanni Bottigliere" (331 GRT). Podczas działań na Morzu Śródziemnym okazało się, że jednostki typu Thames nie nadają się do operowania na tym akwenie, często występujące wycieki paliwa zdradzały pozycję okrętu, zwiększając ryzyko ich zatopienia. "Clyde" i "Severn" zostały wycofane na Atlantyk.

We wrześniu 1941 roku brytyjscy kryptolodzy odczytali niemiecką depeszę, w której znaleźli informację o miejscu spotkania trzech U-Bootów: U-67, U-68 i U-111, tj. Zatoce Tarafal na Santo Antão w archipelagu Wysp Zielonego Przylądka. 27 września w zatoce spotkały się U-68 i U-111, ten ostatni powracając z patrolu oddawał niewykorzystane torpedy na U-68. Dba okręty udały się na otwarte morze, aby tam poczekać na U-67. Podczas wychodzeniu z zatoki pojawił się "Clyde". Brytyjski okręt spostrzegł najpierw U-68; okręt wykonał zwrot w jego kierunku w celu wykonania ataku torpedowego. W tym samym momencie wachtowi z "Clyde" spostrzegli U-111, który znajdował się bliżej brytyjskiej jednostki, kapitan "Clyde" zdecydował się na taranowanie U-Boota. U-111 zdołał się jednak zanurzyć i "Clyde" przeszedł tuż nad jego kadłubem. Tymczasem na U-68 niczego nie zauważono i postanowiono ponowić atak na tę jednostkę. Wystrzelono torpedy, które zostały jednak w porę dostrzeżone i wymanewrowane przez U-68, który zaraz potem się zanurzył. Podobnie postąpił "Clyde". W międzyczasie do zatoki przybył U-67, z którego pokładu usłyszano wybuchy eksplodujących na brzegu torped. U-67 zanurzył się, po zlustrowaniu powierzchni przez peryskop i niedostrzeżeniu przeciwnika, niemiecki okręt wynurzył się aby jak najszybciej uciec w stronę otwartego morza, podobnie postąpił "Clyde", który również znalazł się na powierzchni. Oba okręty dostrzegły się nawzajem, brytyjska jednostka ponownie przeprowadziła atak taranem, tym razem doszło do kolizji obydwu jednostek, "Clyde" nie odniósł poważniejszych uszkodzeń, za to U-67 miał mocno uszkodzony dziób i z trudem dopłynął do bazy. Po zajściu wszystkie okręty odpłynęły. Całe zdarzenie nie zostało odebrane przez Niemców jako rozszyfrowanie ich łączności a zakwalifikowane jako zwyczajny przypadek.

1942 - 1943[edytuj | edytuj kod]

W luty 1942 roku "Clyde" eskortując tankowiec "Dingledale" w rejsie na Azory ponownie ostrzelał torpedami niezidentyfikowany okręt podwodny; zaatakowaną (nieskutecznie) jednostką okazał się HMS "Regent". Od kwietnia do listopada 1942 roku okręt pływał z zaopatrzeniem z Aleksandrii na Maltę. W grudniu tego samego roku okręt popłynął do Wielkiej Brytania a następnie do Stanów Zjednoczonych, aby przejść remont. Po jego zakończeniu "Clyde" bazował w Holy Loch, wchodząc w skład 3. Flotylli Okrętów Podwodnych i operował na Morzu Północnym. Następnie okręt został przebazowany na Daleki Wschód.

1944 - 1945[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1944 roku, "Clyde" i "Severn" weszły w skład 2. Flotylli Okrętów Podwodnych. "Severn" z uwagi na duże zużycie nie wykonywał już rejsów bojowych a służył jako magazyn części zamiennych dla "Clyde". Okręt był w tamtym momencie najstarszym okrętem podwodnym Royal Navy. W lipcu 1945 roku jednostka została przeniesiona do rezerwy a 30 lipca rok później skreślono go z listy floty.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wojciech Holicki, Thames, Severn i Clyde - brytyjskie olbrzymy, "Nowa Technika Wojskowa", nr 9 (2002), s. 41-44, ISSN 1230-1655.