HMS Rainbow (1586)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rainbow
Historia
Stocznia Deptford Dockyard
Wodowanie 1586
 Anglia
 Royal Navy
 Anglia
 Royal Navy
Los okrętu zatopiony jako falochron w 1680
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 488 ton w 1586
660 ton[A 1] lub 882 ton[A 2] w 1617
Długość 30,48 m (100 stóp) – stępka w 1586
31,09 m (102 stopy) stępka w 1617[A 3]
Szerokość 9,75 m (32 stopy) w 1586
10,67 m (35 stóp) w 1617[A 4]
Zanurzenie 3,66 m (12 stóp) w 1586
4,27 m (14 stóp) w 1617[A 5]
Napęd
żaglowy
Uzbrojenie
26 dział w 1586
40 dział w 1625
54 działa w 1652
58 dział w 1653
56 dział w 1660
64 działa w 1672
Załoga 250 osób w roku 1588 (150 marynarzy, 24 kanonierów, 76 żołnierzy)
250 osób w 1625
300 osób w 1653
w roku 1680:
  • 410 osób w czasie wojny podczas rejsu na morzu
  • 335 osób w czasie wojny podczas postoju w porcie
  • 270 w czasie pokoju

HMS Rainbow (Tęcza) – angielski XVI-wieczny galeon. Pierwszy spośród dziewięciu okrętów Royal Navy noszących do dziś tę nazwę.

Historia[edytuj | edytuj kod]

"Rainbow" został zbudowany przez szkutnika Petera Petta w stoczni w Deptford nad Tamizą (obecnie Londyn) pod nadzorem Skarbnika i Nadzorcy Floty Johna Hawkinsa jako razee czyli "strzyżony". Podobnie jak pozostałe galeony królewskie zbudowane w latach 80. XVI wieku za czasów królowej Elżbiety ("Revenge", "Vanguard" i flagowy "Ark Royal"), szybki i dobrze manewrujący "Rainbow", również był okrętem reprezentującym nową jakość w angielskiej flocie.

W 1587 roku "Rainbow", pod dowództwem kapitana Williama Bellinghama, wziął udział w udanym ataku Drake'a na Kadyks, który wyrządził hiszpańskiej flocie wiele szkód, i spowodował, że wyprawa Niezwyciężonej Armady, musiała być przełożona na następny rok.

W 1588 roku "Rainbow" został flagowym okrętem eskadry pod dowództwem lorda Henry'ego Seymoura podczas starcia z hiszpańską Wielką Armadą. Eskadra Seymoura dołączyła do głównych sił angielskich pod dowództwem Lorda Wysokiego Admirała Charlesa Howarda dopiero pod Downs, aby wziąć udział w finałowej bitwie pod Gravelines.

W listopadzie 1594 roku "Rainbow", pod nowym dowództwem znanego z walk z Armadą Martina Frobishera, został wysłany na pomoc Francuzom przeciwko Hiszpanom, aby wziąć udział wraz z trzema innymi angielskimi galeonami w ataku na Brest. W czasie ataku na hiszpańskie umocnienia Frobisher został śmiertelnie ranny.

W lipcu 1596 roku "Rainbow", pod dowództwem kapitana Williama Monsona, wziął udział w udanym ataku połączonej floty angielsko-holenderskiej na Kadyks, który całkowicie zniszczył to ważne portowe miasto wraz z hiszpańską flotą wojenną i handlową oraz wyrządził hiszpańskiej gospodarce ogromne szkody (oceniane na 12 milionów dukatów).

Rok później, pod tym samym dowództwem, okręt brał udział w nieudanej wyprawie hrabiego Essex przeciwko Azorom.

W 1601 roku "Rainbow" przeszedł w Deptford częściową przebudowę. Następnie do końca wojny z Hiszpanią operował na kanale Angielskim.

W 1617 roku "Rainbow" został rozebrany i przebudowany po raz pierwszy w stoczni w Deptford pod kierunkiem szkutnika Williama Brighta oraz sklasyfikowany jako Great Ship (późniejsza II ranga).

W latach 1620-1621 "Rainbow" należał do eskadry admirała Roberta Mansella, która brała udział w nieudanej wyprawie przeciwko piratom z Algieru.

Ponownie przebudowany w stoczni w Chatham na przełomie lat 1628-29, klasyfikowany był jako okręt II rangi.

W czasach Republiki w Anglii (Commonwealth of England, 1649-1660) "Rainbow" walczył w Indiach Zachodnich w 1651 roku pod Barbadosem jako flagowy okręt wiceadmirała George'a Ayscue przeciwko angielskim rojalistom, a później przeciwko statkom holenderskim (jeszcze przed oficjalnym wybuchem pierwszej wojny angielsko-holenderskiej).

Następnie okręt wziął udział w wojnie z Holandią na wodach europejskich. W 1652 "Rainbow" był flagowym okrętem floty angielskiej pod dowództwem George'a Ayscue w bitwie pod Plymouth. W rok później "Rainbow" uczestniczył w następujących bitwach: pod Portland – jako okręt wiceadmiralski eskadry "białej", bitwie na płyciźnie Gabbard oraz bitwie pod Scheveningen.

W kwietniu 1659 "Rainbow" uczestniczył na Bałtyku w demonstracji siły angielskiej floty, która pod dowództwem hrabiego Sandwich pożeglowała tam w celu obrony angielskich interesów handlowych.

Po restauracji monarchii w Anglii "Rainbow" brał udział w kolejnej wojnie przeciw Holandii, która wybuchła w 1665 roku. W czerwcu tego samego roku "Rainbow" wchodził w skład awangardy angielskiej floty (eskadra "biała") w zwycięskiej bitwie pod Lowestoft, rok później wziął udział w bitwie czterodniowej. Zaatakowany przez przeważające siły holenderskie pierwszego dnia bitwy, "Rainbow" wycofał się do neutralnego portu w Ostendzie i nie brał udziału w następnych dniach walki. W tym samym roku okręt walczył jeszcze w bitwie pod North Foreland w składzie eskadry "niebieskiej".

"Rainbow" był również aktywny w czasie trzeciej wojny angielsko-holenderskiej. W 1672 roku walczył w składzie eskadry "czerwonej" połączonej floty angielsko-francuskiej w nierozstrzygniętej bitwie pod Solebay. W rok później "Rainbow" brał udział w przegranej dla sojuszników pierwszej i drugiej bitwie pod Schooneveld, jako okręt eskadry "niebieskiej", oraz w zakończonej takim samym rezultatem bitwie pod Texel gdzie wchodził w skład ariergardy (eskadra "niebieska").

Od roku 1678 "Rainbow" pełnił rolę okrętu strażniczego na rzece Medway. W 1680 roku wycofany ze służby i rozbrojony okręt został zatopiony jako część falochronu portu Sheerness u ujścia rzeki Medway (hrabstwo Kent).

Adnotacje[edytuj | edytuj kod]

  1. dane według B. Lavery'ego Ships of the Line Volume I
  2. według Wienfielda British Warships in the Age of Sail 1603 – 1714, który podaje całkowicie różne dane na temat tego samego okrętu, również wymiary – stępka: 34,75 m, szerokość: 11,53 m, zanurzenie: 4,57 m
  3. dane według B. Lavery'ego Ships of the Line Volume I
  4. dane według B. Lavery'ego Ships of the Line Volume I
  5. dane według B. Lavery'ego Ships of the Line Volume I

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Brian Lavery, Ships of the Line Volume I: Development of the Battlefleet 1650-1850, Naval Institute Press, Annapolis 1986
  • Rif Winfield, British Warships in the Age of Sail 1603 – 1714: Design Construction, Careers and Fates, Seaforth Publishing 2009
  • N.A.M. Rodger, The Command of the Ocean: A Naval History of Britain, 1649-1815, W. W. Norton & Company 2005
  • William Laird Clowes, The Royal Navy. A History from the Earliest Times to 1900, vol. II, Chatham London 1996
  • Angus Konstam, Wielka Armada 1588, Osprey Publishing 2009