Habemus papam
Habemus papam (łac. mamy papieża) – w Kościele katolickim łacińska formuła, wygłaszana po dokonaniu wyboru nowego papieża przez konklawe. Formułę tę wypowiada kardynał protodiakon z balkonu Bazyliki św. Piotra na Watykanie.
Spis treści |
Tekst formuły[edytuj]
- Annuntio vobis gaudium magnum: habemus Papam,
- Eminentissimum ac Reverendissimum Dominum,
- Dominum [imię kardynała wybranego na papieża w bierniku, accusativus],
- Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem [nazwisko kardynała wybranego na papieża w formie nieodmienionej],
- qui sibi nomen imposuit [imię, które przybrał nowy papież w bierniku lub dopełniaczu, genetivus].
Polskie tłumaczenie[edytuj]
- Oznajmiam wam radość wielką: mamy Papieża,
- Najczcigodniejszego i Najprzewielebniejszego Pana,
- Pana [imię kardynała wybranego na papieża],
- Kardynała Świętego Rzymskiego Kościoła [nazwisko kardynała wybranego na papieża],
- który przybrał sobie imię [imię, które przybrał nowy papież].
Ogłaszając wybór kardynała Josepha Ratzingera w 2005 roku, kardynał Jorge Arturo Medina Estévez popełnił błąd gramatyczny, używając niewłaściwego łacińskiego przypadka (tu: dopełniacz, łac. genetivus), mówiąc: Qui sibi nomen imposuit Benedicti Decimi Sexti. Podobny błąd popełnił kardynał Pericle Felici ogłaszający wybór Karola Wojtyły, mówiąc: Qui sibi nomen imposuit Joannis Pauli" (Felici ominął słowo "Secundi") zamiast Joannem Paulum Secundum. W obu przypadkach oficjalne dokumenty Watykanu wydane po wygłoszeniu formuły habemus papam korygują cytaty kardynałów, przytaczając je poprawnie w bierniku, mimo że faktycznie wygłoszone były błędnie w dopełniaczu. 13 marca 2013 formułę tę ogłosił światu Jean-Louis Tauran po wyborze 266. papieża Franciszka, którym został Jorge Mario Bergoglio.
Historia[edytuj]
Nie wiadomo, kiedy zapoczątkowano zwyczaj ogłoszania wyboru papieża za pomocą tej formuły. Pierwszy odnotowany w źródłach przypadek ogłoszenia wiernym imienia nowego papieża przez kardynała protodiakona pochodzi z 1447, kiedy to kardynał Prospero Colonna ogłosił wybór papieża Mikołaja V[1]. Natomiast najstarszy odnotowany w źródłach tekst formuły Habemus Papam pochodzi z 1484, kiedy protodiakon Francesco Piccolomini następującymi słowami ogłosił wybór kardynała Giovanniego Battisty Cibo z Molfetty na papieża Innocentego VIII[2]:
- Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Reverendissimus Dominus cardinalis Melfictensis electus est in summum pontificem et elegit sibi nomen Innocentium VIII[3]
W źródłach historycznych odnotowano dosłowne brzmienie formuły przy okazji niektórych konklawe w XV–XVIII wieku. Ich porównanie wskazuje, że przez długi czas nie miała ona ściśle ustalonego tekstu.
| Data | Kardynał diakon wygłaszający formułę | Elekt | Tekst formuły |
|---|---|---|---|
| 29 sierpnia 1484 | Francesco Piccolomini | Giovanni Battista Cibo – jako Innocenty VIII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Reverendissimus Dominus cardinalis Melfictensis electus est in summum pontificem et elegit sibi nomen Innocentium VIII[2] |
| 1 listopada 1503 | Raffaele Sansoni Riario | Giuliano della Rovere – jako Juliusz II | Papam habemus Reverendissimum Dominum Cardinalem Sancti Petri ad Vincula, qui vocatur Julius Secundus[4] |
| 11 marca 1513 | Alessandro Farnese | Giovanni de Medici – jako Leon X | Gaudium magnum nuntio vobis! Papam habemus, Reverendissimum Dominum Johannem de Medicis, Diaconum Cardinalem Sanctae Mariae in Domenica, qui vocatur Leo Decimus[5] |
| 13 października 1534 | Innocenzo Cibo | Alessandro Farnese – jako Paweł III | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Reverendissimum Dominum Alexandrum Episcopum Hostiensem, Cardinalem de Farnesio nuncupatum, qui imposuit sibi nomen Paulus Tertius[6] |
| 15 września 1644 | Francesco Barberini | Giovanni Battista Pamphili – jako Innocenty X | Annuncio vobis gaudium magnum, habemus Papam Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Johannem Baptistum Pamphilium, qui sibi nomen imposuit Innocentium Decimum[7] |
| 7 kwietnia 1655 | Giangiacomo Teodoro Trivulzio | Fabio Chigi – jako Aleksander VII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Eminetissimum et Reverendissimum Dominum Fabium Sanctae Romanae Ecclesiae Presbytrum Cardinalem Chisium, qui elegit sibi nomen Alexandrum Septimum[8] |
| 21 września 1676 | Francesco Maidalchini | Benedetto Odeschalchi – jako Innocenty XI | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Reverendissimum Benedictum Titulo Sancti Honufrii Cardinalem Odeschalcum, qui sibi nomen imposuit Innocentium Undecimum[9] |
| 8 maja 1721 | Benedetto Pamphili | Michelangelo Conti – jako Innocenty XIII | Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Michaelem Angelum Tituli Sanctorum Quirici et Iulitta Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem de Comtibus, qui sibi nomen imposuit Innocentium Tertium Decimum[10] |
Przypisy
- ↑ Ludovico Antonio Muratori: Rerum Italicarum Scriptores Tomi Tertii Pars Altera, Mediolan 1734, kol. 894.
- ↑ 2,0 2,1 L. Thuasne (red.), Johannis Burchardi Argentinensis Diarium sive Rerum Urbanum commentarii, Vol. I, Paryż 1883, s. 62-63.
- ↑ Polskie tłumaczenie: Zwiastuję wam radość wielką. Mamy papieża. Najczcigodniejszy pan kardynał z Molfetty został wybrany na papieża i przybrał sobie imię Innocentego VIII.
- ↑ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 309.
- ↑ Herbert Vaughan, The Medici popes : Leo X and Clement VII, Londyn 1908, s. 108.
- ↑ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 328.
- ↑ Eleanor Herman: Królowa Watykanu. Warszawa: Wydawnictwo JEDEN ŚWIAT, 2009, s. 139. ISBN 978-83-89632-45-6. (pol.)
- ↑ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 359.
- ↑ Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 361.
- ↑ Relazione della morte ... Clemente XI., Wenecja 1721, nr 11, s. 9-10.
