Habemus papam

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Habemus Papam 1415.jpg

Habemus papam (łac. mamy papieża) – w Kościele katolickim łacińska formuła, wygłaszana po dokonaniu wyboru nowego papieża przez konklawe. Formułę tę wypowiada kardynał protodiakon z balkonu bazyliki św. Piotra na Watykanie.

Obecny tekst formuły[edytuj | edytuj kod]

Oryginalna wersja łacińska[edytuj | edytuj kod]

Annuntio vobis gaudium magnum: habemus Papam,
Eminentissimum ac Reverendissimum Dominum,
Dominum ... [imię kardynała wybranego na papieża w bierniku, accusativus],
Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem ... [nazwisko kardynała wybranego na papieża w formie nieodmienionej],
qui sibi nomen imposuit ... [imię, które przybrał nowy papież, w bierniku, accusativus].

Polskie tłumaczenie[edytuj | edytuj kod]

Oznajmiam wam radość wielką: mamy Papieża,
Najczcigodniejszego i Najprzewielebniejszego Pana,
Pana ... [imię kardynała wybranego na papieża],
Kardynała Świętego Rzymskiego Kościoła ... [nazwisko kardynała wybranego na papieża],
który przybrał sobie imię ... [imię, które przybrał nowy papież].

Błędy gramatyczne[edytuj | edytuj kod]

Ogłaszając wybór kardynała Josepha Ratzingera w 2005 roku, kardynał Jorge Arturo Medina Estévez popełnił błąd gramatyczny, używając niewłaściwego łacińskiego przypadka (dopełniacza, łac. genetivus), mówiąc: qui sibi nomen imposuit Benedicti Decimi Sexti. Podobny błąd popełnił kardynał Pericle Felici ogłaszający wybór Karola Wojtyły, mówiąc: qui sibi nomen imposuit Joannis Pauli, zamiast ...Joannem Paulum Secundum (Felici ominął słowo Secundi / Secundum) . W obu przypadkach oficjalne dokumenty Watykanu wydane po wygłoszeniu formuły habemus papam korygują cytaty kardynałów, przytaczając je poprawnie w bierniku, mimo że faktycznie wygłoszone były błędnie w dopełniaczu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nie wiadomo, kiedy zapoczątkowano zwyczaj ogłaszania wyboru papieża za pomocą tej formuły. Wiadomo, że już w XIV wieku ogłaszanie wyboru papieża należało do obowiązków kardynała protodiakona, choć ówczesne źródła nie precyzują, w jaki sposób to następowało[1]. Najstarszy odnotowany w źródłach tekst formuły Habemus Papam pochodzi z 1484, kiedy protodiakon Francesco Piccolomini następującymi słowami ogłosił wybór kardynała Giovanniego Battisty Cibo z Molfetty na papieża Innocentego VIII[2]:

Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Reverendissimus Dominus cardinalis Melfictensis electus est in summum pontificem et elegit sibi nomen Innocentium Octavum[3].

W źródłach historycznych odnotowano dosłowne brzmienie formuły przy okazji niektórych konklawe począwszy od XV wieku. Ich porównanie wskazuje, że przez długi czas nie miała ona ściśle ustalonego tekstu.

Data Kardynał diakon wygłaszający formułę Wybrany papież Tekst formuły
29 sierpnia 1484 Francesco Piccolomini Giovanni Battista Cibo
– jako Innocenty VIII
Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Reverendissimus Dominus cardinalis Melfictensis electus est in summum pontificem et elegit sibi nomen Innocentium Octavum[2]
1 listopada 1503 Raffaele Sansoni Riario Giuliano della Rovere
– jako Juliusz II
Papam habemus Reverendissimum Dominum Cardinalem Sancti Petri ad Vincula, qui vocatur Julius Secundus[4]
11 marca 1513 Alessandro Farnese Giovanni de Medici
– jako Leon X
Gaudium magnum nuntio vobis! Papam habemus, Reverendissimum Dominum Johannem de Medicis, Diaconum Cardinalem Sanctae Mariae in Domenica, qui vocatur Leo Decimus[5]
13 października 1534 Innocenzo Cibo Alessandro Farnese
– jako Paweł III
Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Reverendissimum Dominum Alexandrum Episcopum Hostiensem, Cardinalem de Farnesio nuncupatum, qui imposuit sibi nomen Paulus Tertius[6]
24 kwietnia 1585 Ferdinando de' Medici Felice Peretti de Montalto
– jako Sykstus V
Annuntio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Illustrissimum et Reverendissimum Dominum Cardinalem de Monte Alto, qui Sixtus Quintus vocatur[7]
15 września 1644 Francesco Barberini Giovanni Battista Pamphili
– jako Innocenty X
Annuncio vobis gaudium magnum, habemus Papam Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Johannem Baptistum Pamphilium, qui sibi nomen imposuit Innocentium Decimum[8]
7 kwietnia 1655 Giangiacomo Teodoro Trivulzio Fabio Chigi
– jako Aleksander VII
Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Fabium Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem Chisium, qui elegit sibi nomen Alexandrum Septimum[9]
21 września 1676 Francesco Maidalchini Benedetto Odeschalchi
– jako Innocenty XI
Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus Reverendissimum Benedictum Titulo Sancti Honufrii Cardinalem Odeschalcum, qui sibi nomen imposuit Innocentium Undecimum[10]
8 maja 1721 Benedetto Pamphilj Michelangelo Conti
– jako Innocenty XIII
Annuncio vobis gaudium magnii: Papam habemus. Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Michaelem Angelum Tituli Sanctorum Quirici et Iulitta Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem de Comitibus, qui sibi nomen imposuit Innocentius Tertius Decimus[11]
29 maja 1724 Benedetto Pamphilj Vincenzo Maria Orsini
– jako Benedykt XIII
Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus: Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Fratrem Vincentium Mariam Cardinalem Ursinum Episcopum Portuensem, qui sibi nomen imposuit Benedictus Tertius Decimus[12]
17 sierpnia 1740 Carlo Maria Marini Prospero Lambertini – jako Benedykt XIV Annuncio vobis gaudium magnum: habemus Papam, Eminentissimum ac Reverendissimum Dominum Prosperum de Lambertinis, tituli Sanctae Crucis in Ierusalem, Archiepiscopum Bononiensem, Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem, qui sibi nomen imposuit Benedictus Quartus Decimus[13]
6 lipca 1758 Alessandro Albani Carlo Rezzonico
– jako Klemens XIII
Annuntio vobis gaudium magnum: Papam habemus. Reverendissimus Dominus cardinalis Rezzonico electus est in summum pontificem et elegit sibi nomen Clemens Tertius Decimus[14]
15 lutego 1775 Alessandro Albani Giovanni Angelo Braschi – jako Pius VI Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum Ioannem Angelum, tituli Sancti Onuphrii Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem Braschi, qui sibi nomen imposuit Pius Sextus[15]
14 marca 1800 Antonio Maria Doria Pamphili Gregorio Barnaba Chiaramonti – jako Pius VII Annuncio Vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et reverendissimum Dominum Gregorium Barnabum, tituli sancti Callixti Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem Chiaramonti, qui sibi nomen imposuit Pius Septimus[16]
28 września 1823 Fabrizio Ruffo Annibale Della Genga – jako Leon XII Annuncio vobis gaudium magnum: papam habemus, eminentissimum ac reverendissimum Dominum Annibalem, tituli Sanctae Mariae Transtiberim, presbyterum Sanctae Romanae Ecclesiae cardinalem Della Genga, qui sibi imposuit nomen Leo Duodecimus[17]
31 marca 1829 Giuseppe Albani Francesco Saverio Castiglioni – jako Pius VIII Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Franciscum Xaverium, episcopum Tusculanum, Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalem Castiglioni, qui sibi imposuit nomen Pius Octavus[18]
2 lutego 1831 Giuseppe Albani Mauro Cappellari – jako Grzegorz XVI Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum Maurum Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum tituli sancti Callysti Cardinalem Cappellari, qui sibi nomen imposuit Gregorium Sextum Decimum[19]
16 czerwca 1846 Tommaso Riario Sforza Giovanni Maria Mastai Ferretti – jako Pius IX Annuncio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et Reverendissimum Dominum Ioannem Mariam Mastai Ferretti, Sanctae Romanae Ecclesiae Presbyterum Cardinalem, qui sibi nomen imposuit Pius Nonus[20]
20 lutego 1878 Prospero Caterini Gioacchino Pecci – jako Leon XIII Annuntio vobis gaudium magnum: Papam habemus! Eminentissimum et reverendissimum Dominum Joachim, Sanctae Romanae Ecclesiae Presybterum tituli Sancti Chrysogoni Cardinalem Pecci, episcopum Perusinum qui sibi nomen imposuit Leonis Tertii Decimi[21]
2 marca 1939 Camillo Caccia Dominioni Eugenio Pacelli
– jako Pius XII
Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Eugenium Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Pacelli, qui sibi nomen imposuit Pium[22][23]
28 października 1958 Nicola Canali Angelo Giuseppe Roncalli
– jako Jan XXIII
Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Angelum Josephum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Roncalli, qui sibi nomen imposuit Ioannis Vigesimi Tertii[24]
21 czerwca 1963 Alfredo Ottaviani Giovanni Battista Montini
– jako Paweł VI
Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum et reverendissimum Dominum, Dominum Ioannem Baptistam Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Montini, qui sibi nomen imposuit Paulum Sextum[25]
26 sierpnia 1978 Pericle Felici Albino Luciani
– jako Jan Paweł I
Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Albinum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Luciani, qui sibi nomen imposuit Ioannis Pauli Primi[26]
16 października 1978 Pericle Felici Karol Wojtyła
– jako Jan Paweł II
Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Carolum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Wojtyła, qui sibi nomen imposuit Ioannis Pauli[27][28]
19 kwietnia 2005 Jorge Arturo Medina Estévez Joseph Ratzinger
– jako Benedykt XVI
Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Iosephum Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Ratzinger, qui sibi nomen imposuit Benedicti Decimi Sexti[29]
13 marca 2013 Jean-Louis Tauran Jorge Mario Bergoglio
– jako Franciszek
Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam! Eminentissimum ac reverendissimum Dominum, Dominum Georgium Marium Sanctæ Romanæ Ecclesiæ Cardinalem Bergoglio, qui sibi nomen imposuit Franciscum[30]

Przypisy

  1. [1]
  2. 2,0 2,1 L. Thuasne (red.), Johannis Burchardi Argentinensis Diarium sive Rerum Urbanum commentarii, Vol. I, Paryż 1883, s. 62-63.
  3. Polskie tłumaczenie: Zwiastuję wam radość wielką. Mamy papieża. Najczcigodniejszy pan kardynał z Molfetty został wybrany na papieża i przybrał sobie imię Innocentego VIII.
  4. Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 309.
  5. Herbert Vaughan, The Medici popes : Leo X and Clement VII, Londyn 1908, s. 108.
  6. Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 328.
  7. Casimiro Tempesti: Storia della vita e geste di Sisto quinto sommo pontefice dell'ordine de' minori conventuali di san Francesco. T. 1. Wenecja: 1754, s. 92. (wł.).
  8. Eleanor Herman: Królowa Watykanu. Warszawa: Wydawnictwo JEDEN ŚWIAT, 2009, s. 139. ISBN 978-83-89632-45-6. (pol.)
  9. Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 359.
  10. Giovanni Battista Gattico, Acta Selecta Caremonialia Sanctae Romanae Ecclesiae. Tomus I, Rzym 1753, s. 361.
  11. Relazione della morte ... Clemente XI., Wenecja 1721, nr 11, s. 9-10.
  12. Diario ordinaro. Num. 1065, Rzym: 31 maja 1724, s. 7.
  13. La Clef du Cabinet des princes de l'Europe, ou Recuëil historique & politique sur les matières du tems, Luksemburg 1740, s. 292.
  14. M. Durand de Maillane, Dictionnaire de droit canonique et de pratique bénéficiale, Paryż 1761, s. 409
  15. Revue des questions historiques, Paryż, tom 7 (1892), s. 451.
  16. Francesco Cancellieri, Storia de' solenni possessi de' Sommi Pontefici, detti anticamente processi o processioni, dopo la loro coronazione, dalla Basilica Vaticana alla Lateranense..., Rzym 1802, s. 436.
  17. Artaud de Montor, Histoire du Pape Léon XII., tom 1, Paryż 1843, s. 79.
  18. Artaud de Montor, Storia del pontefice Pio VIII., t. 1, Mediolan 1844, s. 85; M. de Stendhal, Promenades dans Rome, tom 2, Bruksela 1830, s. 448.
  19. Gaetano Moroni, Dizionario Di Erudizione Storico-Ecclesiastica. Vol. XV, Wenecja 1842, s. 317.
  20. Maurizio Marocco, Storia di papa Pio IX., Turyn 1856, s. 158.
  21. American ecclesiastical review, Tom 5, Catholic University of America Press, 1891, s. 436.
  22. Habemus Papam – Pope Pius XII. YouTube.
  23. Habemus Papam! – Pope Pio XII. YouTube.
  24. Election of Pope John XXIII. YouTube.
  25. Elezione Papa Paolo VI (1963) . YouTube.
  26. John Paul I Election and First Blessing. YouTube.
  27. RAIStoria Elezione Giovanni Paolo II. YouTube.
  28. Announcement of John Paul II becoming Pope October 1978 . YouTube.
  29. 19 Aprile 2005 – Elezione di Papa Benedetto XVI YouTube.
  30. Habemus Papam, Franciscus. YouTube.