Haemophilus influenzae
| Haemophilus influenzae | |
 Haemophilus influenzae na płytce z agarem z krwią |
|
| Systematyka | |
| Królestwo | bakterie |
| Typ | proteobakterie |
| Klasa | Gamma Proteobacteria |
| Rząd | Pasteurellaceae |
| Rodzina | Pasteurellaceae |
| Rodzaj | Haemophilus |
| Gatunek | pałeczka grypy |
| Nazwa systematyczna | |
| Haemophilus influenzae | |
| (Lehmann & Neumann 1896) Winslow et al. 1917 |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Haemophilus influenzae – Gram-ujemna pałeczka przenoszona drogą kropelkową, wywołująca głównie zakażenia układu oddechowego i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.
Bakteria ta została po raz pierwszy opisana w 1892 roku przez Richarda Pfeiffera podczas epidemii grypy. Nazwa polska – pałeczka grypy i łacińska Haemophilus influenzae mają znaczenie czysto historyczne, ponieważ wiadomo już od 1933 roku, że grypa ma etiologię wirusową.
H. influenzae był pierwszym mikroorganizmem, którego cały genom udało się zsekwencjonować. Na genom tej bakterii składają się 1 830 140 par zasad DNA w pojedynczym kolistym chromosomie, który zawiera 1740 kodujących białka genów, 58 genów tRNA i 18 innych genów kodujących RNA. Przeprowadzone w The Institute for Genomic Research przedsięwzięcie sekwencjonowania genomu H. influenzae zostało ukończone i opublikowane w czasopiśmie naukowym Science w 1995 roku.
Spis treści |
Charakterystyka[edytuj]
Haemophilus influenzae jest nieruchomą, Gram-ujemną pałeczką, nie tworzącą endosporów (przetrwalników). Należy do bakterii względnie beztlenowych. Rośnie najlepiej na ogrzanych płytkach agaru czekoladowego (ogrzewanie erytrocytów powoduje uwalnianie czynnika X i V, które są niezbędne do wzrostu bakterii).
Nazwa systematyczna[1][edytuj]
Podczas pandemii końca XIX wieku bakterię izolowano ze zwłok osób zmarłych na grypę (influenza). Sądząc, iż to właśnie ona odpowiada za tę chorobę, nazwano ją Haemophilus influenzae. Dopiero w roku 1933 zidentyfikowano właściwy czynnik etiologiczny – wirus grypy.
Podział[edytuj]
Ze względu na obecność różnych przeciwciał przeciwko polisacharydowej otoczce wyróżnia się 6 podtypów Haemophilus influenzae – a, b, c, d, e, f. W celu szybkiej identyfikacji danego podtypu stosuje się metodę bezpośredniej immunofluorescencji.
Chorobotwórczość[edytuj]
Głównymi czynnikami chorobotwórczymi Haemophilus influenzae są:
- polisacharyd otoczkowy – główny czynnik zjadliwości podtypu b (jest u tego podtypu zbudowany z fosforanu fosforybozylorybitolu, który posiada silne właściwości antyfagocytarne)
- lipooligosacharydy błonowe – o budowie podobnej do tej, jaką posiada Escherichia coli, bierze udział w przyleganiu bakterii, inwazyjności i uszkadzaniu nabłonka rzęskowego
- proteaza IgA – unieszkodliwia przeciwciała, skierowane przeciwko bakterii
Haemophilus influenzae przenosi się drogą kropelkową, przedostając się do dróg oddechowych, a następnie do krwi. Niekiedy może się szerzyć poprzez ciągłość na opony mózgowo-rdzeniowe. Przenosi się wyłącznie z człowieka na człowieka (ludzie zwykle są skolonizowani szczepami bezotoczkowymi).
Może wywoływać wiele chorób:
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych – najczęściej u dzieci
- zapalenie ucha środkowego
- zapalenie zatok
- zapalenie nagłośni
- zapalenie tkanki podskórnej
- przewlekłe zapalenie oskrzeli
- zapalenie płuc
- bakteriemia – zawsze wywoływana przez szczepy otoczkowe
Wykrywanie[edytuj]
- barwienie metodą Grama materiału pobranego z plwociny lub płynu mózgowo-rdzeniowego
- posiew materiału pobranego z plwociny lub płynu mózgowo-rdzeniowego. Bakteria ma duże wymagania odżywcze i wzrasta najlepiej na agarze czekoladowym.
- test aglutynacji lateksu – w przypadku szybkiej diagnostyki przy zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych
Leczenie i profilaktyka[edytuj]
W leczeniu stosuje się antybiotyki, np. cefalosporyny III generacji, amoksycylinę lub chloramfenikol.
W celu profilaktyki można stosować szczepionkę zawierającą oczyszczony polirybofosforan, skojarzoną z immunogennymi polipeptydami lub białkami.
W chemioprofilaktyce stosuje się rifampicynę.
Bibliografia[edytuj]
- Gabriel Virella: Mikrobiologia i choroby zakaźne. Wrocław: "Urban & Partner", 2000, s. 151–154. ISBN 83-85842-59-4.
