Hajnówka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: miejscowość Hajnówka w woj. zachodniopomorskim.
Hajnówka
Hajnówka
Herb
Herb Hajnówki
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat hajnowski
Gmina gmina miejska
Data założenia XVII w.
Prawa miejskie 1951
Burmistrz Jerzy Sirak
Powierzchnia 21,29 km²
Populacja (30.06.2012)
• liczba ludności
• gęstość

22 091[1]
1034,80 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 85
Kod pocztowy 17-200
Tablice rejestracyjne BHA
Położenie na mapie gminy Hajnówka
Mapa lokalizacyjna gminy Hajnówka
Hajnówka
Hajnówka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Hajnówka
Hajnówka
Ziemia 52°44′20″N 23°35′00″E/52,738889 23,583333Na mapach: 52°44′20″N 23°35′00″E/52,738889 23,583333
TERC
(TERYT)
3202605011
Urząd miejski
ul. Aleksego Zina 1
17-200 Hajnówka
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Hajnówka w Wikisłowniku
Strona internetowa
plan miasta

Hajnówka (biał. Гайнаўка, Hajnaŭka) – miasto i gmina w województwie podlaskim, siedziba władz powiatu hajnowskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa białostockiego. W 2007 roku w gminie wprowadzono białoruski jako język pomocniczy.

Miasto jest położone na Równinie Bielskiej, na zachodnim krańcu Puszczy Białowieskiej. Ze względu na swoje położenie niedaleko Białowieży i puszczy nazywane jest „bramą do Puszczy Białowieskiej”.

Według danych z 31 grudnia 2011 r.[2] miasto liczyło 22 091 mieszkańców.

Ogólna charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest ośrodkiem turystycznym (lasy, kolej wąskotorowa) i ośrodkiem mniejszości białoruskiej (dzięki Muzeum Kultury Białoruskiej), którzy według danych spisu powszechnego z 2007 stanowią w Hajnówce 26,41% mieszkańców. W mieście ma swoją siedzibę Zamiejscowy Wydział Zarządzania Środowiskiem Politechniki Białostockiej kształcący studentów na kierunkach: Ochrona Środowiska i Leśnictwo. Jest to także ośrodek przemysłu drzewnego i wytwórnia maszyn dla leśnictwa. Mieszczą się tu zakłady: dziewiarski, odzieżowy, przetwórstwa runa leśnego oraz spożywczy. W mieście jest 5 szkół podstawowych, cztery gimnazja, dwa licea państwowe (w tym jedno z dodatkową nauką języka białoruskiegoLO z DNJB), zespół szkół zawodowych oraz niepubliczny zespół szkół ekonomicznych (w tym liceum). Mieści się tu także Policealne Studium Psalmistów oraz Zakład Doskonalenia Zawodowego. Co roku, w maju w mieście odbywa się Międzynarodowy Festiwal "Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej". W mieście znajduje się także siedziba Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Cerkiewnej „Hajnówka”.

Hajnówka położona jest na Nizinie Podlaskiej, w południowo-wschodniej części województwa podlaskiego, na zachodnim krańcu Puszczy Białowieskiej. Okolice Hajnówki to rozległa równina pokryta lasami, łąkami i polami uprawnymi. Przez miasto przepływa rzeczka Leśna Prawa, dopływ Bugu.

Hajnówka wyrosła z osady strażnika leśnego, powstałej w XVI wieku. W 1589 konstytucja „Ordinato o prewentach królewskich” podzieliła dobra królewskie na dobra państwowe i stołowe. Puszcza Białowieska weszła do dóbr stołowych, przeznaczonych na utrzymanie dworu królewskiego i z tego powodu była szczególnie chroniona. Rosło znaczenie Straży Hajnowskiej.

Po III rozbiorze Polski Hajnówka znalazła się wraz z Puszczą Białowieską w zaborze rosyjskim.

W roku 1888 Puszczę Białowieską przekazano do zarządu domen carskich. W latach 1894-1906 zbudowano kolej z Bielska Podlaskiego do Białowieży i z Siedlec przez Hajnówkę do Wołkowyska.

Hajnówka stała się węzłem kolejowym. Około 1900 zbudowano szosę z Bielska Podlaskiego do Białowieży, która przebiegała przez Hajnówkę. W czasie I wojny światowej, w 1915 Puszczę Białowieską zajęli Niemcy i przystąpili do jej eksploatacji. Zbudowali w Hajnówce dwa tartaki, fabrykę suchej destylacji drewna, węzeł leśnych kolejek wąskotorowych, warsztaty naprawcze, a w lesie około 90 km torów kolejowych służących do transportu drewna z Puszczy Białowieskiej. Władze polskie przejęły Hajnówkę w 1919.

Zakłady przemysłowe stanowiły własność państwową i były wydzierżawione, tylko fabryka „Terebenthen” przeszła w ręce prywatne. Przez kilka lat Puszczę, kolejki i tartaki w Hajnówce dzierżawiła firma angielska The Century European Timber Corporation. Napływała do Hajnówki fala ludności z różnych stron Polski. Ponadto została tu rozwiązana białoruska dywizja gen. Bułak-Bałachowicza, której żołnierze osiedli w Hajnówce i Białowieży. Utworzył się swoisty konglomerat gwarowy i kulturowy, w którym Polacy stanowili około 70% ludnści.

Przybysze zajmowali baraki, budowali domy drewniane, trociniaki i ziemianki. Wytyczano uliczki na szerokość rozstawu ramion ludzkich. Powoli zaczęło rozwijać się życie kulturalne i społeczne. Powstała parafia rzymskokatolicka, zbudowano trzy szkoły podstawowe, Państwową Szkołę Przemysłu Drzewnego, internat, dom kultury, robotnicze osiedla mieszkaniowe, powstała poczta, apteka, hotel, biblioteka publiczna, dwa kina, Spółdzielnia Spożywców „Społem”, Kasa Chorych. Żydzi zbudowali bożnicę i zorganizowali szkołę wyznaniową. Ludność prawosławna od 1925 miała kaplicę „czasownię” w domu prywatnym.

Miejscowy lekarz i astronom samouk dr Tadeusz Rakowiecki wydał dwutomowe dzieło pt. Drogi planet i komet.

W dziedzinie gospodarczej dominowały cztery zakłady przemysłowe: Fabryka Chemiczna, Zarząd Kolei Leśnych, Terebenthen i Zakłady Drzewne Lasów Państwowych, które zostały rozbudowane, nowocześnie zorganizowane i zmechanizowane tak, że w 1938 były największym zakładem przemysłowym i zatrudniały 1521 osób. Łącznie w zakładach przemysłowych Hajnówki pracowało 1947 osób. Hajnówka była drugim co do wielkości ośrodkiem przemysłowym w województwie. Rozwijało się rzemiosło.

Osadę zamieszkiwali Polacy, Białorusini, Rosjanie, Ukraińcy, Żydzi, Niemcy. Druga wojna światowa i okupacja zahamowały rozwój osady. Zniszczeniu uległy zakłady produkcyjne, część miasta, stacja i tory kolejowe. Zginęło około 700 mieszkańców. Wyzwolenie Hajnówki nastąpiło 18 lipca 1944.

Po wojnie odbudowano zniszczone zakłady, przebudowano większość ulic, postawiono osiem szkół, cztery kościoły różnych wyznań, dom kultury, dwa szpitale, przychodnię rejonową, stację uzdatniania wody, basen pływacki, a także wprowadzono komunikację miejską.

Prawa miejskie otrzymała Hajnówka w 1951, a w latach 1954-1975 była siedzibą władz powiatowych. Miasto liczy ok. 25 tysięcy mieszkańców. Powstały nowe osiedla mieszkaniowe i nowe zakłady produkcyjne.

Ogółem miasto posiada 12 zakładów przemysłowych i ok. 280 zakładów rzemieślniczych. Przez Hajnówkę przebiega linia kolejowa z Siedlec do Siemianówki (granica państwa). Drogi kołowe z Hajnówki prowadzą gwieździście w kierunku: Białowieży (18 km), Białegostoku przez Narew (62 km), Siemiatycz przez Kleszczele (62 km), Bielska Podlaskiego (27 km), Siemianówki przez Narewkę (23 km).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Hajnówka jest położona we wschodniej części Równiny Bielskiej. Najbliższe miasta to Bielsk Podlaski (27 km), Kleszczele (28 km) i Białystok (62 km).

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[3] powierzchnia Hajnówki wynosi 21,29 km², w tym:

Miasto stanowi 1,31% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane GUS z 30 czerwca 2012:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 22 031 100 11 576 52,54 10 455 47,46
powierzchnia 21,29 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1034,80 543,73 491,07

Według spisu ludności z 30 września 1921 roku w osadzie fabrycznej w Hajnówce mieszkało 287 osób w 17 domach, 248 było narodowości polskiej, 29 narodowości białoruskiej, 4 niemieckiej i 6 innej narodowości (Rosjan, Rusinów). Osada Fabryczna należała do gminy Łosinka[4]. 187 osób było wyznania rzymsko-katolickiego, 31 prawosławnego, 12 ewangelickiego, 56 mariawickiego i 1 bezwyznaniowiec[4].

Natomiast we wsi Hajnówka mieszkało 748 osób w 40 domach, 605 podało narodowość polską, 103 – białoruską, 6 – żydowską, 34 – inną narodowość. 416 osób było wyznania rzymsko-katolickiego, 283 osób było wyznania prawosławnego, 41 zadeklarowało przynależność do wyznania mojżeszowego. Hajnówka (wieś) należała do gminy Białowieża[5].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Większość źródeł podaje, iż nazwa miasta pochodzi od imienia strażnika – Hayno (Hajno) – osadzonego w uroczysku Skarbosławka w XVIII wieku. Od tej pory uroczysko nosiło nazwę Haynowszczyzna zaś straż założona w tym uroczysku otrzymała miano: Straż Haynowa (Hajnowa) – w skrócie Hajnówka[potrzebne źródło].

Nie jest jednak całkowicie pewne jak nazywał się pierwszy strażnik Straży Hajnowskiej. Nazwa może też pochodzić od gwarowego zwrotu „uhaj”, czyli miejsce w lesie (polana) na którym wypasano bydło[6].

Historia (kalendarium)[edytuj | edytuj kod]

Rzeczpospolita Obojga Narodów[edytuj | edytuj kod]

  • 1589 – na mocy Ordynacji Sejmu „Ordinato o prewentach królewskich” tereny Hajnówki trafiają do dóbr stołowych króla Polski
  • 1639 – Ordynacja Sejmowa wprowadza nakaz utworzenia strażnic królewskich chroniących Puszczę
  • 1670 – w uroczysku Skarbosławka powstaje strażnica (obecnie dzielnica Placówka)
  • 1679 – według „Opisania Puszczy” w strażnicy pełniło służbę 7 strzelców i 2 osoczników, pilnujących też Traktu Królewskiego do królewskiego dworu w Białowieży
  • XVIII w. – W uroczysku Skarbosławka, osadzono jako królewskiego strażnika człowieka imieniem Heyna (lub Hayno) – z pochodzenia prawdopodobnie Niemca.

Pod zaborem rosyjskim i I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Dom dróżnika wybudowany w 1906

Okres międzywojenny i II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Pomnik upamiętniający miejsce straceń w 1943 w pobliżu Hajnówki
  • 1919, luty – Hajnówka ponownie w granicach Polski, liczy wtedy 118 mieszkańców
  • 1920 – wojna polsko-bolszewicka, 27 sierpnia niedaleko drogi do Białowieży ma miejsce potyczka zwiadu z 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen. Jana Rządkowskiego z sowieckim pociągiem pancernym z 48 DS. Rozstrzelanie przez Rosjan polskich jeńców i pochowanie ich przy ul. Łagodnej na Międzytorzu
  • 1923 (3 maja) – erygowanie parafii katolickiej i urządzenie kaplicy w poniemieckim kinie
  • 1924 – angielska firma „The Century European Timber Corporation”, popularnie zwana „Centurą”, wydzierżawia tartaki i kolejki leśne – rozpoczyna się wielki napływ robotników do Hajnówki
  • 1924 (24 marca) – pierwszy strajk w Hajnówce na terenie Fabryki Chemicznej rozpoczyna falę wystąpień robotników, które trwają z przerwami do września 1939
  • 1925 – pierwsza prawosławna kaplica w Hajnówce; miejscowość liczy około 4000 mieszkańców z czego 70% to Polacy. Pozostali mieszkańcy to Białorusini, Żydzi, Rosjanie, Niemcy.
  • 1929 – na skutek rabunkowej eksploatacji drewna, władze polskie zrywają umowę z „Centurą”
  • 1930 – cztery hajnowskie fabryki zatrudniają niemal 2000 robotników
  • 1934 – osada zostaje siedzibą gminy wchodzącej w skład powiatu bielskiego
  • 1936 (9 marca) – spalenie kaplicy przez komunistów i budowa nowej
  • 1939 – Hajnówka liczy 17 tys. mieszkańców, działają w niej: Państwowa Szkoła Przemysłu Drzewnego, 3 szkoły podstawowe, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, hotel, kino Lux, kino Oko, apteka, biblioteka, Przysposobienie Wojskowe Leśników, Związek Strzelecki "Strzelec", Rodzina Leśnika, zespół teatralny
  • 1939 (17 września) – walki na terenie Hajnówki z Niemcami podczas kampanii wrześniowej, zbombardowanie okolic dworca PKP przez Luftwaffe. Po kilku dniach okupacji, Hajnówka została przez Niemców przekazana Rosjanom
  • 1939 (27 września) – oddziały 10 Armii Czerwonej opanowały w rejonie Hajnówki składnicę uzbrojenia, biorąc do niewoli 125 polskich żołnierzy i dwóch oficerów
  • 1939, październik – 1941, czerwiec – okupacja radziecka
  • 1940 (10 lutego) – deportacja przez Rosjan na Syberię 462 osób z Hajnówki (powróciło tylko 150)[1].
  • 1941 (25 czerwca) zajęcie Hajnówki przez Niemców i spalenie przez nich synagogi. W tym dniu spłonęło także kino „LUX” oraz restauracja i hotel Górskiego
  • 1941 (sierpień) – wypędzenie przez Niemców ludności żydowskiej do getta w Prużanie
  • 1943 (17 września) – rozstrzelanie przez Niemców 104 mieszkańców Hajnówki (w tym kobiet i dzieci)[2]
  • 1944 (lipiec) – zniszczenie przez Niemców dworca kolejowego[7] i wieży ciśnień
  • 1944 (18 lipca) – zajęcie Hajnówki przez Armię Czerwoną

Polska Rzeczpospolita Ludowa[edytuj | edytuj kod]

  • 1944 Hajnówka liczy już tylko 8 tys. mieszkańców
  • 1945, kwiecień-maj – w pobliżu Hajnówki przebywał oddział 5 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej pod dowództwem mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, starcia z NKWD, KBW, UB i MO
  • 1945 (20 kwietnia) – żołnierze AKO rozbroili posterunek komunistycznej milicji w Hajnówce
  • 1945 (15 maja) – patrol 1 szwadronu 5 Wileńskiej Brygady AK rozbroił posterunek SOK przy pompie na stacji kolejowej.
  • 1946 (28 stycznia) – opanowanie miasta i rozbrojenie posterunku MO i Armii Czerwonej przez 3 Brygadę Wileńską Narodowego Zjednoczenia Wojskowego
  • 1946 (23 czerwca) – oddanie do użytku, zniszczonej przez Niemców w sierpniu 1944, linii kolejowej do Białowieży
  • 1948 – początek budowy kościoła katolickiego, zakończonej dopiero w 1965 w związku z blokowaniem budowy przez władze komunistyczne
  • 1949 – od marca do lipca w jednej ze szkół istnieje tajna organizacja niepodległościowa
  • 1951 – uzyskanie praw miejskich
  • 1954 – Hajnówka zostaje siedzibą powiatu
  • 1975 – miasto przestaje być siedzibą powiatu
  • 1979 – zostaje uruchomiona pierwsza autobusowa linia komunikacji miejskiej- obecnie funkcjonują trzy linie.
  • 1981 – budowa cerkwi prawosławnej pod wezwaniem Świętej Trójcy
  • 1984 (3 grudnia) – uruchomienie linii PKS do Białowieży
  • 1985, wrzesień – odsłonięto kamień upamiętniający obrońcę miasta z 1939 kpr. Bolesława Bierwiaczonka
  • 1986 (9 września) – oddanie do użytku nowego dworca kolejowego
  • 1989 rozwiązano komitety partyjne PZPR i ZSL

III Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Stoisko z piśmiennictwem w języku białoruskim podczas festynu etnograficznego przy Muzeum Kultury Białoruskiej w Hajnówce

Rozwój urbanistyczny[edytuj | edytuj kod]

Przed II wojną światową[edytuj | edytuj kod]

Zachowana zabudowa lat 30. przy ul. Wierobieja
Ulica Warszawska

Hajnówka jako miejscowość rozwinęła się w pobliżu siedziby strażnika leśnego, która znajdowała się w miejscu obecnej dzielnicy Placówka. Najstarsze osadnictwo koncentrowało się wzdłuż traktu prowadzącego z Bielska do Białowieży (obecna ulica Stefana Batorego) oraz jego przecznic (obecne ulice Lipowa, ks. Ignacego Wierobieja, Grunwaldzka, 11 Listopada).

Obecnie główną ulicą miasta jest ulica 3 Maja. Jest to również wynikiem działań Niemców okupujących miasto w czasie I wojny światowej w latach 1915-1918. Zbudowali oni bowiem w okolicach obecnego Ronda Jana Pawła II budynek administracyjno-wojskowy, który mieścił również kino i kasyno. Z jego powodu punkt ciężkości miasta przeniósł się z okolic ulicy Batorego i stał się impulsem, który spowodował wzrost znaczenia ulicy 3 Maja, która przejęła funkcję przelotową od ulicy Stefana Batorego. Budynek ten przez wiele lat pełnił funkcje dworca PKS i został zburzony w 2001.

Zarówno przed II wojną światową jak i przez wiele lat po niej główną ulicą handlową Hajnówki była ulica Wierobieja (przed wojną Targowa, po wojnie Mariana Buczka) i jej okolice (świadczy o tym nazwa okolicznej uliczki Zaułek Targowy).

Niemcy okupujący Hajnówkę podczas I wojny światowej wybudowali tartak, który szybko stał się największym zakładem przemysłowym. Spowodowało to liczny napływ pracowników z innych części kraju co z kolei miało konsekwencje w postaci powstawania w niewielkiej miejscowości nowej licznej zabudowy. Przyjezdni osiedlali się głównie w okolicach tartaku (między ulicą Lipową a 11 Listopada, Żabia Górka, obszar między ulicą 3 Maja a ulicą Józefa Piłsudskiego). Jako że byli to najczęściej ludzie ubodzy, budowali oni prowizoryczne chaty, powstające w sposób chaotyczny i z braku terenu tak gęsty, że uliczki pomiędzy domami miały często szerokość rozstawu ramion. Pozostałością tamtej zabudowy są osiedla Żabia Górka czy obszar zawarty między ulicami Lipową i 11 Listopada.

Podczas I wojny światowej powstała też w Hajnówce m.in. fabryka suchej destylacji drewna (popularnie zwaną „Chemiczną”) oraz kolejkę wąskotorową. W pobliżu „Chemicznej” powstało osiedle dla jej pracowników, które istnieje do dzisiaj. Osiedle obecnie nazywane po prostu Chemiczną wówczas było określane jako Hajnówka-Fabryczna – w odróżnieniu od Hajnówki-Wsi.

Drugą co do znaczenia ulicą miasta jest ulica Józefa Piłsudskiego. Na jej rozwój złożyła się tak bliskość tartaku jak i fabryki terpentyny Terebenthen, która znajdowała się na obszarze obecnego Parku Miejskiego.

W czasach II Rzeczypospolitej w latach 30. XX wieku powstały nowe osiedla mieszkalne. Były to:

  • Osiedle Czworaki – pierwotnie zawarte między ulicami Białowieską, wsią Majdan (nazwaną tak od znajdującego się tam targu), ulicą Armii Krajowej a 3 Maja – zbudowane dla pracowników tartaku.
  • Osiedle Kolejki Leśne – położone przy stacyjce kolejki wąskotorowej zamieszkane przez pracowników kolejki.

Obydwa te osiedla składały się z domów w stylu dworkowym, podzielonych na cztery mieszkania. Powstało w tym okresie także:

  • Osiedle Międzytory – między torami kolejowymi do Siedlec a linią do Białowieży.

Po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

Powojenna zabudowa na ul. 3 Maja
Ulica Nowowarszawska
Ulica Stefana Batorego
Bloki przy ul. Lipowej

Po II wojnie światowej przez wiele lat rozwój Hajnówki przebiegał jedynie przez przyłączenia kolejnych okolicznych wsi. Wówczas do miasta przyłączono wsie:

W niemal wszystkich tych miejscowościach (oprócz Mazur) dominuje obecnie zabudowa jednorodzinna. Pierwszym powstałym po wojnie osiedlem było Osiedle Millenium zbudowane z okazji Tysiąclecia Państwa Polskiego w 1966. Położone przy ulicy Stefana Batorego było to też pierwsze osiedle złożone z budynków wielorodzinnych. Jeszcze w latach 60. w centrum miasta na północnej pierzei ulicy 3 Maja zbudowano trzy bloki mieszkalne w stylu modernistycznym, niszcząc przy tym starą drewnianą zabudowę z okresu przedwojennego. Jej pozostałością są budynki pod adresami: ulica 3 Maja 41 i 41A. Również w tym samym okresie zaczęto budować budynki wielorodzinne poza centrum miasta. Powstały wówczas dwa osiedla bloków przy ulicy Józefa Piłsudskiego:

  • Osiedle „Za Pocztą” – położone u wylotu ulicy Piłsudskiego w ulicę 3 Maja
  • Osiedle „Piłsudskiego” – położone między ulicami Józefa Piłsudskiego, Elizy Orzeszkowej oraz Armii Krajowej,

a także:

  • Osiedle Kolejki – położone między osiedlem przedwojennym a ulicą 3 Maja

Powstały wtedy również pierwsze bloki (bloki Reja 1A i 3A oraz 3 Maja 58 i 60) na obszarze Osiedla Czworaki. Jednocześnie różnego rodzaje przeróbki dokonywane przez mieszkańców tego osiedla zniekształcały oryginalny kształt budynków. Duże inwestycje miały miejsce w latach 70. Wówczas powstały wielkopłytowe osiedla:

W latach 80. po południowej stronie ulicy 3 Maja zbudowano Osiedle Centrum. Na początku lat 90. ukończono budowę Osiedla Mazury. W latach 90. powstało również kilka bloków w dzielnicy Podlasie tworząc Osiedle Podlasie. Jednakże sama dzielnica jest zdominowana przez zabudowę jednorodzinną.

Ludzie[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół farny Podwyższenia Krzyża Świętego
Replika stacyjki kolejki leśnej
Pomnik żubra na skwerze Wasilewskiego
Wiata turystyczna z miejscem na ognisko
Pomnik Ofiar Wojen i Represji na skwerze Wasilewskiego

Ważne miejsca i obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • wiata turystyczna z miejscem na ognisko koło ul. Warszawskiej (początek szlak turystyczny niebieskiszlaku niebieskiego w Puszczy Białowieskiej
  • Sobór Świętej Trójcy, siedziba prawosławnej parafii Świętej Trójcy (1981, A. Grygorowicz)
  • zespół boisk i kortów OSiR, ul. ks. Antoniego Dziewiatowskiego
  • pomnik ofiar wojen i represji na Skwerze Dymitra Wasilewskiego przy ul. Zina
  • pomnik żubra na Skwerze Dymitra Wasilewskiego przy ul. Zina
  • pomnik poległych podczas I wojny światowej żołnierzy rosyjskich i niemieckich przy ul. 3 Maja w miejscu ich pochówku
  • pomnik kaprala Bolesława Bierwiaczonka poległego w 1939 przy ul. 3 Maja
  • mogiła ofiar wojny polsko-bolszewickiej w gaju przy ul. Łagodnej na osiedlu Międzytory
  • zabudowa modernistyczna centrum miasta z lat 60. XX w.
  • współczesne rzeźby w Parku Miejskim
  • skatepark ul. Parkowa
  • stadion leśny przy ul. Celnej
  • stacja kolejowa przeniesiona z leśnej osady Czerlonka obecnie siedziba Centrum Promocji Regionu i Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Cerkiewnej (ul. Tamary Sołoniewicz)

Samorząd i administracja[edytuj | edytuj kod]

Władze miasta[edytuj | edytuj kod]

  • Burmistrz: Jerzy Sirak (od 2010)
    • Zastępca burmistrza:
    • Sekretarz Urzędu Miasta: Jarosław Grygoruk
    • Skarbnik Miasta:Halina Nowik
  • Rada Miasta
    • Przewodniczący Rady Miasta – Jakub Ostapczuk (Koalicja Wyborcza- Ziemia Hajnowska)
    • Zastępca Przewodniczącego – Ostaszewska Walentyna (Koalicja Wyborcza - Ziemia Hajnowska)
    • Zastępca Przewodniczącego – Piotr Markiewicz (Koalicja Wyborcza- Ziemia Hajnowska)
    • Pozostali radni
      • Androsiuk Tomasz (PSL)
      • Bołtromiuk Eugeniusz (Koalicja Wyborcza - Ziemia Hajnowska)
      • Chaniło Alicja (PO)
      • Charytoniuk Jerzy (Koalicja Wyborcza - Ziemia Hajnowska)
      • Giermanowicz Jan (PSL)
      • Kiendyś Ireneusz Roman (Koalicja Wyborcza - Ziemia Hajnowska)
      • Kulwanowski Leonard (Koalicja Wyborcza - Ziemia Hajnowska)
      • Łabędzki Bogusław Szczepan (PiS)
      • Łojewska Halina (PSL)
      • Olejnicki Tomasz (PSL)
      • Puch Janusz (Koalicja Wyborcza - Ziemia Hajnowska)
      • Rakowicz Wiesław (PO)
      • Rygorowicz Ewa (Koalicja Wyborcza - Ziemia Hajnowska)
      • Szarejko Mikołaj Jan (Koalicja Wyborcza - Ziemia Hajnowska)
      • Kośko Krystyna (PO)
      • Tomaszuk Grzegorz (Koalicja Wyborcza - Ziemia Hajnowska)
      • Zdzisław Wiatrowski (PiS)

Inne instytucje[edytuj | edytuj kod]

  • Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
  • Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej
  • Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
  • Sanepid
  • Zakład Ubezpieczeń Społecznych
  • Powiatowy Urząd Pracy
  • Powiatowy Zespół Doradztwa Rolniczego

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Muzeum i Ośrodek Kultury Białoruskiej

Zieleń miejska[edytuj | edytuj kod]

Parki i skwery[edytuj | edytuj kod]

Skwer dr. Dymitra Wasilewskiego
Skwer Plutonowego Bierwiaczonka
  • Park Miejski – ul. Parkowa
  • Skwer dr. Dymitra Wasilewskiego – ul. A. Zina
  • Skwer Plutonowego Bierwiaczonka ul. 3 Maja

Cmentarze[edytuj | edytuj kod]

  • Cmentarz rzymskokatolicki
  • Cmentarz prawosławny
  • Mogiła żołnierzy polskich z wojny 1920 roku – ul. Łagodna w dzielnicy Międzytory
  • Cmentarz żołnierzy niemieckich i rosyjskich z okresu I wojny światowej (z ok. 1915)
  • Cmentarz żołnierzy radzieckich poległych w 1944 roku
  • cmentarz prawosławny z XVIII w. niedaleko wsi Dubiny (do 1839 unicki)

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Szkoły podstawowe i gimnazja[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół nr 1, w skład którego wchodzą:
    • Szkoła Podstawowa nr 5
    • Gimnazjum nr 1
  • Zespół Szkół nr 2, w skład którego wchodzą:
    • Szkoła Podstawowa nr 2
    • Gimnazjum nr 3
  • Zespół Szkół nr 3, w skład którego wchodzą:
    • Szkoła Podstawowa nr 6
    • Gimnazjum nr 2
  • Szkoła Podstawowa nr 3
  • Zespół Szkół nr 4, w skład którego wchodzą:
    • Szkoła Podstawowa Specjalna
    • Gimnazjum Specjalne
    • Szkoła Przysposabiająca do Pracy

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół Szkół Ogólnokształcących, w tym:
    • I Liceum Ogólnokształcące im Marii Curie-Skłodowskiej
  • Zespół Szkół z Dodatkową Nauką Języka Białoruskiego, w tym:
    • II Liceum Ogólnokształcące z Dodatkowym Nauczaniem Języka Białoruskiego
    • Gimnazjum z Dodatkową Nauką Języka Białoruskiego
  • Zespół Szkół Zawodowych, w tym:
    • 4 technika (drzewne, mechaniczne, ekonomiczne, informatyczne, architektury krajobrazu)
    • szkoła zawodowa
    • liceum profilowane (informatyczne, socjalne)

Szkoły wyższe[edytuj | edytuj kod]

Zamiejscowy Wydział Leśny Politechniki Białostockiej w Hajnówce

Sport[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Jedno z rond w Hajnówce
Szynobus na stacji kolejowej

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto Hajnówka przechodzą drogi wojewódzkie:

W niedalekim sąsiedztwie miasta są następujące przejścia graniczne: Białowieża (piesze, turystyczne), Siemianówka (towarowe, kolejowe), Czeremcha (kolejowe), Połowce (dla samochodów osobowych z Polski i Białorusi)

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Komunikacja miejska w Hajnówce jest obsługiwana przez trzy linie autobusowe. Operuje nimi Zakład Komunikacji Miejskiej w Hajnówce.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przechodzą linie kolejowe:

Miasto ma połączenia kolejowe z Czeremchą i Siedlcami.

 Osobny artykuł: Hajnówka (stacja kolejowa).

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W 2012 roku otwarto sanitarne lądowisko przy ul. Lipowej.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Ludność Hajnówki jest zróżnicowana pod względem religijnym. Większość stanowią wyznawcy prawosławia (ponad 70%). Pozostała ludność jest w wyznania rzymskokatolickiego (około 25%) i protestanckiego (około 5%)[9].

Prawosławie[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew Narodzenia św. Jana Chrzciciela

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Kościół Baptystów
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

Inne wyznania[edytuj | edytuj kod]

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]