Halford John Mackinder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Halford John Mackinder
Data i miejsce urodzenia 15 lutego 1861
Gainsborough
Data śmierci 6 marca 1947
Członek Izby Gmin z okręgu Glasgow Camlachie
Przynależność polityczna Partia Unionistyczna
Okres urzędowania od 1910
do 1922
Poprzednik Alexander Cross
Następca Campbell Stephen

Sir Halford John Mackinder (ur. 1861, zm. 1947), jeden z najwybitniejszych brytyjskich geografów, jeden z twórców geopolityki.

Życiorys i kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

Skończył Uniwersytet Oksfordzki, specjalizując się w geografii fizycznej, łącząc ją później z ekonomią i politologią. Był jednym z założycieli London School of Economics i jej dyrektorem w latach 1903-1908.

  • W 1887 został wykładowcą na Oksfordzie
  • W 1902 opublikował pracę "Brytania i morza brytyjskie", która zyskała mu sławę m. in. przez dosadne i lakoniczne sformułowanie pozycji strategicznej Wielkiej Brytanii - Brytania to grudka węgla otoczona przez ryby.
  • W 1904 sformułował swoją najsłynniejszą teorię Heartlandu (serca Eurazji). Wyłożył ją w artykule "Geograficzna osnowa historii"', opublikowanym przez Royal Geographical Society. Do dzisiaj stanowi ona podstawę stosunków międzynarodowych, a w USA stała się podstawą budowy doktryny powstrzymywania Związku Radzieckiego w Eurazji (containment).
  • Był współzałożycielem University of Reading w 1892, i Geographical Association w 1893.
  • W 1910 został wybrany do parlamentu.
  • W 1919 prowadził rozmowy z Romanem Dmowskim w Paryżu oraz z Józefem Piłsudskim, posłem H. Rumboldem i gen. Keyesem w sprawie sytuacji w Rosji. W tym samym roku udał się do kwatery Denikina, gdzie prowadził rozmowy z gen. Wranglem, który skłaniał go do poszukiwania sojuszników dla "białej" Rosji.
  • 1919 napisał drugie ważne dzieło "Idee demokratyczne i społeczeństwo" (Democratic Ideals and Society). To tam napisał najbardziej znane swoje słowa:"kto panuje we wschodniej Europie-panuje nad sercem Eurazji. Kto panuje nad sercem Eurazji-ten panuje nad wyspą światową-kto panuje nad wyspą światową ten panuje nad światem."
  • Dostał tytuł szlachecki 1920.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Był zwolennikiem przyznania Polsce całego terytorium Prus wschodnich po I wojnie światowej (z Królewcem włącznie), oraz transferu ludności pomiędzy Polską a Niemcami co pozwoliłoby uzyskać jednolity skład etniczny.

Znaczenie Mackindera[edytuj | edytuj kod]

Jego nowatorstwo polegało na traktowaniu zagadnień historycznych jako wykładni geografii. Potrafił spojrzeć na dzieje świata globalnie z perspektywy obserwatora kuli ziemskiej. Wyszedł od stwierdzenia, że lądy stanowią faktycznie małe wysepki na oceanie światowym, a panowanie na lądach zapewnia kontrolę tego morza. Kluczową dla jego teorii geopolityki była koncepcja Heartlandu. Heartland to według niego stepy Azji Środkowej (dzisiejsze republiki środkowoazjatyckie), opanowanie Heartlandu daje kontrolę nad Eurazją. Ta z potęg, która kontroluje Eurazję, może zapanować nad światem. Zwolenniczką jego teorii jest m.in. była sekretarz stanu USA Condoleezza Rice. Potwierdzeniem jego teorii jest wyścig strategiczny USA i Rosji o wpływy w Azji Środkowej.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]