Halicz (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy ukraińskiego miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Halicz
Галич
Zamek w Haliczu
Zamek w Haliczu
Herb Flaga
Herb Halicza Flaga Halicza
Państwo  Ukraina
Obwód iwanofrankowski
Powierzchnia 24,67 km²
Wysokość 222 m n.p.m.
Populacja (2004)
• liczba ludności
• gęstość

6 406
259,7 os./km²
Nr kierunkowy +380
Kod pocztowy 77100
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu iwanofrankiwskiego
Halicz
Halicz
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Halicz
Halicz
Ziemia 49°07′30,08″N 24°43′46,85″E/49,125022 24,729681Na mapach: 49°07′30,08″N 24°43′46,85″E/49,125022 24,729681
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Ukraina
Halicz i okolice, rok 1889
woj. stanisławowskie, II Rzeczpospolita
herb miasta Halicz XIV wiek

Halicz (ukr. Галич, łac. Halicia gr. Halia Ὑλαίη) – miasto rejonowe w obwodzie iwanofrankiwskim Ukrainy, nad Dniestrem.

Liczy 6,4 tys. mieszkańców (2004). Przemysł spożywczy, drzewny i materiałów budowlanych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Od 1199 stolica Rusi Halicko-Wołyńskiej, jedno z największych miast Rusi Kijowskiej. Po śmierci księcia halickiego Romana w bitwie pod Zawichostem (1205), od roku 1206 królestwo halicko-włodzimierskie pod berłem króla Węgier Andrzeja II, później Daniela I Halickiego i dynastii Romanowiczów. W 1241 zniszczone przez mongolskie oddziały Batu-chana. Po śmierci ostatniego księcia halicko-włodzimierskiego Jerzego II Trojdenowicza w 1349 objęty we władanie przez Kazimierza Wielkiego. Po śmierci Kazimierza Wielkiego w latach 1370-1387 w Królestwie Węgier, w 1387 przyłączone przez Jadwigę Andegaweńską do Królestwa Polskiego. W okresie Rzeczypospolitej - ziemia halicka, województwo ruskie. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 r. w zaborze austriackim, ostatecznie powiat halicki kraju koronnego Galicji w składzie Austro-Węgier, do ich upadku. Od 1 listopada 1918 do maja 1919 pod administracją Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. W II Rzeczypospolitej - gmina Halicz, powiat i województwo stanisławowskie.

W 1367 w Haliczu utworzono arcybiskupstwo rzymskokatolickie przeniesione następnie przez błogosławionego Jakuba Strzemię do Lwowa, zaś w 1370 prawosławne.

Od średniowiecznej łacińskiej nazwy Halicza – Galicia, pochodzi nazwa – Galicja.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Państwo Wielkomorawskie

  • IX wiek Państwo wielkomorawskie
    • przed 895 rokiem - według Gesta Hungarorum Almos (ojciec Arpada) zdobywa (bezkrwawo) Halicz, gdzie przebywa jakiś czas, zabierając na zakładników synów halickiej arystokracji; kronika nie podaje dokładnej daty, ale musiało to być przed śmiercią Almosa w 895 r.
    • rok 898 pierwsza wzmianka o grodzie autorstwa nieznanego z imienia kronikarza, z zapisu wynika, że w Haliczu przebywali Węgrzy

Ruś Kijowska

Ruś Halicko-Włodzimierska

  • od 1054 do 1340 Ruś Halicko-Włodzimierska (Księstwo halicko-wołyńskie):
    • 1097 na skutek ugody w Lubeczu gród dostaje się pod rządy Rościsławowiczów
    • lata 1099, 1206, (1149–1152), (1214–1220), 1227–1229 okres wpływów węgierskich
    • 1187 pod panowaniem Jarosława Ośmiomysła (myślący za ośmiu) (1153-1187)
    • 1206 król Węgier Andrzej II zostaje obrany królem Halicza i Włodzimierza, po łacinie "Rex Galiciae et Lodomeriae" - okres panowania jeden rok
    • 1208 - Igorewicze siewierscy (Rościsław, Roman, Światosław) mordują w Haliczu 500 najważniejszych bojarów wołyńskich
    • W roku 1210 król Andrzej II postanowił zastąpić panującego w Haliczu Włodzimierza swoim podopiecznym starszym synem Romana – Danielem
    • rok 1238 na tronie w Haliczu zasiadł Daniel Halicki
    • od 1239 pod panowaniem księcia halickiego Kolomana, brata króla Węgier Beli IV
    • okres od 1239 - 1339 pod zwierzchnictwo lenne chanatu tatarskiego
    • od roku 1323 pod panowaniem księcia Jerzego II

Rządy Kazimierza Wielkiego i Ludwika Andegaweńskiego (1340-1387)

Królestwo Polskie i Rzeczpospolita Obojga Narodów (1387-1772)

W zaborze austriackim (1772-1918)

Zachodnioukraińska Republika Ludowa i II Rzeczpospolita

ZSRR

Ukraina

  • Od roku 1991 miasto rejonowe w obwodzie iwanofrankiwskim na niepodległej Ukrainie

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • zamek króla Kazimierza Wielkiego z XIV w., przebudowany przez Franciszka Corazziniego z Awinionu w XVII w., od zdobycia go przez Turków w roku 1676 w ruinie, część murów rozebrano na rozkaz Austriaków w roku 1796
  • kaplica katolicka pw. św. Katarzyny na zamku (w ruinie)
  • kościół św. Stanisława z XVII wieku we wsi Szewczenkowe (3 km na pn-zach od miasta), ufortyfikowany, w stylu barokowym (w miejscu wcześniejszej cerkwi). Dawniej to miejsce nazywało się Święty Stanisław, a w pobliżu kościoła znajdował się klasztor Franciszkanów. Obecnie cerkiew św. Pantalejmona.
  • kościół katolicki pw. Wniebowzięcia NMP z 1785 roku (obecnie kino)
  • Cerkiew Narodzenia Pańskiego z 1825 r.
  • cmentarz karaimski z XVII wieku
  • most żelazny z 1910 roku projektu F. Zaliniewskiego z Krakowa
  • ratusz miejski, wcześnie był to klasztor OO. Franciszkanów zamieniony przez władze austriackie pod koniec XVIII w. na magistrat
  • zabudowa przyrynkowa

Zabytki we wsi Kryłos 6 km na pd od miasta:

  • grodzisko miasta Halicz IX-XIII wiek
  • fundamenty 14 cerkwi z XII-XIII wieku[potrzebne źródło]
  • fundamenty katedry Uspieńskiej z XII wieku[potrzebne źródło]
  • cerkiew Uspieńska z ok. 1584 r. z fundacji szlachcica Marka Szumlańskiego
  • kaplica św. Bazylego z XVI wieku
  • pałac metropolitów unickich XVII-XVIII wieku (ob. muzeum)
  • kurhan Hałczyna Mogiła z IX wieku
  • skansen budownictwa drewnianego.

Osoby związane z Haliczem[edytuj | edytuj kod]

Łaciński dekanat halicki, Archidiecezja lwowska[edytuj | edytuj kod]

Bolechów, Bołszowce, Brzeżany, Bukaczowce, Bursztyn, Dolina, Halicz, Jezupol, Kałusz, Kuropatniki, Lipówka, Podhajce, Podilia, Pomorzany, Rohatyn, Słoboda.

Metropolia halicka[edytuj | edytuj kod]

Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. "Dziełem rzeczywistych twórców unii polsko-litewskiej i kierowników polskiej polityki był akt formalnego objęcia Rusi Halicko-Włodzimierskiej pod władzę Polski (1387). Aktu tego dokonała Jadwiga jako sukcesorka Ludwika, a chodziło w nim przede wszystkim o uchylenie zwierzchności węgierskiej nad tym krajem, utrwalonej po śmierci Kazimierza Wielkiego", Jerzy Wyrozumski, Historia Polski do roku 1505, Warszawa 1978, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 250.
  2. Tekst deklaracji opublikowany w:Dz. U. z 1923 r. Nr 49, poz. 333
  3. 16 sierpnia]] 1945 Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]