Haloizyt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Haloizyt
Mineraly.sk - halloyzit.jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny uwodniony krzemian glinu
Al4[Si4O10](OH)8•10H2O
Twardość w skali Mohsa 1-2
Przełam ziemisty
Łupliwość nie wykazuje
Układ krystalograficzny jednoskośny
Gęstość minerału 2,0-2,2 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa biały, żółtawy, zielonkawy, czerwonawy
Rysa biała
Połysk szklisty, tłusty
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Haloizyt (halloizyt) – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy minerałów ilastych (grupa kaolinitu). Należy do grupy minerałów pospolitych i szeroko rozpowszechnionych.

Nazwa pochodzi od nazwiska belgijskiego geologa Omaliusa d'Halloya (1783-1875).

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Zazwyczaj tworzy bardzo małe, widoczne pod bardzo dużym powiększeniem, kryształy o pokroju rurkowym. Występuje w skupieniach zbitych, masywnych (przypominających porcelanę), ziemistych i proszkowych. Jest podobny do montmorillonitu i kaolinitu. Jest przeświecający. Bardzo często zawiera domieszki chromu, żelaza, magnezu, niklu, miedzi. Suchy rozpada się na nieforemne okruchy. W wodzie kruszy się, lecz nie pęcznieje. W temperaturze ok. 60 °C i przy długotrwałym suszeniu traci wodę i przechodzi w metahaloizyt – o składzie chemicznym identycznym z kaolinitem lecz o różnej, zaburzonej strukturze.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Minerał hydrotermalny i hipergeniczny. Powstaje w środowisku kwaśnym lub obojętnym, zwłaszcza w obecności kwasu siarkowego, tworzącego się na skutek wietrzenia pirytu lub markasytu (produkt przeobrażeń (wietrzenia) tlenków żelaza). Współwystępuje z gibbsytem, montmorillonitem, kaolinitem, allofanem, markasytem.

Miejsca występowania: Azerbejdżan, Rosja, Belgia, Niemcy, Francja, Słowacja.

W Polsce – występuje jedno z największych złóż w świecie - złoże "Dunino" k. Legnicy. Jego zasoby szacowane są na ponad 10 mln ton[1]. Występują w nim wszystkie znane formy krystaliczne haloizytu. Występuje też jako domieszka w białych glinach ceramicznych w okolicach Będzina (zwykle towarzyszy mu gibbsyt i allofany), w złożu rud żelaza k. Starachowic oraz w strefie wietrzenia dolnośląskich masywów serpentyninowych w okolicach Szklar k. Ząbkowic Śląskich (odmiany żelazowe haloizytu).

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • surowiec dla przemysłu ceramicznego;
  • surowiec do produkcji sorbentów mineralnych;
  • dodatek paszowy;
  • katalizator;
  • złoża filtracyjne.

Przypisy

  1. P. Sakiewicz, R. Nowosielski, W. Pilarczyk, K. Gołombek, M. Lutyński. Selected properties of the halloysite as a component of Geosynthetic Clay Liners (GCL). „Journal of Achivements in Materials and Manufacturing Engineering”. 48 (2), s. 177-191, 2011. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Parafiniuk: Minerały systematyczny katalog 2004, TG ”Spirifer” W-wa 2005
  • A. Bolewski: Mineralogia szczegółowa, Wyd. Geolog. 1965 r.
  • W. Heflik, L. Natkaniec-Nowak: Minerały Polski, Wyd. "Antykwa" 1998 r.
  • A. Bolewski, A. Manecki: Mineralogia szczegółowa, Wyd. PAE. 1993 r.