Hanns Eisler

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stamps of Germany (DDR) 1968, MiNr 1388.jpg

Hanns Eisler (ur. 6 lipca 1898 w Lipsku, zm. 6 września 1962 w Berlinie), kompozytor niemiecki pochodzenia austriackiego.

Był synem filozofa austriackiego Rudolfa. Naukę muzyki rozpoczął autodydaktycznie, nie mając stałego dostępu do instrumentu. W I. Wojnie Światowej został zmuszony do służenia w węgierskim oddziale armii austriackiej. Został pare razy zraniony w walce. Po wojnie wstąpił do konserwatorium Wiedeńskiego i, po stwierdzeniu iż jest mu potrzebny ostrzejszy pedagog rozpoczął prywatną naukę w klasie Arnolda Schönberga. Jest obok Albana Berga i Antona Weberna uznany za jednego z najsłynniejszych reprezentantów tak zwanej Szkoły wiedeńskiej i jako pierwszy z kręgu Schönberga przyjął w swoich dziełach pomysł dodekafonii. Z biegiem czasu jednak oddalił się i w teorii i w praktyce od swego mistrza, interesując się co raz bardziej sprawą robotników, i szczególnie muzyką robotników. W 1926 r. przyniósł się po raz pierwszy na stale do Berlina, miasta w którym wówczas panowała atmosfera naładowana zderzeniem przeróżnych kultur i ideologii. Wówczas zaczęła się owocna współpraca z Bertoltem Brechtem i powstały słynne pieśni robotnicze (np. Solidaritätslied, Roter Wedding).

Jako komunista i Żyd, zagrożony deportacją do obozu koncentracyjnego, w 1933 roku opuścił Niemcy. Pozostając jeszcze w Europie, skomponował większą część swojego najwybitniejszego dzieła orkiestrowego Niemieckiej symfonii na głosy solowe, chór, parę recytatorów i orkiestrę a także Praludium ud Fugue uber B-A-C-H (1934). W 1938 roku wyjechał do USA gdzie w 1941 skomponował "Czternaście sposobów opisania deszczu" (niem. Vierzehn Arten den Regen zu beschrieben). W 1948 wydalono go z USA sprzyjanie komunistom. Powrócił wtedy najpierw do Wiednia, a później do Berlina i zamieszkał w Niemieckiej Republice Demokratycznej, gdzie do końca życia poważano go jako „klasyka muzyki socjalistycznej”.

W ostatnim okresie życia Eisler podporządkował się dobrowolnie zasadom socrealizmu i zarzucił stosowanie nowoczesnych technik kompozytorskich oraz z większości nowatorskich rozwiązań, jakie wprowadzał przed II wojną światową. Skomponował zatem m.in. muzykę do hymnu NRD (Auferstanden aus Ruinen, 1949). Przez wiele lat współpracował z Bertoltem Brechtem, był m.in. autorem muzyki do sztuki "Środek zaradczy" (Die Massnahme, 1931) i innych[1].

Miał dwójkę rodzeństwa — brata Gerharta i siostrę Ruth. Gerhart Eisler był agentem Kominternu, w latach 1926-1927 realizującym na zlecenie Stalina misję przywrócenia kontroli ZSRR nad ruchem komunistycznym w Chinach. Pracował jako urzędnik Kominternu w Moskwie, następnie jako agent we Francji i USA, gdzie został aresztowany w 1950 i zbiegł do NRD na pokładzie polskiego statku MS Batory[2]. Elfirede Eisler, znana pod pseudonimem Ruth Fischer, była twórczynią Komunistycznej Partii Austrii (1918) i działaczką Kominternu. Po wyrzuceniu za "odchylenie lewicowe" (1926) stała się zaangażowaną antykomunistką i autorką obszernej pracy na temat historii Kominternu[3]. Wypowiadała się przed Komisją Izby Reprezentantów do Badania Działalności Nieamerykańskich przeciwko Gerhartowi i Hannsowi Eislerów. Sprawa wydalenia braci Eisler ze Stanów Zjednoczonych prezentuje się w zupełnie nowym świetle, po tym jak w 2010 roku okazało się, iż Ruth Fischer była pod pseudonimem "Alice Miller" agentką amerykańskiego wywiadu "The Pond"[4].

Przypisy

  1. Arthur Koestler: The Invisible Writing. 1954, s. 39-43.
  2. COMMUNISTS: The Man from Moscow. Time, 1947.
  3. Ruth Fischer: Stalin and German Communism. 1948.
  4. Herschaft, Randy, and Cristian Salazar, "Before the CIA, there was the Pond" Associated Press (29 July 2010). Sprawdzono 19 lutego 2013.