Hanys

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Hanys – określenie rdzennego mieszkańca dawnej pruskiej części Górnego Śląska. Hanys to autochton, natomiast nie określa się tak osób spoza Czarnego Śląska, które na Śląsku mieszkają i przyjęły śląską kulturę.

Słowo hanys pochodzi od niemieckiego imienia Hans jako odpowiednika polskiego imienia Jan. Słowo to miało sugerować niemieckie pochodzenie Ślązaków. W Niemczech natomiast powstał termin Wasserpolaken, określenie pejoratywne mieszkańców Górnego Śląska. W założeniu słowo hanys miało być obraźliwym określeniem, jednak zostało przyswojone przez mieszkańców Górnego Śląska[1].

Bliskimi znaczeniowo słowami do hanysa, są miejscowy i tutejszy, w znaczeniu stąd (a nie ‘zza rzeki’, czyli z Zagłębia Dąbrowskiego i reszty Polski – po śląsku z Altrajchu, w dosłownym znaczeniu: ‘stara rzesza’). Ślązacy z Czarnego Śląska stosują określenie gorol, nazywając tak mieszkańców sąsiadującego Zagłębia Dąbrowskiego i pozostałych części Polski oraz Polaków mieszkających na Górnym Śląsku. W województwie opolskim określenie takie zastępowane jest często słowem chadziaj/hadziaj.

Przypisy

  1. "Hanys (na Śląsku "w każdym razie do wybuchu II wojny, światowej mówiąc Hanysek, myślano - Niemiec, obecnie jest to częściej, podobnie jak pieron lub krzok - miejscowy, ogólne przezwisko polskich Ślązaków ze strony nie-Ślązaków - goroli, przybyłych ptaków lub rzadziej guńkarzy" [w:] Przegląd zachodni, tom 57, wydania 3-4 str. 14 ; Hanusek, śl. gw. forma zdr. od imienia Johannes - Jan, dzisiejsze śląskie Hanys z niem. Johann." [w:] Henryk Borek. Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska: H-ki. 1988. str. 7

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło hanys w Wikisłowniku