Haplogrupa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Haplogrupa w genetyce − grupa podobnych ze względu na wspólne pochodzenie haplotypów, czyli serii alleli genów położonych w specyficznym miejscu na chromosomie.

Badanie występowania haplogrup pozwala na śledzenie migracji populacji. W genetyce człowieka najczęściej bada się haplogrupy chromosomu Y i DNA mitochondrialnego. Chromosom Y dziedziczony jest tylko w linii ojcowskiej, natomiast mtDNA, tylko w linii matczynej. Na tej podstawie wyliczono, kiedy żyli ludzie, od których cała współczesna populacja odziedziczyła chromosom Y i mtDNA. Dotychczas sądzono, że "Y-chromosomalny Adam" żył około 60-90 tys. lat temu, a mitochondrialna Ewa około 143-200 tys. lat temu w Afryce. Ostatnie badania nad najstarszą znaną haplogrupą A00 nakazują jednak przesunąć pierwszego znanego męskiego przodka wszystkich ludzi o ponad 100 tys. lat wstecz i stwierdzają, że żył on najprawdopodobniej aż 209 tys. lat temu. Jest to o tyle prawdopodobne, że ten wiek pokrywa się z datowaniem pierwszej znanej ludzkiej kobiety (mitochondrialnej Ewy)[potrzebne źródło].

Haplogrupy DNA chromosomu Y[edytuj | edytuj kod]

Haplogrupy chromosomu Y są oznaczone literami od A do R. Kolejne podziały oznacza się numerami i małymi literami. Nazwy haplogrup chromosomu Y ustala Konsorcjum Chromosomu Y[1].

Przybliżone rozmieszczenie haplogrup Y-DNA

Pokrewieństwo ewolucyjne ludzkich haplogrup chromosomu Y

Ostatni wspólny przodek chromosomów Y (Y-chromosomalny Adam)
|
A BR
B CR
C DE F
D E G H IJ K
I J L M NO P
N O Q R


 Osobny artykuł: Haplogrupa R1a1 (Y-DNA).

Haplogrupy mitochondrialnego DNA[edytuj | edytuj kod]

Haplogrupy mitochondrialnego DNA są oznaczone następująco: A, B, C, CZ, D, E, F, G, H, pre-HV, HV, I, J, pre-JT, JT, K, L0, L1, L2, L3, L4, L5, L6, L7, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, UK, V, W, X, Y, i Z.

Pokrewieństwo ewolucyjne ludzkich haplogrup mtDNA

  Ostatni wspólny przodek mtDNA (Ewa mitochondrialna)    
L0   L1  
L2 L3   L4 L5 L6 L7
  M N  
CZ D E G Q   A I O   R   S W X Y
C Z B F pre-HV   pre-JT P  UK
HV JT U K
H V J T
Mapa migracji populacji ludzkiej opracowana na podstawie mitochondrialnego DNA. Liczby oznaczają tysiące lat temu, a litery oznaczają haplogrupy mitochondrialne.
Inny model migracji populacji ludzkiej (litery oznaczają haplogrupy mitochondrialne).


Porównanie[edytuj | edytuj kod]

Porównując geograficzną dystrybucję SNP DNA mitochondrialnego i chromosomu Y określono, że tempo mutacji mtDNA było 10-20 razy większe. Świadczy to o zjawisku poligynii, większej śmiertelności wśród mężczyzn, większej tendencji do migracji kobiet (Seielstad i inni, 1998)[2].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Y Chromosome Consortium (2002) A nomenclature system for the tree of human Y-chromosomal binary haplogroups. Genome Res. 2002 12(2):339-48. PMID 11827954
  • Ingman M, Kaessmann H, Pääbo S, Gyllensten U. (2000) Mitochondrial genome variation and the origin of modern humans. Nature. 408(6813):708-13. PMID 11130070

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Y Chromosome Consortium (ang.)
  2. Justyna Sosna: Ewolucja genomu człowieka. [dostęp 14.12.2010]. (str. 54)