Harmonia (instrument)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Harmonia
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło harmonia w Wikisłowniku

Harmonia – instrument z grupy idiofonów języczkowych, bądź - według innej systematyki - z grupy aerofonów. Harmonia diatoniczna ma 2 rzędy guzików ułożonych niechromatycznie (diatonicznie). Harmonia chromatyczna zawiera wszystkie 12 dźwięków w układzie 3-, 4- i 5-rzędowym, bądź w układzie fortepianowym – (akordeon).

Odmiany i nazwy obiegowe w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Polsce nazwa harmonia potocznie określa akordeon chromatyczny (ang. button accordion) gdzie strona melodyczna zamiast guzików ma małe czworoboczne klawisze.

Harmonia polska ręczna i pedałowa
  • Harmonia ręczna
  • Harmonia 3-rzędowa, trzyrzędówka, harmonia polska, warszawianka
  • Harmonia półtonowa Półtonówka (diatoniczna)
  • Harmonia pedałowa Pedałówka
  • Harmonia 2-rzędowa, dwurzędówka

Historia rozwoju w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Heligonka, odmiana harmonii popularna na Śląsku Cieszyńskim i Żywieczczyźnie

Pierwsze polskie harmonie (początek XX w.) miały 12 guzików basowych wyłącznie w trybie durowym. W okresie międzywojennym zaczęto produkować harmonie 24-basowe. Harmonie te miały „zmiany”, umożliwiające po wciśnięciu kciukiem guzika umieszczonego pod spodem klawiatury basowej zamianę trybu z dur na moll. Około 1935 r. wytwórnia Boruckiego dodała tym harmoniom jeszcze „zmianę septymową”. Dawniejsze harmonie (lata 20.) były 2-chórowe (2 głośnice), później konstruowano instrumenty 3- i 4-chórowe. Po 1945 roku harmonie 24-basowe stopniowo zostały wyparte przez harmonie 64- oraz 120-basowe, konstruowane na wzór akordeonów.

Największą popularność zyskała w Polsce harmonia trzyrzędowa, tzw. „warszawska”. Do dzisiaj są w użyciu instrumenty 24-basowe, ręczne i pedałowe. W miastach praktyka gry zanikła, grają natomiast muzykanci wiejscy i kapele ludowe, głównie w Radomskim, Świętokrzyskim i na Kurpiach.

Firmy produkujące instrumenty w Polsce[edytuj | edytuj kod]

(lata 1900–1950)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]