Harold Bloom

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Harold Bloom (ur. 11 lipca 1930 w Nowym Jorku) – amerykański krytyk literacki i kulturalny.

Życie i działalność[edytuj | edytuj kod]

Harold Bloom, syn Williama i Pauli Bloomów, urodził się w mieście Nowy Jork, mieszkał w południowym Bronksie przy 1410 Grand Concourse. Wychował się w rodzinie i środowisku wschodnioeuropejskich imigrantów, Żydów, Polaków, Rosjan. Jego pierwszym językiem był jidysz, zanim poznał angielski czytał literaturę hebrajską i jidysz.

Po raz pierwszy zetknął się z poezją w j. angielskim w lokalnej bibliotece Fordhama, w wieku 10 lat poznał tom White Buildings Harta Crane'a. Wtedy to z pomocą Oxford English Dictionary wszedł w świat poezji, która "pochłonęła go dogłębnie".

W 1947 r. uzyskał stypendium i wstąpił na Cornell University, jego mentorem na uczelni był M. H. Abrams, słynny znawca romantyzmu i krytyk. W 1952 uzyskał tytuł B.A. (licencjat) i na przełomie 1953/1954 przebywał w Pembroke College na Uniwersytecie w Cambridge. Następnie wstąpił do Yale na studia dyplomowe, gdzie w 1956 uzyskał stopień Ph.D. (doktorat) i rozpoczął karierę akademicką, w New Haven wykłada do dziś.

W 1959 poślubił Jeanne Gould, mają dwóch synów – Daniela Jacoba i Davida Mosesa.

Koncepcje i publikacje[edytuj | edytuj kod]

Zasłynął jako specjalista w dziedzinie angielskiej literatury romantycznej, ale dał się poznać także jako zaskakujący i dalece nieortodoksyjny komentator tradycji żydowskiej. Twórca pojęcia "lęku przed wpływem", opisującego mechanizm psychologiczny wymuszający na artyście oryginalność i stawiający go w konflikcie z wielkimi prekursorami. Opracował i wydał "The Western Canon. The Books and Schools of the Ages"[1]. Zebrał w nim te prace i autorów, którzy na przestrzeni wieków stanowią kulturalny fundament tego, co określa się cywilizacją zachodnią. W Załączniku (Appendix D) o Erze Chaotycznej, wymienia 6 polskich autorów: , Brunona Schulza, Czesława Miłosza, Witolda Gombrowicza, Stanisława Lema, Zbigniewa Herberta i Adama Zagajewskiego[2]. Wydanie monumentalnego Canonu, to bodaj największe osiągnięcie naukowe Blooma. Wydanie tej pracy spotkało się z bardzo ożywioną i miejscami gorącą dyskusją w kręgach akademickich i literackich Stanów Zjednoczonych i poza nimi.[3]

Koncepcja lęku przed wpływem Harolda Blooma[edytuj | edytuj kod]

Harold Bloom w pracy Lęk przed wpływem ujmuje wpływ literacki jako pojęcie niejasne, wychodząc jednocześnie z założenia, że poeci usiłują uniknąć wpływów poprzedników choć równocześnie czerpią z nich inspirację. Aby odciąć się od swoich poprzedników poeci, zdaniem Blooma, wykonują następujące zabiegi:

  • Clinamen – poetycka błędna interpretacja (język). Poeta próbuje odsunąć się od prekursora w taki sposób, aby czytając jego wiersze dokonać świadomie złej interpretacji.
  • Tessera – proces "dopełnienia". Poeta czyta wiersze prekursora w taki sposób, aby przypisać jego terminom nowy sens.
  • Kenosis – następuje wtedy, gdy poeta zupełnie zrywa ciągłość myśli, która łączyła go z prekursorem.
  • Demonizacja – pojawia się, kiedy poeta tworzy wiersz mający na celu zatarcie oryginalności wiersza macierzystego.
  • Askesis – zabiegi poetyckie mające na celu pomniejszenie bogactwa twórczości prekursora.
  • Apophrades – moment w końcowej twórczości poety kiedy to otwiera się ponownie na prekursora. Wydaje się wtedy paradoksalnie, że to poeta tworzył swego prekursora.

Wybrane prace[edytuj | edytuj kod]

Jego najważniejsze książki poświęcone literaturze i religii to:

  • The Anxiety of Influence (1973)
  • A Map of Misreading (1975)
  • Kabbalah and Criticism (1976)
  • The American Religion (1992)
  • The Western Canon: The Books and School of the Ages (1994)

Tłumaczenia prac na j. polski[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. The Western Canon. The Books and School of the Ages; wyd. Hacourt Brace & Comp., 1994, ISBN 0-15-195747-9
  2. ibid, str.558
  3. Standford, fragmenty krytyk i opracowań