Harold Lasswell
Harold Dwight Lasswell (ur. 13 lutego 1902, zm. 18 grudnia 1978) – amerykański komunikolog i socjolog mediów. Ukończył nauki polityczne na Uniwersytecie Yale. Członek szkoły chicagowskiej. Przedstawiciel paradygmatu behawioralnego w komunikologii, który ujmuje relacje łączące społeczeństwo i media w ramach modelu bodziec-reakcja[1].
Spis treści |
Formuła Lasswella [edytuj]
U podstaw naukowej refleksji nad komunikowaniem masowym odnaleźć można słynne stwierdzenie H. Laswella, że badanie tego procesu zawiera się w odpowiedzi na pytanie: Kto mówi, co, do kogo, jakim kanałem i z jakim skutkiem?
Społeczne funkcje mediów [edytuj]
Funkcje, jakie H. Lasswell przypisuje komunikacji masowej w społeczeństwie to:
- nadzorowanie społeczeństwa
- korelowanie reakcji grup w ramach społeczeństwa na jego otoczenie
- transmisja dziedzictwa kulturowego[2]
Teoria propagandy [edytuj]
W swojej koncepcji propagandy poza odwołaniami do behawioryzmu, nawiązywał także do freudyzmu. W jego ocenie efektywność działań propagandowych zawartych w medialnych komunikatach nie wynikała z ich zawartości czy szczególnej atrakcyjności, ale z słabości społeczeństwa, które nękane nasilającym się kryzysem ekonomicznym i politycznym wykazywało zwiększoną podatność na tego typu działania[3]. W ujęciu Lasswella społeczeństwo hitlerowskich Niemiec stanowiło dobitny przykład tego, jak cały naród może zostać zmanipulowany zręczną propagandą.
Proponowanym przez badacza rozwiązaniem niekorzystnych zjawisk społecznych powstałych w wyniku oddziaływania propagandy była naukowa refleksja nad tą formą komunikowania. Lasswell postulował oddanie kontroli nad przekazami propagandowymi profesjonalnie przygotowanej do pełnienia tej roli grupie specjalistów – technokracji naukowej (scientific technocracy). W ten sposób narastające w społeczeństwie niepokoje i konflikty byłyby kanalizowane i łagodzone na drodze naukowej. Zwykli ludzie jako osoby niezdolne do uczestnictwa w racjonalnej debacie publicznej, a przy tym nieprzystosowane do nagłego przyjęcia radykalnie odmiennych poglądów i zachowań, zgodnie z założeniami Lassella, zostaliby poddani długofalowemu procesowi przyswajania nowych idei społecznych i politycznych. Wysiłki naukowej technokracji miały doprowadzić do wykształcenia się symboli głównych lub zbiorowych (collective/master symbols) – kojarzonych z silnymi emocjami, które mogły zostać wykorzystane do pożądanej formy masowego działania[4].
Koncepcja „racjonalnej propagandy” Lasswella odbiła się szerokim echem wśród uczestników życia publicznego USA w latach 30. i 40. XX wieku. Wpływ tej koncepcji widoczny był w działaniu takich amerykańskich instytucji jak: Głos Ameryki (Voice of America), Biuro Międzynarodowej Wymiany Informacji i Edukacji (Office of International Education and Information Exchange) oraz Departamentu Stanu USA[5].
Krytyka teorii propagandy [edytuj]
Pomimo faktu, iż część amerykańskich elit podzielała obawy Lasswella co do zdecydowanie negatywnego wpływu propagandy na ład polityczny i społeczny i popierała proponowane przez badacza rozwiązania, to nie brakowało także krytycznych głosów, co do skuteczności i adekwatności proponowanych środków zaradczych. Autorem jednej z najostrzejszych krytyk był Floyd Matson, który twierdził, że wnioski wyciągane przez Lasswella z analizy funkcjonowania mediów prowadzą do konstatacji, że najważniejsze umiejętności, jakimi winna się legitymować elita społeczna i polityczna to sprawne posługiwanie się techniką propagandy oraz zdolność do tworzenia mitów[6].
Ciekawostki [edytuj]
Amerykańskie Stowarzyszenie Nauk Politycznych przyznaje corocznie nagrodę im. Harolda D. Lasswella w wysokości 1000 $ autorowi najlepszej pracy doktorskiej z dziedziny polityki publicznej.
Zobacz też [edytuj]
Literatura [edytuj]
- Leszek Porębski, Między przemocą a godnością : teoria polityczna Harolda D. Lasswella, Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, Kraków 2007, ISBN 978-83-7188-981-3
- Rodney Muth, Mary M. Finley, Marcia F. Muth, Harold D. Lasswell: An Annotated Bibliography, Springer, 1990, ISBN 0-7923-0018-1
- Barbara Hirschfelder-Ascher, Revitalizing Political Psychology: The Legacy of Harold D. Lasswell, Routledge, 2005, ISBN 0-8058-5206-9
Bibliografia [edytuj]
- Harold D. Lasswel , Abraham Kaplan, Power and society : a framework for political inquiry, New Haven,CT ; Yale Univeristy Press, London 1982, ISBN 0-300-00675-6
- Harold D. Lasswell, World politics and personal insecurity, New York : The Free Press ; London : Collier Macmillan 1965
- Harold D. Lasswell, Arnold A. Rogow, Politics, Personality, and Social Science in the Twentieth Century: Essays in Honor of Harold D. Lasswell, University of Chicago Press, Chicago 1969, ISBN 0-226-72399-2
- Harold D. Lasswell, Psychopathology and Politics, University of Chicago Press, Chicago 1986, ISBN 0-226-46919-0
- Harold D. Lasswell, Nathan Constantin Leites, Nathan Leites, Raymond Fadner, Language of Politics: Studies in Quantitative Semantics, M.I.T. Press, 1968, ISBN 978-0-262-62009-3
- Harold D. Lasswell, The Analysis of Political Behaviour: An Empirical Approach, Oxford University Press, 1947, ISBN 0-415-17537-2
Przypisy
- ↑ Nauka o komunikowaniu. Podstawowe informacje teoretyczne, red. Bogusława Dobek-Ostrowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2001, s. 22.
- ↑ D. McQuail, Teoria komunikowania masowego, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2007, s. 111.
- ↑ Teorie komunikowania masowego, red. Stanley J. Baran, Dennis K. Davis, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2007, s. 97.
- ↑ Tamże.
- ↑ J. M. Sproule, Propaganda and Democracy. The American Experience Of Media and Mass Persuasion, Cambridge University Press, New York 1997, s. 213-215.
- ↑ F. Matson, The Broken Image: Man, Science and Society, Braziller, New York 1964, s. 87.
