Hekatajos z Miletu

Hekatajos, wł. Hekatajos z Miletu (ur. ok. 550 p.n.e., zm. między 480, a 475 p.n.e.) – grecki historyk pochodzący z Miletu.

Rekonstrukcja mapy świata Hekatajosa.

Prowadził działalność polityczną, był przeciwnikiem antyperskiego powstania, które wybuchło z inicjatywy Histiajosa, tyrana jego rodzinnego miasta w 499 p.n.e. (powstanie jońskie).

Do historii przeszedł jednak jako autor dwóch dzieł, historycznego Genealogiai i geograficznego Ges Periodos (Obejście świata).

W Genealogiai Hekatajos przedstawił grecką tradycję i mity, podchodził jednak do podań z ostrożnością, odrzucając fragmenty jego zdaniem zbyt nieprawdopodobne. Z tego powodu jest traktowany jako pierwszy w dziejach badacz krytycznie podchodzący do źródeł, starający się odróżniać fakty od zmyśleń.

Ges Periodos stanowił użyteczny dla żeglarzy przewodnik (periplus) po portach i przeszkodach nawigacyjnych we wschodniej części Morza Śródziemnego. Jest też jednym z pierwszych wymieniających znane starożytnym Grekom ludy Europy:

• Scytów, których umiejscawiał na północ od Morza Czarnego
• Ligurów, zamieszkujących obszar południowy dzisiejszej Francji
• Iberów, zamieszkujących półwysep Iberyjski
• Neurów, Wenetów i Celtów zamieszkujących tereny na północ od Ilyrii
• Hiperborejczyków, zamieszkujących tereny pomiędzy górami Ryfejskimi a oceanem Atlantyckim

Hekatajos jest uważany także za pisarza, który jako pierwszy ówcześnie znany świat podzielił na Europę i Azję. Jego dzieła przetrwały jedynie we fragmentach, wiadomo jednak, iż korzystał z nich Herodot.