Hematyt
| Hematyt | |||||
|
|||||
 Szklane głowy, hematyt |
|||||
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |||||
| Skład chemiczny | Tlenek żelaza(III) Fe2O3, α-Fe2O3 | ||||
| Twardość w skali Mohsa | 5,5 - 6,5 | ||||
| Przełam | nierówny, drzazgowy | ||||
| Łupliwość | Brak | ||||
| Układ krystalograficzny | heksagonalny[1] | ||||
| Gęstość minerału | 4,9 - 5,3 g/cm³ | ||||
| Właściwości optyczne | |||||
| Barwa | stalowoszary, czarna, ciemnoczerwona | ||||
| Rysa | od jasnoczerwonej do ciemnoczerwonej | ||||
| Połysk | metaliczny, matowy | ||||
| Współczynnik załamania | nieprzezroczysty | ||||
Hematyt (gr. haema (haima), krew; haimatites, krwisty; w nawiązaniu do czerwonej barwy tego minerału po jego sproszkowaniu) – pospolity minerał, tlenek żelaza(III).
Spis treści |
Właściwości[edytuj]
Tworzy kryształy izometryczne, krótkosłupowe, grubobeczułkowate, tabliczkowe, płytkowe, a niekiedy igiełkowe. Zazwyczaj przyjmuje postać romboedru.
Występuje w skupieniach
- zbitych i skrytokrystalicznych (żelaziak czerwony),
- grubokrystalicznych (błyszcz żelaza – Rio Marina na Elbie Włochy),
- drobnoziarnistych, cienkotabliczkowych (mika żelazna),
- skorupowych i naciekowych (krwawnik),
- groniastych, kulistych i nerkowatych (szklane głowy – Cumbria w Wielkiej Brytanii; do 15 kg),
- rozetowych (róża hematytowa – Minas Gerais Brazylia; średnica do 15 cm i Szwajcaria – do 7 cm), oraz
- proszkowych, ziemistych i pylastych (śmietana hematytowa).
- Niekiedy tworzy pseudomorfozy po magnetycie (martyt).
Jest kruchy, nieprzezroczysty. Czasami zawiera domieszki glinu – hematyt glinowy, alumohematyt; oraz manganu.
Występowanie[edytuj]
Jest rozpowszechniony we wszystkich głównych typach skał, w których tworzy większe nagromadzenia lub jako minerał poboczny barwi je na różowo lub czerwono. Występuje jako spoiwo w niektórych skałach osadowych, okruchowych. Towarzyszy magnetytowi i pirytowi.
Miejsca występowania: USA – okolice J.Górnego, Tennessee; Kanada – Quebec; Meksyk, Wenezuela, Brazylia, Liberia, Indie, Ukraina – Krzywy Róg, Kazachstan, Australia, Francja – kryształy do 10 cm, Niemcy, Szwecja, Japonia – kryształy do 6 cm..
W Polsce – na terenie Rezerwatu Archeologicznego Rydno (województwo świętokrzyskie, pomiędzy Starachowicami a Skarżyskiem-Kamienną) – co ciekawe był tu eksploatowany już od schyłkowego paleolitu, w okolicach Nowej Słupi (Góry Świętokrzyskie), w Tatrach, w Kotlinie Kłodzkiej, Rudawach Janowickich – m.in. hałdy d. kopalni "Victoria" w Ogorzelcu, Górach Kaczawskich, spotykany jest na Kujawach[potrzebne źródło].
Występuje także na Marsie.
Zastosowanie[edytuj]
Główna ruda żelaza (70% Fe) – nie jest najbardziej bogatą, ale jest bardzo powszechną rudą żelaza. Bywa używany jako naturalny pigment do wyrobu czerwonej farby (czerwona ochra). Ma duże znaczenie kolekcjonerskie. Wykorzystywany jako kamień ozdobny i jubilerski. Używany do wyrobu drobnej galanterii artystycznej i żałobnej.
Bibliografia[edytuj]
- Atlas mineralogii – G.G.Gormaz, J.J.Casanovas – „Wiedza i życie” 1992
- W.Heflik, L.Natkaniec – Nowak – Minerały Polski – Wyd. „Antykwa” – 1998
- J.Żaba – Ilustrowany słownik skał i minerałów – Videograf II 2003
- W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd.”Alma-Press” 2003
Przypisy
- ↑ Udo. Schwertmann, R. M. Cornell: Iron Oxides in the Laboratory: Preparation and Characterization. Weinheim ; New York: Wiley-VCH, 2000. DOI:10.1002/9783527613229. ISBN 3-527-26991-6. (ang.)
