Henning Mankell

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Henning Mankell
Henning Mankell (2011)
Henning Mankell (2011)
Imiona i nazwisko Henning Mankell
Data i miejsce urodzenia 3 lutego 1948
Sztokholm
Narodowość szwedzka
Język szwedzki
Obywatelstwo szwedzkie
Gatunki powieść kryminalna
Ważne dzieła cykl o Kurcie Wallanderze
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Henning Mankell w Wikicytatach
Strona internetowa

Henning Mankell (ur. 3 lutego 1948 w Sztokholmie) – szwedzki pisarz, dziennikarz, reżyser i autor sztuk teatralnych.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Mankell urodził się w Sztokholmie, dorastał w Sveg (region Härjedalen) oraz w Borås (Västergötland). Ojciec Henninga, Ivar, był sędzią, a dziadek, również Henning – kompozytorem. Pisarz jest żonaty z Evą Bergman, córką Ingmara Bergmana. Mieszkają na zmianę w Szwecji i Mozambiku[1].

W roku 2014 Henning Mankell ujawnił, że zdiagnozowano u niego raka płuc. Poinformował o tym na łamach gazety "Goeteborgs-Posten"[2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

W swojej twórczości porusza tematy społeczne, analizuje zmiany zachodzące w mentalności szwedzkiego społeczeństwa oraz międzyludzkie relacje. Z racji fascynacji Afryką często w jego publikacjach pojawiają się akcenty krytykujące ekonomiczną eksploatację tego kontynentu oraz bierność świata wobec degeneracji afrykańskich społeczeństw i kultury. Adresatami jego twórczości są zarówno dorośli, jak i dzieci i młodzież. Za książki dla najmłodszych czytelników został uhonorowany Nagrodą Astrid Lindgren (w 1996) oraz Medalem Nilsa Holgersona (1991).

W Polsce, podobnie jak w większości krajów poza rodzinną Szwecją, popularność przyniosła mu seria powieści kryminalnych, których bohaterem jest komisarz policji Kurt Wallander.

Powieści z Kurtem Wallanderem[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kurt Wallander.

Kurt Wallander to fikcyjny policjant, który mieszka i pracuje w Ystad. W powieściach wspólnie z grupą współpracowników z komendy poszukuje sprawców brutalnych morderstw. Publikacja serii rozpoczęła się w 1991.

W tych kryminałach Mankell kładzie duży nacisk na pokazanie żmudnej pracy policji, drobiazgowo rejestruje procesy myślowe swoich bohaterów. Ważniejsze od opisu zbrodni są dociekania nad psychologicznymi motywacjami postępowania bohaterów. Rozwikłanie zagadki zabójstwa poparte jest solidną i wytrwałą pracą policjantów, którzy nie są wolni od ludzkich słabostek, zdarza im się mylić i popełniać błędy.

Mankellowi, mimo niełatwej konstrukcji powieści, udaje się przykuć uwagę czytelnika. W konstruowaniu przebiegu akcji rzadko odwołuje się on do zbiegów okoliczności czy literackich fajerwerków. Sympatię czytelników zjednuje sobie rzeczowością stylu i dążeniem do maksymalnie prawdziwego opisu rzeczywistości.

Poprzez drobiazgową rejestrację myśli i czynów bohaterów Mankell jako autor próbuje dociec, jakie są przyczyny zmian w mentalności szwedzkiego społeczeństwa u schyłku XX i na początku XXI wieku. Bohaterowie Mankella, wyrośli w społeczeństwie dobrobytu szwedzkiego modelu państwa socjalnego, muszą stawić czoła brutalizacji stosunków międzyludzkich, wszechobecności przemocy, często wywoływanej przez kulturę masową, wpływowi emigrantów na hermetyczne dotąd społeczeństwo. Motyw nieodwracalnych zmian towarzyszy również życiu prywatnemu bohaterów, którzy rozwodzą się, tracą bliskich.

Kurt Wallander jest bohaterem następujących książek:

Tytuł oryginału Rok Tytuł przekładu Rok ISBN polskiego wydania Główne motywy
Mördare utan ansikte 1991 Morderca bez twarzy 2004 ISBN 83-7414-247-2 imigranci, niewierność
Hundarna i Riga 1992 Psy z Rygi 2006 ISBN 83-7414-227-8 rozpad ZSRR, mafia
Den vita lejoninnan 1993 Biała lwica 2005 ISBN 83-7414-067-4 apartheid w RPA, zawodowi zabójcy
Mannen som log 1994 Mężczyzna, który się uśmiechał 2007 ISBN 83-7414-291-5 międzynarodowy biznes, zamożność
Villospår 1995 Fałszywy trop 2002 ISBN 83-7311-947-7 sadyzm, seryjny zabójca
Den femte kvinnan 1996 Piąta kobieta 2005 ISBN 83-89291-53-3 maltretowanie kobiet, zemsta
Steget efter 1997 O krok 2006 ISBN 83-7414-173-5 homoseksualizm, tajne stowarzyszenie, seryjny zabójca
Brandvägg 1998 Zapora 2008 ISBN 978-83-7414-420-9 cyberterroryzm, globalizacja, ekologia
Pyramiden 1999 Piramida 2011 ISBN 978-83-7747-600-0 Cios, Szczelina, Mężczyzna na plaży, Śmierć fotografa, Piramida – zbiór opowiadań o wczesnym okresie pracy Wallandera (po raz pierwszy wyd. w Polsce w trzech tomach w serii: Zima z kryminałem)
Innan frosten 2002 Nim nadejdzie mróz 2012 ISBN 978-83-7747-648-2 Kurt Wallander jest w tej powieści postacią drugoplanową, główną bohaterką jest jego córka – Linda
Den orolige mannen 2009 Niespokojny człowiek 2010 ISBN 978-83-7414-839-9 zimna wojna
Handen 2013 Ręka 2013 ISBN 978-83-7881-497-9 ostatnia część cyklu

oraz dystrybuowanej tylko w Holandii noweli:

  • 2004 Händelse om hösten (nid. Het graf) – główną bohaterką jest Linda Wallander, córka komisarza

Pozostałe publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • 1973 Bergsprängaren.
  • 1974 Sandmålaren.
  • 1977 Vettvillingen.
  • 1979 Fångvårdskolonin som försvann.
  • 1980 Dödsbrickan.
  • 1981 En seglares död.
  • 1982 Daisy Sisters.
  • 1983 Apelsinträdet.
  • 1983 Älskade syster.
  • 1984 Sagan om Isidor.
  • 1990 Hunden som sprang mot en stjärna. (Pies, który biegł ku gwieździe; wyd. pol. 2008)
  • 1990 Leopardens öga.
  • 1991 Skuggorna växer i skymningen. (Cienie rosną o zmierzchu; wyd. pol. 2009)
  • 1992 Katten som älskade regn.
  • 1995 Comédia Infantil. (wyd. pol. 2008)
  • 1995 Eldens hemlighet
  • 1996 Pojken som sov med snö i sin säng. (Chłopiec, który spał pod pierzyną ze śniegu; wyd. pol. 2009)
  • 1998 Resan till värdens ände. (Podróż na koniec świata; wyd. pol. 2010)
  • 1999 I sand och i lera.
  • 2000 Danslärarens återkomst. (Powrót nauczyciela tańca; wyd. pol. 2011)
  • 2000 Labyrinten.
  • 2000 Vindens son.
  • 2001 Eldens gåta.
  • 2001 Tea-Bag.
  • 2003 Jag dör, men minnet lever.
  • 2004 Djup.
  • 2005 Kennedys hjärna. (Mózg Kennedy'ego, wyd. pol. 2013)
  • 2005 Eldens vrede
  • 2006 Italienska skor. ("Włoskie buty", wyd. pol. 2013)
  • 2008 Kinesen. (Chińczyk; wyd. pol. 2009)
  • 2010 Jag är här.
  • 2010 Minnet av en smutsig ängel.

Filmy[edytuj | edytuj kod]

Mankell jest autorem scenariuszy do wielu filmów nakręconych w Szwecji, w tym trzech seriali o komisarzu Wallanderze. W pierwszym główną rolę grał Rolf Lassgård, w drugim Lennart Jähkel. Najnowszy z nich Wallander ma 26 odcinków, a komisarza gra Krister Henriksson:

Mastermind jest sprzedawany w Polsce jako opcjonalny dodatek do książki Mężczyzna, który się uśmiechał.

W brytyjskim serialu główną rolę gra Kenneth Branagh.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • 1991 Medal Nilsa Holgerssona
  • 1991 Svenska Deckarakademin[3] w kategorii powieści kryminalnych
  • 1996 Sveriges Radios Romanpris, nagroda szwedzkiego radia publicznego, za Comedia infantil
  • 1996 Nagroda Astrid Lindgren[4]
  • 2001 Nagroda Złoty Sztylet, przyznawana przez Stowarzyszenia Pisarzy Literatury Kryminalnej (The Crime Writers' Association[5]) za Fałszywy trop
  • 2005 Gumshoe Award dla Najlepszej Europejskiej Powieści Kryminalnej (The Gumshoe Award for Best European Crime Novel[6] za Danslärarens återkomst
  • 2009 Europejska Nagroda Literatury Kryminalnej Ripper Award

Przypisy

  1. Gerard Gilbert: Henning Mankell: Hot and cold (ang.). independent.co.uk, 2008-11-29. [dostęp 2014-10-14].
  2. Del 1: "En strid ur livets perspektiv" (szw.). gp.se, 2014-01-29. [dostęp 2014-10-14].
  3. Svenska Deckarakademin (szw.)
  4. Astrid Lindgren-priset (szw.)
  5. Crime Writers' Association (ang.)
  6. Mystery Ink: Gumshoe Awards 2005 (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]