Henning Mankell
| Henning Mankell | |
 Henning Mankell (2005) |
|
| Imiona i nazwisko | Henning Mankell |
| Data i miejsce urodzenia | 3 lutego 1948 Sztokholm |
| Narodowość | szwedzka |
| Gatunki | powieść kryminalna |
| Ważne dzieła | cykl o Kurcie Wallanderze |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Henning Mankell w Wikicytatach |
|
| Strona internetowa | |
Henning Mankell (ur. 3 lutego 1948 w Sztokholmie) – szwedzki pisarz, dziennikarz, reżyser i autor sztuk teatralnych.
Spis treści |
[edytuj] Życie prywatne
Mankell urodził się w Sztokholmie, dorastał w Sveg (region Härjedalen) oraz w Borås (Västergötland). Ojciec Henninga, Ivar, był sędzią, a dziadek, również Henning - kompozytorem. Pisarz jest żonaty z Evą Bergman, córką Ingmara Bergmana. Mieszkają na zmianę w Szwecji i Mozambiku.
[edytuj] Twórczość
W swojej twórczości porusza tematy społeczne, analizuje zmiany zachodzące w mentalności szwedzkiego społeczeństwa oraz międzyludzkie relacje. Z racji fascynacji Afryką często w jego publikacjach pojawiają się akcenty krytykujące ekonomiczną eksploatację tego kontynentu oraz bierność świata wobec degeneracji afrykańskich społeczeństw i kultury. Adresatami jego twórczości są zarówno dorośli, jak i dzieci i młodzież. Za książki dla najmłodszych czytelników został uhonorowany Nagrodą Astrid Lindgren (w 1996) oraz Medalem Nilsa Holgersona (1991).
W Polsce, podobnie jak w większości krajów poza rodzinną Szwecją, popularność przyniosła mu seria powieści kryminalnych, których bohaterem jest komisarz policji Kurt Wallander.
[edytuj] Powieści z Kurtem Wallanderem
Kurt Wallander to fikcyjny policjant, który mieszka i pracuje w Ystad. W powieściach wspólnie z grupą współpracowników z komendy poszukuje sprawców brutalnych morderstw. Publikacja serii rozpoczęła się w 1991.
W tych kryminałach Mankell kładzie duży nacisk na pokazanie żmudnej pracy policji, drobiazgowo rejestruje procesy myślowe swoich bohaterów. Ważniejsze od opisu zbrodni są dociekania nad psychologicznymi motywacjami postępowania bohaterów. Rozwikłanie zagadki zabójstwa poparte jest solidną i wytrwałą pracą policjantów, którzy nie są wolni od ludzkich słabostek, zdarza im się mylić i popełniać błędy.
Mankellowi, mimo niełatwej konstrukcji powieści, udaje się przykuć uwagę czytelnika. W konstruowaniu przebiegu akcji rzadko odwołuje się on do zbiegów okoliczności czy literackich fajerwerków. Sympatię czytelników zjednuje sobie rzeczowością stylu i dążeniem do maksymalnie prawdziwego opisu rzeczywistości.
Poprzez drobiazgową rejestrację myśli i czynów bohaterów, Mankell jako autor próbuje dociec, jakie są przyczyny zmian w mentalności szwedzkiego społeczeństwa u schyłku XX i na początku XXI wieku. Bohaterowie Mankella, wyrośli w społeczeństwie dobrobytu szwedzkiego modelu państwa socjalnego, muszą stawić czoła brutalizacji stosunków międzyludzkich, wszechobecności przemocy, często wywoływanej przez kulturę masową, wpływowi emigrantów na hermetyczne dotąd społeczeństwo. Motyw nieodwracalnych zmian towarzyszy również życiu prywatnemu bohaterów, którzy rozwodzą się, tracą bliskich.
Kurt Wallander jest bohaterem następujących książek:
| Tytuł oryginału | Rok | Tytuł przekładu | Rok | ISBN polskiego wydania | Główne motywy | |
| Mördare utan ansikte | 1991 | Morderca bez twarzy | 2004 | ISBN 83-7414-247-2 | imigranci, niewierność | |
| Hundarna i Riga | 1992 | Psy z Rygi | 2006 | ISBN 83-7414-227-8 | rozpad ZSRR, mafia | |
| Den vita lejoninnan | 1993 | Biała lwica | 2005 | ISBN 83-7414-067-4 | apartheid w RPA, zawodowi zabójcy | |
| Mannen som log | 1994 | Mężczyzna, który się uśmiechał | 2007 | ISBN 83-7414-291-5 | międzynarodowy biznes, zamożność | |
| Villospår | 1995 | Fałszywy trop | 2002 | ISBN 83-7311-947-7 | sadyzm, seryjny zabójca | |
| Den femte kvinnan | 1996 | Piąta kobieta | 2005 | ISBN 83-89291-53-3 | maltretowanie kobiet, zemsta | |
| Steget efter | 1997 | O krok | 2006 | ISBN 83-7414-173-5 | homoseksualizm, tajne stowarzyszenie, seryjny zabójca |
|
| Brandvägg | 1998 | Zapora | 2008 | ISBN 978-83-7414-420-9 | cyberterroryzm, globalizacja, ekologia | |
| Pyramiden | 2000 | Cios/Szczelina; Mężczyzna na plaży/Śmierć fotografa; Piramida | 2011 | zbiór opowiadań o wczesnym okresie pracy Wallandera, wydany w Polsce w trzech tomach w serii: Zima z kryminałem | ||
| Den orolige mannen | 2009 | Niespokojny człowiek | 2010 | ISBN 978-83-7414-839-9 | ostatnia powieść o pracy Wallandera |
oraz dystrybuowanej tylko w Holandii noweli:
- 2004 Händelse om hösten (nid. Het graf)
Linda Wallander, córka komisarza pojawiająca się w powieściach z powyższego cyklu, jest główną bohaterką:
- 2002 Innan frosten (brak wydania polskiego, Kurt Wallander jest w tej powieści postacią drugoplanową); na jej podstawie został nakręcony film Wallander: Nim nadejdzie mróz
[edytuj] Pozostałe publikacje
|
|
[edytuj] Filmy
Mankell jest autorem scenariuszy do wielu filmów nakręconych w Szwecji, w tym trzech seriali o komisarzu Wallanderze. W pierwszym główną rolę grał Rolf Lassgård, w drugim Lennart Jähkel. Najnowszy z nich Wallander ma 26 odcinków, a komisarza gra Krister Henriksson:
- 2005 Wallander: Nim nadejdzie mróz (Innan frosten), Byfånen, Bröderna, Mörkret, Afrikanen, Wallander - Mastermind (Mastermind)
- 2006 Den svaga punkten, Fotografen, Täckmanteln, Luftslottet, Blodsband, Jokern, Hemligheten
Mastermind jest sprzedawany w Polsce jako opcjonalny dodatek do książki Mężczyzna, który się uśmiechał.
W brytyjskim serialu główną rolę gra Kenneth Branagh.
[edytuj] Nagrody
- 1991 Medal Nilsa Holgerssona
- 1991 Svenska Deckarakademin[1] w kategorii powieści kryminalnych
- 1996 Sveriges Radios Romanpris, nagroda szwedzkiego radia publicznego, za Comedia infantil
- 1996 Nagroda Astrid Lindgren[2]
- 2001 Nagroda Złoty Sztylet, przyznawana przez Stowarzyszenia Pisarzy Literatury Kryminalnej (The Crime Writers' Association[3]) za Fałszywy trop
- 2005 Gumshoe Award dla Najlepszej Europejskiej Powieści Kryminalnej (The Gumshoe Award for Best European Crime Novel[4] za Danslärarens återkomst
- 2009 Europejska Nagroda Literatury Kryminalnej Ripper Award
Przypisy
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Polska strona Mankella
- Polskie wydania powieści z Wallanderem (pol.)
- Strona poświęcona kryminałom Mankella (ang.)
- Wywiad z autorem w dzienniku The Guardian (ang.)
- Informacje o serialu Wallander (ang.)
- Artykuł w "Gazecie Wyborczej" o Henningu Mankellu
- Henning Mankell w serwisie "Deckare.pl Skandynawskie kryminały" (pol.)
